دنداندرد میتواند از یک ناراحتی خفیف تا یک درد شدید و غیرقابلتحمل متغیر باشد و در بسیاری از موارد نشانهای از یک مشکل جدیتر در سلامت دهان و دندان است. شناخت علائم و اقدام بهموقع میتواند از پیشرفت عوارض جلوگیری کند و سلامت کلی بدن را حفظ نماید.
بر اساس مطالعات علمی، دنداندرد علاوه بر ناراحتی، میتواند نشانه التهاب، عفونت یا مشکلات ساختاری در دندان یا لثهها باشد که در صورت عدم درمان، حتی به سایر اعضای بدن گسترش پیدا میکند.
علائم مرتبط با دندان
دنداندرد میتواند ویژگیهای متفاوتی داشته باشد و هر نوع آن نشاندهنده شرایط خاصی در دهان و دندان است. در ادامه انواع دردهای دندانی را بررسی میکنیم تا بهتر بتوانید علت احتمالی را شناسایی کنید.
پژوهشهای دندانپزشکی نشان دادهاند که نوع درد و الگوی آن میتواند در تشخیص دقیق علت دنداندرد و انتخاب درمان مناسب نقش کلیدی ایفا کند.
- درد تیز و ناگهانی: این نوع درد سریع آغاز شده و هنگام جویدن یا گاز گرفتن شدت میگیرد. علل رایج شامل ترکخوردگی دندان، دندانقروچه، پوسیدگی و تحلیل لثه است. این درد به دلیل تحریک مستقیم عصبهای دندانی ایجاد میشود و نیاز به بررسی فوری دارد.
- درد مبهم و مداوم: این درد اغلب با عفونت دندانی، دندانقروچه، اختلال مفصل گیجگاهی-فکی یا بیماری لثه مرتبط است و میتواند نشانه التهاب مزمن بافتهای اطراف دندان باشد.
- درد ضرباندار: این درد با التهاب پالپ دندان یا آبسه همراه است و ممکن است با فشار یا جویدن بدتر شود. در موارد شدید، دندان ممکن است لق شود و نیاز به درمان عصبکشی یا تخلیه آبسه پیدا کند.
- درد متغیر: برخی بیماران گزارش میدهند که درد هنگام دراز کشیدن یا در طول شب شدیدتر میشود که میتواند نشانه افزایش فشار خون در ناحیه آسیبدیده باشد.
- حساسیت دندانی: تحریک با هوای سرد، نوشیدنیهای داغ یا مواد قندی میتواند باعث ایجاد درد تیز و لحظهای شود که معمولاً به دلیل پوسیدگی یا فرسودگی ترمیمهای دندانی است.

Milan Markovic / Getty Images
سایر علائم همراه با دنداندرد
علاوه بر درد دندان، بسیاری از بیماران علائم دیگری در لثهها، فک یا حتی ناحیه صورت تجربه میکنند که میتواند به تشخیص علت کمک کند. شناسایی این علائم اهمیت زیادی در تعیین شدت مشکل دارد.
دندانپزشکان تأکید میکنند که نادیدهگرفتن این نشانهها ممکن است منجر به عفونتهای گستردهتر در بافتهای عمقی دهان و حتی اندامهای حیاتی شود.
- علائم لثه: تورم، قرمزی، خونریزی یا تحلیل لثه میتواند نشانه بیماری لثه یا آبسه باشد. در برخی موارد، ترشح چرک یا برجستگی چرکی روی لثهها مشاهده میشود.
- علائم فک: درد و تورم در فک بالا یا پایین ممکن است با حرکت بدتر شود و نشانه عفونت عمیق یا اختلال مفصل فکی باشد.
- علائم صورت: گاهی درد دندان با فشار یا درد در سینوسها اشتباه گرفته میشود، خصوصاً در عفونتهای سینوسی مزمن.
- علائم گوش: برخی بیماران با درد گوش یا احساس فشار در گوش داخلی مواجه میشوند که میتواند ناشی از انتشار درد از دندان باشد.
- علائم شدید: تب، بوی بد دهان، طعم تلخ و احساس ناخوشی عمومی ممکن است نشاندهنده عفونت گسترده لثه یا دندان باشد.
چه زمانی باید به دندانپزشک مراجعه کرد
در بسیاری از موارد، دنداندرد نشانهای از نیاز فوری به مراقبت دندانپزشکی است. عدم اقدام بهموقع میتواند منجر به وخامت اوضاع و حتی از دست دادن دندان شود.
کارشناسان توصیه میکنند در صورت مشاهده علائم زیر فوراً به دندانپزشک مراجعه کنید تا از بروز عوارض جدی جلوگیری شود.
- درد شدید دندان
- علائم مداوم بیش از ۴۸ ساعت
- تب یا تورم صورت
- تورم لثه یا مشکل در باز کردن دهان
سوالاتی که باید از دندانپزشک بپرسید
در صورت مراجعه به دندانپزشک برای دنداندرد، پرسیدن سوالات مناسب میتواند به شما کمک کند علت مشکل و گزینههای درمانی را بهتر درک کنید. این موضوع همچنین باعث میشود بیمار نقش فعالی در روند درمان خود داشته باشد.
برخی از مهمترین سوالات پیشنهادی عبارتند از:
- چطور میتوانم در خانه درد و ناراحتی را کاهش دهم؟
- آیا امکان دارد علائم بدون درمان برطرف شوند؟
- چه غذاهایی را در زمان دنداندرد باید اجتناب کنم؟
- بهترین روشهای پیشگیری از پوسیدگی و عفونتهای دندانی چیست؟
- آیا دنداندرد من به معنای نیاز به درمان ریشه است؟
چرا درمان بهموقع دنداندرد مهم است
تاخیر در درمان برخی علل دنداندرد میتواند منجر به عوارض جدی مانند از دست دادن کامل دندان و عفونت استخوان فک شود. این عوارض گاهی نیازمند درمانهای جراحی گسترده و پرهزینه هستند.
علاوه بر این، باکتریهای موجود در آبسه یا عفونتهای دندانی میتوانند به ریه، مغز یا قلب گسترش پیدا کنند و مشکلاتی مانند ذاتالریه، سپسیس یا عفونت قلبی ایجاد کنند که تهدیدکننده حیات هستند.
مرور سریع
دنداندرد میتواند تیز، ضرباندار یا مداوم باشد و اغلب با علائمی مانند تب، بوی بد دهان و خونریزی لثه همراه است. تشخیص زودهنگام علت و شروع درمان اهمیت حیاتی دارد.
مراجعه به دندانپزشک میتواند علت دقیق دنداندرد را مشخص کرده و از عوارض جدی در آینده جلوگیری کند.
سوالات متداول
سریعترین راه تسکین دنداندرد چیست؟
داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی بدون نسخه مانند ایبوپروفن میتوانند درد و تب را کاهش دهند و تا زمان مراجعه به دندانپزشک تسکین موقت ایجاد کنند.
البته مصرف این داروها باید طبق دوز توصیهشده انجام شود تا از عوارض گوارشی یا کلیوی جلوگیری شود.
در زمان دنداندرد از چه غذاهایی باید اجتناب کرد؟
اجتناب از برخی غذاها میتواند درد و التهاب را کاهش دهد و از پیشرفت آسیب به بافتهای دندانی جلوگیری کند. توصیه میشود در این شرایط موارد زیر مصرف نشوند:
این غذاها میتوانند حساسیت دندان را تشدید کرده و روند ترمیم را به تأخیر بیندازند.
- غذاهای سفت مانند آبنبات یا آدامسهای سخت
- نوشیدنیها و خوراکیهای خیلی داغ یا خیلی سرد
- غذاهای ترد مانند چیپس، مغزها و هویج خام
- غذاهای تند و پرادویه
- مواد غذایی اسیدی مانند گوجهفرنگی و مرکبات
- الکل
آردایت برای اطمینان از صحت محتوای خود، که در سیاست ویراستاری ما ذکر شده است، از دستورالعملهای سختگیرانهای در زمینه منبعیابی پیروی میکند . ما فقط از منابع معتبر، از جمله مطالعات بررسیشده توسط همتایان، متخصصان پزشکی دارای مجوز، بیماران با تجربه عملی و اطلاعات از مؤسسات برتر، استفاده میکنیم.
- Koh SWC, Li CF, Loh JSP, Wong ML, Loh VWK. Managing tooth pain in general practice. Singapore Med J. 2019;60(5):413. doi:10.11622/smedj.2019044
- Miranda-Rius J, Brunet-Llobet L, Lahor-Soler E. The periodontium as a potential cause of orofacial pain: a comprehensive review. TODENTJ. 2018;12(1):520-528. doi:10.2174/1874210601812010520
- Nepal M, Shubham S, Tripathi R, Khadka J, Shrestha K. Indications of root canal treatment for patients visiting tertiary care hospital: a hospital based prospective study. J Univ Coll Med Sci. 2023;11(01):45-49. doi:10.3126/jucms.v11i01.54640
- NHS Inform. Toothache.
- MedlinePlus. Tooth abscess.
- MedlinePlus. Toothaches.
- MedlinePlus. Periodontitis.
- American Dental Association. What and how to eat when you’re having dental issues.
- https://www.health.com/toothache-symptoms-8778260
