درد گوش (Otalgia) میتواند ناشی از مشکلات داخل گوش، گرفتگیها، یا حتی اختلالات فک و سینوسها باشد. این مشکل شایع است، اما با تشخیص دقیق و درمان مناسب میتوان تسکین یافت. توجه داشته باشید که استفاده از گوشپاککن و اشیای نوکتیز برای تمیز کردن گوش میتواند وضعیت را بدتر کند و پرده گوش را آسیبپذیر سازد. اگر درد گوش بیش از دو روز ادامه داشت یا شدید بود، مراجعه به پزشک ضروری است.
علل اصلی درد گوش
درد گوش میانی: اوتیت مدیا
اوتیت مدیا به عفونت گوش میانی گفته میشود که در آن مایع و بافتهای ملتهب در فضای بین پرده گوش و پنجره بیضی گوش داخلی تجمع مییابند¹. این حالت معمولاً با درد متوسط تا شدید همراه است و ممکن است پیش از بروز درد، علائمی مانند گرفتگی بینی یا سرفه دیده شود. در صورت پارگی پرده گوش، ترشح چرکی از گوش ایجاد میشود.
گوش شناگر: اوتیت خارجی
اوتیت خارجی یا “گوش شناگر” به عفونت کانال گوش گفته میشود که باعث درد شدید، احساس پری و خارش گوش و درد هنگام لمس لاله گوش میشود². تجمع آب در کانال گوش یا استفاده مکرر از گوشپاککن میتواند باعث این نوع عفونت شود³. اگر درمان نشود، در افراد مسن یا دیابتی ممکن است به عفونت بدخیم و انتشار آن به پایه جمجمه منجر شود.
درد غضروف گوش: پریکندریت
پریکندریت عفونت غضروف گوش است که باعث درد، قرمزی و تورم میشود⁴. این بیماری ممکن است با تب و تشکیل آبسه همراه باشد و در صورت عدم درمان، میتواند به تغییر شکل گوش (Cauliflower Ear) منجر شود. پریکندریت اغلب در افراد با اختلالات خودایمنی یا کسانی که دچار ضربه یا سوراخکاری گوش شدهاند، بیشتر مشاهده میشود⁵.
اوتیت مدیا با افیوژن (OME)
OME به تجمع مایع در گوش میانی بدون علائم عفونت گفته میشود⁶. درد معمولاً خفیف است و با احساس پری گوش یا کاهش شنوایی همراه است. این وضعیت ممکن است پس از اوتیت مدیا حاد یا به علت باروتروما یا آلرژی ایجاد شود.
پارگی پرده گوش
پارگی پرده گوش میتواند در اثر آسیب، تغییر فشار یا صداهای بلند ایجاد شود⁷. علائم شامل درد شدید، کاهش شنوایی ناگهانی، ترشح از گوش و صدای وز وز است.
انسداد جرم گوش
جرم گوش (Cerumen) از کانال گوش محافظت میکند، اما تجمع بیش از حد یا فشار دادن آن به عمق کانال میتواند باعث درد و کاهش شنوایی شود⁸. استفاده از گوشپاککن یا انگشت برای پاکسازی جرم گوش میتواند آسیب پرده گوش را تشدید کند.
انسداد لوله استاش
لوله استاش کانالی است که گوش میانی را به حلق فوقانی متصل میکند و فشار هوا را تنظیم و مایع اضافی را تخلیه میکند⁹. انسداد آن به علت آلرژی، عفونت یا تغییر ارتفاع ممکن است باعث درد گوش، وز وز و کاهش شنوایی شود.
مشکلات پوست گوش
گاهی درد گوش منشأ پوستی دارد. از جمله این شرایط میتوان به درماتیت کانال گوش، زونا گوش (Herpes zoster oticus) و سلولیت پریآوریکولار اشاره کرد¹⁰. این بیماریها باعث خارش، قرمزی، تورم و درد شدید میشوند و ممکن است تب نیز ایجاد کنند.
بیماری منییر
بیماری منییر ناشی از تجمع مایع در گوش داخلی است¹¹. علائم کلاسیک شامل سرگیجه، وز وز گوش و کاهش شنوایی است و ممکن است احساس فشار گوش نیز وجود داشته باشد.
تومورها
تومورهای سرطانی یا غیرسرطانی میتوانند باعث درد گوش شوند¹². بهعنوان مثال، سرطان نازوفارنکس ممکن است با پری گوش، کاهش شنوایی و عفونتهای مکرر همراه باشد. تومورهای خوشخیم شامل کلستئاتوما و نوروما آکوستیک هستند¹³.
علل ثانویه درد گوش
سینوزیت
سینوزیت به التهاب یا عفونت سینوسها گفته میشود¹⁴. علائم شامل فشار یا پری گوش، تب، گرفتگی بینی، درد دندان و سردرد است.
مشکلات دندانی
مشکلات دندان مانند پوسیدگی یا آبسه دندانی میتوانند درد را به گوش انتشار دهند¹⁵. این درد معمولاً با غذاها یا نوشیدنیهای داغ و سرد تشدید میشود.
اختلال مفصل فک (TMJ)
اختلالات مفصل گیجگاهی فکی باعث درد مزمن و مبهم در فک و اطراف گوش میشود¹⁶. سر درد و حساسیت اطراف کانال گوش نیز شایع است.
آرتریت سلولهای غولآسا
این التهاب شریانهای کاروتید خارجی ممکن است باعث درد گوش، گیجگاه و پیشانی شود¹⁷. سایر علائم شامل تب، خستگی، کاهش اشتها و تغییرات بینایی است.
ماستوئیدیت
عفونت استخوان ماستوئید در صورت درمان نشدن اوتیت مدیا ایجاد میشود¹⁸. علائم شامل درد، قرمزی و تورم پشت گوش است. درمان فوری برای جلوگیری از عوارض شدید مانند مننژیت یا فلج عصب صورت ضروری است.
زمان مراجعه به پزشک
در موارد زیر باید حتماً به پزشک مراجعه کنید¹⁹:
- درد شدید، رو به افزایش یا بیش از دو روز مداوم
- درد همراه با تب، ترشح یا وز وز گوش
- کاهش شنوایی، سرگیجه یا تغییر شکل گوش
- تورم یا جوش روی کانال گوش یا لاله گوش
تشخیص درد گوش
تشخیص اغلب با بررسی سوابق پزشکی و معاینه فیزیکی توسط پزشک عمومی یا متخصص ENT انجام میشود²⁰.
تاریخچه پزشکی
پرسش در مورد نوع درد، زمان بروز، علائم همراه مانند تب، کاهش شنوایی، وز وز و آسیبهای اخیر صورت میگیرد²¹.
معاینه فیزیکی
پزشک گوش خارجی، کانال گوش و پرده گوش را با اوتوسکوپ بررسی میکند و فک، دندانها و گردن را معاینه مینماید²².
آزمایشها و تصویربرداری
در موارد پیچیده ممکن است از اندوسکوپی بینی، تست شنوایی، تست تعادلی، عکسبرداری X-ray، CT یا MRI استفاده شود²³. همچنین در صورت عفونت شدید ممکن است آزمایش خون برای شمارش سلولهای سفید و نشانگرهای التهابی انجام شود²۴.
درمان درد گوش
مراقبتهای خانگی
- کمپرس گرم روی گوش یا سینوسها
- مصرف مایعات کافی
- جویدن آدامس یا خمیازه برای باز کردن لوله استاش
- استفاده از روغن معدنی یا پراکسید هیدروژن رقیق برای نرم کردن جرم گوش
شستوشوی گوش
توسط پزشک برای حذف جرم، بافت مرده یا ترشحات عفونی انجام میشود²۵.
داروها
- قطره گوش: برای جرم گوش یا اوتیت خارجی
- آنتیبیوتیک خوراکی یا وریدی: برای عفونتهای شدید مانند پریکندریت، سلولیت یا ماستوئیدیت
- مسکنها: مانند استامینوفن یا ایبوپروفن برای تسکین درد
- داروهای تخصصی: برای TMJ ممکن است شلکننده عضلانی یا داروهای ضدافسردگی سهحلقهای تجویز شود
جراحی
برای عفونتهای مزمن گوش میانی یا اختلال عملکرد لوله استاش، مایرینگوتومی و قرار دادن لوله گوش ممکن است انجام شود²۶. همچنین در صورت تومور یا آبسههای شدید، جراحی لازم است.
راهکارهای پیشگیری از درد گوش
- اجتناب از استفاده مکرر از گوشپاککن یا عوامل نرمکننده جرم گوش
- خشک کردن گوش پس از شنا و استفاده از محافظ گوش
- مراجعه منظم به پزشک برای معاینه و تمیز کردن گوش در صورت مستعد بودن به تجمع جرم²۷
سؤالات متداول (FAQ)
۱. آیا همه دردهای گوش ناشی از عفونت است؟
خیر، درد گوش میتواند ناشی از مشکلات دندانی، TMJ، سینوسها یا تجمع جرم گوش باشد.
۲. استفاده از گوشپاککن مناسب است؟
خیر، استفاده از گوشپاککن میتواند باعث آسیب پرده گوش و تشدید انسداد شود.
۳. چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟
اگر درد بیش از دو روز طول کشید، شدید بود یا با تب، کاهش شنوایی یا ترشح همراه بود، حتماً باید مراجعه کنید.
۴. آیا کمپرس گرم مؤثر است؟
بله، کمپرس گرم روی گوش یا سینوسها میتواند به کاهش درد و التهاب کمک کند.
۵. درمان TMJ چگونه به کاهش درد گوش کمک میکند؟
با انجام تمرینات فک، استفاده از محافظ شبانه و پرهیز از جویدن آدامس، فشار روی مفصل کاهش یافته و درد گوش کمتر میشود.
نتیجهگیری
درد گوش یک مشکل شایع است که میتواند ناشی از علل متعدد از جمله عفونت، انسداد یا اختلالات دندانی و فکی باشد. با تشخیص صحیح، مراقبتهای خانگی، داروهای مناسب و در صورت نیاز مداخلات پزشکی یا جراحی، میتوان این درد را به طور مؤثر مدیریت و پیشگیری کرد.
- Schilder AG, Chonmaitree T, Cripps AW, et al. Otitis media. Nat Rev Dis Primers. 2016;2:16063.
- Hajioff D, MacKeith S. Otitis externa. BMJ Clin Evid. 2015; 2015:0510.
- Charlton A, Janjua N, Rejali D. Cotton bud in external ear canal causing necrotising otitis externa and subdural abscess. BMJ Case Reports CP. 2019;12(3):e227971. doi:10.1136/bcr-2018-227971.
- Klug TE, Holm N, Greve T, Ovesen T. Perichondritis of the auricle: bacterial findings and clinical evaluation of different antibiotic regimens. Eur Arch Otorhinolaryngol. 2019;276(8):2199-2203.
- Kim MM, Goldman RD. Ear-piercing complications in children and adolescents. Can Fam Physician. 2022;68(9):661-663. doi:10.46747/cfp.6809661
- Wojciechowska J, Krajewski W, Krajewski P, Kręcicki T. Granulomatosis With Polyangiitis in Otolaryngologist Practice: A Review of Current Knowledge. Clin Exp Otorhinolaryngol. 2016;9(1):8–13. doi:10.21053/ceo.2016.9.1.8
- Zernotti ME, Pawankar R, Ansotegui I, et al. Otitis media with effusion and atopy: is there a causal relationship?. World Allergy Organ J. 2017; 10(1):37. doi:10.1186/s40413-017-0168-x
- Merck Manual. Eardrum perforation.
- Michaudet C, Malaty J. Cerumen impaction: diagnosis and management. AFP. 2018; 98(8):525-529.
- Llewellyn A, Norman G, Harden M, Coatesworth A, Kimberling D, Schilder A, McDaid C. Interventions for adult eustachian tube dysfunction: a systematic review. Health Technol Assess. 2014 Jul;18(46):1-180, v-vi. doi:10.3310/hta18460.
- Oztürkcan S, Oztürkcan S. Dermatologic diseases of the external ear. Clin Dermatol. 2014;32(1):141-52.
- Mercier T, Deslypere G, Nackaerts K. Ramsay Hunt syndrome: a rare complication of herpes zoster infection in a lung cancer patient. Acta Clin Belg. 2019 Oct;74(5):355-358. doi: 10.1080/17843286.2018.1517076.
- Tian H, Zhong C. Postoperation of preauricular fistula cellulitis caused by methicillin-resistant staphylococcus aureus infection. J Otol. 2018;13(3):111–113. doi:10.1016/j.joto.2018.07.002
- Nakashima T, Pyykkö I, Arroll MA, Casselbrant ML, Foster CA, Manzoor NF, Megerian CA, Naganawa S, Young YH. Meniere's disease. Nat Rev Dis Primers. 2016; 2(1):16028. doi: 10.1038/nrdp.2016.28.
- Gupta V, Dwivedi G, Sahoo L, et al. Incidence of otitis media with effusion in cases of head and neck malignancies undergoing radiotherapy: a prospective observational study. Indian J Otolaryngol Head Neck Surg. 2019; 71(S2):1621-1625. doi:10.1007/s12070-019-01698-8
- Hamed MA, Nakata S, Sayed RH, et al. Pathogenesis and bone resorption in acquired cholesteatoma: current knowledge and future prospectives. Clin Exp Otorhinolaryngol. 2016;9(4):298-308. doi:10.21053/ceo.2015.01662
- Kabashi S, Ugurel M, Dedushi K, Mucaj S. The role of magnetic resonance imaging (Mri) in diagnostics of acoustic schwannoma. Acta Inform Med. 2020;28(4):287. doi: 10.5455/aim.2020.28.287-291.
- Aring AM, Chan MM. Current concepts in adult acute rhinosinusitis. AFP. 2016;94(2):97-105.
- Kashyap N, Katlam T, Avinash A, Kumar B, Kulshrestha R, Das P. Middle ear infection in children and its association with dental caries. Med Pharm Rep. 2019; 92(3):271-276. doi:10.15386/cjmed-1043.
- Gauer R, Semidey MJ. Diagnosis and treatment of temporomandibular disorders. AFP. 2015;91(6):378-386.
- Baig IF, Pascoe AR, Kini A, Lee AG. Giant cell arteritis: early diagnosis is key. Eye Brain. 2019; 11:1–12. doi:10.2147/EB.S170388
- Laulajainen hongisto A, Jero J, Markkola A, Saat R, Aarnisalo AA. Severe Acute Otitis Media and Acute Mastoiditis in Adults. J Int Adv Otol. 2016; 12(3):224-230.
- Institute for Quality and Efficiency in Health Care (IQWiG). What do ear examinations involve?
- Earwood JS, Rogers TS, Rathjen NA. Ear Pain: Diagnosing common and uncommon causes. Am Fam Physician. 2018;97(1):20-27.
- Dalrymple SN, Lewis SH, Philman S. Tinnitus: Diagnosis and management. AFP. 2021;103(11):663-671.
- Maniakas A, Desrosiers M, Asmar MH, et al. Eustachian tube symptoms are frequent in chronic rhinosinusitis and respond well to endoscopic sinus surgery. Rhinology. 2018;56(2):118-121.
- Campion T, Taranath A, Pinelli L, et al. Imaging of temporal bone inflammations in children: a pictorial review. Neuroradiology. 2019;61(9):959-970. doi:10.1007/s00234-019-02258-1.
- Conte G, Lo Russo FM, Calloni SF, et al. MR imaging of endolymphatic hydrops in Ménière's disease: Not all that glitters is gold. Acta Otorhinolaryngol Ital. 2018;38(4):369–376. doi:10.14639/0392-100X-1986
- Lobo DR, García-Berrocal JR, Ramírez-Camacho R. New prospects in the diagnosis and treatment of immune-mediated inner ear disease. World J Methodol. 2014; 4(2):91–98. doi:10.5662/wjm.v4.i2.91
- Institute for Quality and Efficiency in Health Care (IQWiG). What can parents do about middle ear infections?
- Kaiser Permanente. Earwax Blockage: Care instructions.
- Azarpazhooh A, Lawrence HP, Shah PS. Xylitol for preventing acute otitis media in children up to 12 years of age. Cochrane Database Syst Rev. 2016 Aug 3;(8):CD007095. doi: 10.1002/14651858.CD007095.pub3.
- López-Frías FJ, Gil-Flores J, Bonilla-Represa V, Ábalos-Labruzzi C, Herrera-Martinez M. Knowledge and management of temporomandibular joint disorders by general dentists in Spain. J Clin Exp Dent. 2019; 11(8):e680-e685. doi:10.4317/jced.55634.
- Michaudet C, Malaty J. Cerumen Impaction: Diagnosis and Management. Am Fam Physician. 2018; 98(8):525-529.
- Aaron K, Cooper TE, Warner L, Burton MJ. Ear drops for the removal of ear wax. Cochrane Database Syst Rev. 2018; 7(7):CD012171. doi: 10.1002/14651858.
- Sjoukes A, Venekamp RP, van de Pol AC, Hay AD, Little P, Schilder AG, Damoiseaux RA. Paracetamol (acetaminophen) or non-steroidal anti-inflammatory drugs, alone or combined, for pain relief in acute otitis media in children. Cochrane Database Syst Rev. 2016; 12(12):CD011534. doi: 10.1002/14651858.CD011534.pub2.
- Martellucci S, Pagliuca G, De vincentiis M, et al. Myringotomy and ventilation tube insertion with endoscopic or microscopic technique in adults: a pilot study. Otolaryngol Head Neck Surg. 2015;152(5):927-30.
- https://www.verywellhealth.com/otalgia-and-ear-pain-1191949
گردآوری، ترجمه و تدوین محتوای علمی در حوزه سلامت عمومی
تمام مقالات توسط دکتر فرزاد روشنضمیر بازبینی علمی میشوند.
اگر از رژیمهای تکراری نتیجه نگرفتهاید، فقط یک دوره با دکتر روشن ضمیر داشته باشید. هزینه رژیم طبق تعرفه ویزیت دکتری تخصصی در علوم پایه (PHD) پروانهدار در سال 1405، 357 هزارو 700 تومان می باشد.
جهت ارتباط در پیامرسانها به شماره زیر پیام دهید
09304881654
عضویت در کانال بله
