مُر صمغی معطر است که از پوست برخی درختان جنس Commiphora، بهویژه Commiphora myrrha به دست میآید. این ماده در طب سنتی برای کاهش التهاب و درد استفاده میشده است. ترکیبات فعال موجود در مُر ممکن است اثرات ضدالتهابی، ضددرد و حتی ضدمیکروبی داشته باشند، اما شواهد انسانی هنوز محدود است.
۱) اثرات ضدالتهابی و ضددرد
در طب سنتی، مُر برای کاهش التهاب و تسکین درد به کار میرفته است. برخی مطالعات انسانی و حیوانی نشان میدهند که ترکیبات موجود در مُر میتوانند به کاهش التهاب کمک کنند.
- در یک مطالعه (۲۰۱۳) روی ۹۶ فرد مبتلا به کولیت اولسراتیو غیرفعال، ترکیبی شامل ۱۲۰۰ میلیگرم مُر، ۸۴۰ میلیگرم بابونه و ۶۰۰ میلیگرم زغال قهوه به مدت ۱۲ ماه مصرف شد. این ترکیب در حفظ بهبودی بیماری به اندازه داروی Mesalazine مؤثر بود. (توجه: مُر بهتنهایی بررسی نشد.)
- در مطالعهای دیگر (۲۰۱۷)، عصاره مُر با نام MyrLiq در دوز ۲۰۰ میلیگرم برای زنان و ۴۰۰ میلیگرم برای مردان به مدت ۲۰ روز، درد را کاهش داد.
- برخی پژوهشهای حیوانی نشان دادهاند که مُر همراه با ترکیباتی مانند عصاره گل صدتومانی چینی ممکن است درد و التهاب مرتبط با آرتریت را کاهش دهد.
جمعبندی: نتایج امیدوارکنندهاند، اما شواهد باکیفیت درباره مصرف مُر بهتنهایی هنوز کافی نیست.

۲) کمک احتمالی به کاهش قند و چربی خون
برخی دادهها نشان میدهند فرآوردههای گیاهی حاوی مُر ممکن است قند خون و چربیهای خون را بهبود دهند.
- در مطالعهای (۲۰۱۷) روی ۸۶ زن مبتلا به دیابت و چربی خون بالا، کپسولی حاوی ۶۰۰ میلیگرم مُر بههمراه عصاره میوه Terminalia chebula (سه بار در روز، به مدت ۳ ماه) مصرف شد.
نتیجه: کاهش معنادار قند خون ناشتا، کلسترول کل و LDL، و افزایش HDL.
مکانیسم دقیق روشن نیست، اما ممکن است مُر تولید گلوکز در کبد را کاهش داده و متابولیسم کلسترول را بهبود دهد.
نکته مهم: شواهدی که نشان دهد مُر بهتنهایی این اثرات را دارد محدود است؛ مطالعات بیشتری لازم است.
۳) اثرات ضدانگلی
انگل Trichomonas vaginalis عامل عفونت مقاربتی تریکومونیازیس است. برخی شواهد نشان میدهد مُر ممکن است در افرادی که به آنتیبیوتیک پاسخ ندادهاند مفید باشد.
- در مطالعهای (۲۰۱۱)، مصرف ۶۰۰ میلیگرم عصاره مُر با نام Mirazid به مدت ۶ تا ۸ روز (ناشتا) نزدیک به ۸۵٪ شرکتکنندگان را درمان کرد.
هشدار: برای درمان عفونتهای مقاربتی بدون نظر پزشک از مُر استفاده نکنید؛ شواهد هنوز محدود است.
بهترین روش مصرف مُر
مُر به شکلهای زیر در دسترس است:
- عصاره مایع
- کپسول
- ترکیبات گیاهی چندجزئی
برچسب محصول را با دقت بخوانید؛ بسیاری از فرآوردهها حاوی گیاهان دیگر نیز هستند.
دوز مصرف
بهدلیل محدود بودن پژوهشها، دوز توصیهشده استانداردی وجود ندارد. در مطالعات انسانی معمولاً ۲۰۰ تا ۱۲۰۰ میلیگرم در روز استفاده شده است.
پیش از شروع مصرف، با پزشک مشورت کنید.
آیا مُر برای همه بیخطر است؟
خیر. برخی افراد باید از مصرف آن اجتناب کنند:
- زنان باردار: مُر اثر تحریککننده رحم دارد و ممکن است خطر سقط ایجاد کند.
- افراد مبتلا به بیماری قلبی (مانند آریتمی): دوزهای بالا میتواند ضربان قلب را تغییر دهد.
- افراد مبتلا به بیماری کلیوی: ممکن است عملکرد کلیه را تحت تأثیر قرار دهد.
همچنین مکملها تحت نظارت سختگیرانه سازمان غذا و داروی آمریکا نیستند. بهتر است محصولاتی را انتخاب کنید که توسط نهادهای مستقل مانند NSF International یا United States Pharmacopeia آزمایش شده باشند.
تداخلات دارویی احتمالی
مُر ممکن است با داروهای زیر تداخل داشته باشد:
- رقیقکنندههای خون مانند Warfarin
- داروهای دیابت (خطر افت قند خون)
- مکملها یا داروهای کاهنده فشار خون
اگر دارو مصرف میکنید، قبل از استفاده از مُر با پزشک مشورت کنید.
عوارض جانبی احتمالی
عوارض گزارششده شامل:
- نامنظمی ضربان قلب
- اسهال
- درد شکمی ناشی از تحریک رحم
- بثورات یا تحریک پوستی (بهویژه در مصرف موضعی)
- واکنشهای پوستی شدید (قرمزی، خارش، تورم)
در صورت بروز عارضه، مصرف را قطع کرده و با پزشک تماس بگیرید.
آیا مصرف بیش از حد خطرناک است؟
مطالعات نشان دادهاند مصرف ۱۲۰۰ میلیگرم در روز تا ۱۲ ماه با عوارض جدی همراه نبوده است.
اما دوزهای بالاتر (حدود ۲ تا ۴ گرم در روز) ممکن است خطر مشکلات گوارشی، تغییر ضربان قلب و آسیب کلیوی را افزایش دهد.
جمعبندی
مُر ممکن است:
- التهاب و درد را کاهش دهد
- به بهبود قند و چربی خون کمک کند
- اثرات ضدانگلی داشته باشد
با این حال، شواهد انسانی محدود است و برای توصیه قطعی کافی نیست. مصرف آن باید با آگاهی و ترجیحاً تحت نظر پزشک انجام شود—بهویژه در افراد باردار یا مبتلا به بیماریهای زمینهای.
- Langhorst J, Varnhagen I, Schneider SB, et al. Randomised clinical trial: a herbal preparation of myrrh, chamomile and coffee charcoal compared with mesalazine in maintaining remission in ulcerative colitis--a double-blind, double-dummy study. Aliment Pharmacol Ther. 2013;38(5):490-500. doi:10.1111/apt.12397
- Germano A, Occhipinti A, Barbero F, Maffei ME. A pilot study on bioactive constituents and analgesic effects of myrliq®, a commiphora myrrha extract with a high furanodiene content. Biomed Res Int. 2017;2017:3804356. doi:10.1155/2017/3804356
- Lee D, Kim SJ, Kim H. A 12 week, randomized, double-blind, placebo-controlled clinical trial for the evaluation of the efficacy and safety of HT083 on mild osteoarthritis. Medicine (Baltimore). 2020;99(28):e20907. doi:10.1097/MD.0000000000020907
- Shokoohi R, Kianbakht S, Faramarzi M, et al. Effects of an herbal combination on glycemic control and lipid profile in diabetic women: a randomized, double-blind, placebo-controlled clinical trial. J Evid Based Complementary Altern Med. 2017;22(4):798-804. doi:10.1177/2156587217737683
- Schumann JA, Plasner S. Trichomoniasis. In: StatPearls. StatPearls Publishing; 2024.
- El-Sherbiny GM, el Sherbiny ET. The effect of commiphora molmol (Myrrh) in treatment of trichomoniasis vaginalis infection. Iran Red Crescent Med J. 2011;13(7):480-486. PMID:22737515
- Vafaei H, Ajdari S, Hessami K, et al. Efficacy and safety of myrrh in patients with incomplete abortion: a randomized, double-blind, placebo-controlled clinical study. BMC Complement Med Ther. 2020;20:145. doi:10.1186/s12906-020-02946-z
- NatMed. Myrrh. In: NatMed. NatMed; 2024.
- https://www.health.com/myrrh-benefits-8652971
