فیبر یکی از مهمترین ترکیبات غذایی برای حفظ سلامت دستگاه گوارش، کنترل قند خون، کاهش کلسترول، افزایش احساس سیری و حمایت از سلامت قلب است. اگرچه برنج قهوهای نسبت به برنج سفید فیبر بیشتری دارد، اما منابع غذایی فراوانی وجود دارند که در هر وعده مقدار بسیار بیشتری فیبر در اختیار بدن قرار میدهند.
یک فنجان برنج قهوهای پخته حدود ۳ تا ۳٫۵ گرم فیبر دارد. اگر هدف شما افزایش دریافت فیبر روزانه باشد، انتخاب مواد غذایی معرفیشده در این مقاله میتواند بدون افزایش قابلتوجه کالری، فیبر بسیار بیشتری به رژیم غذایی شما اضافه کند.
چرا افزایش دریافت فیبر اهمیت دارد؟
دریافت کافی فیبر با فواید متعددی همراه است، از جمله:
- بهبود عملکرد دستگاه گوارش و پیشگیری از یبوست
- افزایش احساس سیری و کمک به مدیریت وزن
- کاهش نوسانات قند خون پس از غذا
- کاهش کلسترول بد و حمایت از سلامت قلب
- تغذیه باکتریهای مفید روده و بهبود سلامت میکروبیوم
برای بیشتر بزرگسالان، دریافت روزانه حدود ۲۵ تا ۳۸ گرم فیبر توصیه میشود، اما بسیاری از افراد به این مقدار نمیرسند.

۱. سبزیهای سبز
چندین سبزی سبزرنگ نسبت به برنج قهوهای فیبر بیشتری دارند و بهراحتی میتوان آنها را کنار غلات کامل یا بهعنوان غذای اصلی مصرف کرد.
مقدار فیبر در یک فنجان از برخی سبزیهای سبز:
- بروکلی پخته و خردشده: ۵ گرم
- کنگر فرنگی متوسط پخته: ۷ گرم
- نخودفرنگی پخته: ۹ گرم
توصیه متخصص
کنگر فرنگی و نخودفرنگی علاوه بر فیبر، منابع بسیار خوبی از ترکیبات پریبیوتیک هستند که رشد باکتریهای مفید روده را تقویت میکنند.
۲. هویج
فیبر: ۵ گرم
مقدار مصرف: یک فنجان هویج پخته
هویج علاوه بر فیبر، سرشار از پیشساز ویتامین آ، پتاسیم و آنتیاکسیدانهای کاروتنوئیدی است. این سبزی را میتوان بهصورت خام، بخارپز، کبابی یا در انواع سوپ، خورش، سالاد و غذاهای برنجی استفاده کرد.
۳. کدوحلوایی
فیبر: ۷ گرم
مقدار مصرف: یک فنجان پوره کدوحلوایی
پوره کدوحلوایی علاوه بر افزایش فیبر غذا، طعم شیرین طبیعی و بافتی نرم ایجاد میکند. استفاده از آن در سوپ، پوره سبزیجات، نانهای خانگی و دسرهای سالم گزینه مناسبی است.
۴. سیبزمینی شیرین
فیبر: ۴ گرم
مقدار مصرف: یک عدد متوسط پخته
اگر سیبزمینی شیرین را بهصورت پوره مصرف کنید، یک فنجان آن حدود ۶ گرم فیبر دارد. افزودن ماست یونانی کمچرب، سبزیجات، مغزها و دانهها میتواند ارزش غذایی این غذا را بیشتر کند.
۵. کدوهای زمستانی
فیبر: ۹ گرم
مقدار مصرف: یک فنجان پخته
کدوهای زمستانی مانند کدو تنبل، کدو باترنات و اسپاگتی گزینهای مناسب بهجای سیبزمینی یا پاستای سفید هستند. این سبزیجات علاوه بر فیبر بالا، شاخص گلیسمی نسبتاً مناسبی نیز دارند.
۶. آووکادو
فیبر: ۵ گرم
مقدار مصرف: نصف یک آووکادوی متوسط
آووکادو علاوه بر فیبر، سرشار از چربیهای غیراشباع مفید برای قلب است. مصرف آن همراه با نان سبوسدار، سالاد یا ساندویچ، یک میانوعده سیرکننده و مغذی ایجاد میکند.
۷. انواع توتها
مقدار فیبر در یک فنجان:
- شاهتوت: ۸ گرم
- تمشک: ۸ گرم
- بلوبری: ۴ گرم
این میوهها علاوه بر فیبر، منابع غنی آنتوسیانینها هستند که با کاهش التهاب، بهبود سلامت قلب و محافظت از عملکرد مغز ارتباط دارند.
۸. گلابی
فیبر: ۵ گرم
مقدار مصرف: یک عدد متوسط
بیشترین مقدار فیبر گلابی در پوست آن قرار دارد؛ بنابراین بهتر است در صورت شستوشوی مناسب، همراه پوست مصرف شود. گلابی همچنین منبع مناسبی از ویتامین سی و پتاسیم است.
۹. سیب با پوست
فیبر: ۴ گرم
مقدار مصرف: یک عدد متوسط
سیب یکی از سادهترین و در دسترسترین منابع فیبر است. مصرف آن همراه پوست، مقدار فیبر و پلیفنولهای مفید را افزایش میدهد.
۱۰. جو
فیبر: ۶ گرم
مقدار مصرف: یک فنجان پخته
جو حاوی نوعی فیبر محلول به نام بتاگلوکان است که میتواند به کاهش کلسترول، بهبود کنترل قند خون و تغذیه باکتریهای مفید روده کمک کند. از جو میتوان در سوپ، آش، خوراکها و سالادهای غلات استفاده کرد.
۱۱. کینوا
فیبر: ۵ گرم
مقدار مصرف: یک فنجان پخته
کینوا علاوه بر فیبر بیشتر نسبت به برنج قهوهای، یکی از معدود منابع گیاهی حاوی تمام اسیدهای آمینه ضروری محسوب میشود. این ویژگی آن را به انتخابی مناسب برای رژیمهای گیاهخواری تبدیل کرده است.
۱۲. جو دوسر پخته
فیبر: ۴ گرم
مقدار مصرف: یک فنجان
جو دوسر نیز مانند جو سرشار از بتاگلوکان است و میتواند در کاهش کلسترول و بهبود کنترل قند خون مؤثر باشد. برای افزایش فیبر، میتوانید به آن موارد زیر را اضافه کنید:
- دانه چیا
- بذر کتان آسیابشده
- میوه تازه یا خشک بدون شکر
- مغزها و دانههای خام
۱۳. عدس
فیبر: ۱۵ گرم
مقدار مصرف: یک فنجان پخته
عدس یکی از غنیترین منابع فیبر و پروتئین گیاهی است. افزودن آن به سوپ، خوراک، سالاد، برنج یا کاسههای غلات، مقدار فیبر وعده غذایی را بهطور چشمگیری افزایش میدهد.
۱۴. نخود
فیبر: ۱۲٫۵ گرم
مقدار مصرف: یک فنجان پخته
نخود را میتوان بهصورت برشته، در حمص، سالاد، سوپ یا خوراک مصرف کرد. ترکیب فیبر و پروتئین آن باعث ایجاد احساس سیری طولانیمدت میشود.
۱۵. انواع لوبیا
فیبر: ۴ تا ۸ گرم
مقدار مصرف: نصف فنجان پخته
میزان فیبر برخی انواع لوبیا:
- لوبیا قرمز: ۸ گرم
- لوبیا سیاه: ۶ گرم
- لوبیا چیتی: ۶ گرم
- لوبیا سفید: ۶٫۵ گرم
- لوبیا لیما: ۴ گرم
لوبیاها علاوه بر فیبر، منابع ارزشمند پروتئین گیاهی، آهن، روی، فولات و پتاسیم هستند.
۱۶. سویا
فیبر: ۱۰ گرم
مقدار مصرف: یک فنجان پخته
سویا علاوه بر فیبر بالا، یک پروتئین کامل محسوب میشود و میتواند جایگزین مناسبی برای بخشی از پروتئین حیوانی در رژیم غذایی باشد.
۱۷. بذر کتان
فیبر: ۷ گرم
مقدار مصرف: سه قاشق غذاخوری
برای جذب بهتر مواد مغذی، بهتر است بذر کتان بهصورت آسیابشده مصرف شود. این دانه همچنین منبع خوبی از اسیدهای چرب امگا سه گیاهی و لیگنانها است.
۱۸. دانه چیا
فیبر: ۱۰ گرم
مقدار مصرف: حدود ۲۸ گرم
دانه چیا یکی از متراکمترین منابع فیبر غذایی است. این دانه علاوه بر فیبر، حاوی اسیدهای چرب امگا سه، مواد معدنی و مقدار مناسبی پروتئین گیاهی است و میتوان آن را به ماست، اسموتی، اوتمیل و سالاد اضافه کرد.
مواد غذایی با بیشترین فیبر در این فهرست
| ماده غذایی | فیبر |
|---|---|
| عدس پخته (۱ فنجان) | ۱۵ گرم |
| نخود پخته (۱ فنجان) | ۱۲٫۵ گرم |
| دانه چیا (۲۸ گرم) | ۱۰ گرم |
| سویای پخته (۱ فنجان) | ۱۰ گرم |
| نخودفرنگی پخته (۱ فنجان) | ۹ گرم |
| کدو زمستانی پخته (۱ فنجان) | ۹ گرم |
| شاهتوت و تمشک (۱ فنجان) | ۸ گرم |
چگونه فیبر رژیم غذایی را بدون ایجاد ناراحتی گوارشی افزایش دهیم؟
افزایش ناگهانی فیبر ممکن است باعث نفخ، گاز و ناراحتی شکمی شود. برای جلوگیری از این مشکلات:
- مقدار فیبر را طی چند هفته بهآرامی افزایش دهید.
- همزمان آب کافی بنوشید.
- منابع متنوع فیبر محلول و نامحلول را در رژیم غذایی بگنجانید.
- مصرف حبوبات را با خیساندن و پخت مناسب آغاز کنید.
پرسشهای متداول
آیا برنج قهوهای منبع خوبی از فیبر است؟
بله، اما در مقایسه با بسیاری از حبوبات، سبزیجات، میوهها و دانهها، مقدار فیبر آن نسبتاً متوسط است.
بهترین منبع فیبر برای کنترل قند خون چیست؟
مواد غذایی حاوی فیبر محلول مانند جو، جو دوسر، حبوبات، بذر کتان و دانه چیا بیشترین شواهد علمی را در بهبود کنترل قند خون دارند.
آیا مکمل فیبر جایگزین غذاهای پرفیبر میشود؟
خیر. مواد غذایی طبیعی علاوه بر فیبر، حاوی ویتامینها، مواد معدنی، آنتیاکسیدانها و ترکیبات زیستفعال دیگری هستند که مکملها فاقد آنها هستند.
روزانه چه مقدار فیبر باید دریافت کنیم؟
بیشتر بزرگسالان باید روزانه حدود ۲۵ تا ۳۸ گرم فیبر دریافت کنند. بهترین راه رسیدن به این هدف، مصرف منظم سبزیجات، میوهها، غلات کامل، حبوبات، مغزها و دانهها است.
جمعبندی
اگرچه برنج قهوهای انتخاب سالمتری نسبت به برنج سفید محسوب میشود، اما از نظر میزان فیبر در صدر فهرست مواد غذایی قرار ندارد. حبوبات، سبزیجات، دانهها، غلات کامل و برخی میوهها میتوانند چندین برابر بیشتر از برنج قهوهای فیبر تأمین کنند.
برای دستیابی به بیشترین فواید سلامتی، بهجای تکیه بر یک ماده غذایی، از ترکیب متنوعی از منابع فیبر در برنامه غذایی روزانه استفاده کنید. این رویکرد نهتنها سلامت دستگاه گوارش را بهبود میبخشد، بلکه به کنترل قند خون، کاهش کلسترول، مدیریت وزن و کاهش خطر بیماریهای قلبیعروقی نیز کمک میکند.
- U.S. Department of Agriculture. Rice, brown, long-grain, cooked.
- U.S. Department of Agriculture. Broccoli, cooked, boiled, drained, without salt.
- U.S. Department of Agriculture. Artichokes, (globe or french), cooked, boiled, drained, without salt.
- U.S. Department of Agriculture. Peas, green, cooked, boiled, drained, without salt.
- U.S. Department of Veterans Affairs. Fiber content of foods.
- National Academy of Sports Medicine. 12 foods that are high in fiber: getting your daily requirements the easy way.
- U.S. Department of Agriculture. Apples, raw, golden delicious, with skin.
- Harvard T.H. Chan School of Public Health. Fiber.
- American Heart Association. 7 whole-grain foods you should try.
- U.S. Department of Agriculture. Quinoa, cooked.
- University of Pittsburgh Medical Center. Quinoa vs. brown rice: which food has more nutritional value?
- U.S. Department of Agriculture. Cereals, oats, instant, fortified, plain, prepared with water (boiling added or microwaved).
- UCSF Health. Increasing fiber intake.
- Stony Brook Medicine. High fiber foods: separating health from hype.
- U.S. Department of Agriculture. Lentils, mature seeds, cooked, boiled, with salt.
- U.S. Department of Agriculture. Chickpeas (garbanzo beans, bengal gram), mature seeds, cooked, boiled, without salt.
- Feingold KR. The Effect of Diet on Cardiovascular Disease and Lipid and Lipoprotein Levels. [Updated 2024 Mar 31]. In: Feingold KR, Adler RA, Ahmed SF, et al., editors. Endotext [Internet]. South Dartmouth (MA): MDText.com, Inc.; 2000-. Table 9. [Fiber Content of Selected Legumes].
- Hospital for Sick Children. Higher-fibre diet.
- U.S. Department of Agriculture. Chia seeds.
- https://www.verywellhealth.com/high-fiber-foods-that-arent-brown-rice-11963423
