۹ نشانه هشداردهنده که ممکن است سلامت استخوان‌های شما در حال کاهش باشد

تشخیص زودهنگام و درمان پوکی استخوان می‌تواند از تحلیل بیشتر استخوان و شکستگی جلوگیری کند

پوکی استخوان، که اغلب به آن «بیماری خاموش» گفته می‌شود، ممکن است هیچ علامت آشکاری نداشته باشد. اما شناسایی علائم هشداردهنده زودهنگام می‌تواند منجر به تشخیص سریع‌تر و درمان مؤثرتر برای جلوگیری از تحلیل استخوان و شکستگی شود.

۹ نشانه هشداردهنده که ممکن است سلامت استخوان‌های شما در حال کاهش باشد

ljubaphoto / Getty Images

۱. تراکم استخوان پایین

تشخیص تراکم استخوان پایین به‌معنای ابتلا به پوکی استخوان نیست، اما یک نشانه هشداردهنده اولیه محسوب می‌شود. کاهش تراکم استخوان که منجر به تراکم پایین می‌شود، به استئوپنی معروف است و گرچه همیشه منجر به پوکی استخوان نمی‌شود، اما ممکن است مقدمه‌ای برای آن باشد.

در صورت ابتلا به استئوپنی، باید به علائم احتمالی پوکی استخوان توجه کرده و تغییرات سبک زندگی یا داروهای توصیه‌شده را برای جلوگیری از تحلیل بیشتر استخوان رعایت کنید. از آنجا که استئوپنی به مرحله‌ای قبل از پوکی استخوان اشاره دارد، کنترل به‌موقع آن نقش کلیدی در پیشگیری از پیشرفت بیماری دارد.

استئوپنی در مقابل پوکی استخوان

کاهش تراکم استخوان به‌صورت طیفی تعریف می‌شود که با امتیاز T اندازه‌گیری می‌شود؛ هرچه امتیاز پایین‌تر باشد، تحلیل استخوان شدیدتر است. معیارهای تشخیص شامل موارد زیر است:¹

🍏

اگر به دنبال رژیم متناسب با شرایط خودتان هستید...

اطلاعات این مقاله جنبه آموزشی دارد؛ اما برنامه غذایی هر فرد بهتر است متناسب با شرایط، هدف و نیازهای خودش تنظیم شود.

آشنایی با رژیم تخصصی دکتر روشن‌ضمیر ←

استئوپنی: امتیاز T بین ۱- و ۲.۵-
پوکی استخوان: امتیاز T مساوی یا کمتر از ۲.۵-

۲. شکستگی استخوان (به‌ویژه بر اثر تروما یا آسیب خفیف)

شکستگی استخوان یکی از نشانه‌های اصلی هشداردهنده پوکی استخوان است. حدود ۵۰٪ از زنان و ۲۵٪ از مردان ممکن است در طول زندگی خود دچار شکستگی ناشی از پوکی استخوان شوند.² شکستگی‌ها اغلب در نواحی لگن، ستون فقرات و مچ دست رخ می‌دهند، اما امکان دارد هر استخوانی تحت‌تأثیر قرار گیرد.

اگر شکستگی در اثر آسیب خفیفی مانند ضربه کوچک، سرفه یا خم شدن ایجاد شود، این امر می‌تواند نشانه‌ای قوی از وجود پوکی استخوان باشد. این نوع شکستگی‌ها به‌دلیل ضعف ساختار داخلی استخوان‌ها اتفاق می‌افتند.

۳. کاهش قد

یکی از اولین نشانه‌های پوکی استخوان تشخیص‌داده‌نشده، کاهش قد است. اگرچه کاهش جزئی قد با افزایش سن طبیعی است، اما از دست دادن بیش از ۱.۵ اینچ (حدود ۴ سانتی‌متر) می‌تواند علامت وجود پوکی استخوان باشد.⁴

افراد مبتلا به پوکی استخوان معمولاً به‌دلیل شکنندگی مهره‌های ستون فقرات دچار کاهش قد می‌شوند که اغلب ناشی از شکستگی‌های فشاری در این ناحیه است. این نوع شکستگی‌ها موجب فشردگی و نشست مهره‌ها می‌شوند.

۴. قوز در ناحیه فوقانی پشت

قوز یا خمیدگی در قسمت بالایی پشت (که به آن قوز بیوه یا کیفوز پشتی نیز گفته می‌شود) می‌تواند نشانه‌ای دیگر از پوکی استخوان باشد.³ این وضعیت معمولاً نتیجه شکستگی‌های فشاری است که موجب فروپاشی مهره‌ها در ناحیه فوقانی ستون فقرات می‌شود.

اگرچه کیفوز پشتی اغلب در افراد مبتلا به پوکی استخوان دیده می‌شود، اما ممکن است ناشی از سایر شرایط پزشکی نیز باشد.⁴ بنابراین بررسی تخصصی آن ضروری است.

۵. کمردرد ناگهانی

درد ناگهانی و شدید در ناحیه کمر یکی از علائم شکستگی‌های فشاری مهره‌ها است.⁵ این نوع درد معمولاً در قسمت میانی یا پایین کمر رخ می‌دهد، جایی که این شکستگی‌ها بیشتر دیده می‌شوند.⁶

اگر دچار کمردردی شدید، ناگهانی و بدون دلیل مشخص هستید—به‌ویژه اگر عوامل خطر پوکی استخوان را دارید—با پزشک مشورت کنید. شکستگی‌های فشاری می‌توانند به‌صورت درد کمر بروز کنند حتی اگر ضربه مشخصی وارد نشده باشد.

۶. شکستگی استخوان در دوران بارداری

از دست دادن مقداری تراکم استخوان در دوران بارداری و شیردهی طبیعی است، اما بروز شکستگی واقعی در این دوره غیرمعمول بوده و می‌تواند نشان‌دهنده نوع نادری از پوکی استخوان به‌نام پوکی استخوان وابسته به بارداری و شیردهی (PLO) باشد.³

اغلب افراد مبتلا به PLO پیش از بارداری از وضعیت خود بی‌اطلاع هستند. رایج‌ترین محل شکستگی در این حالت، مهره‌های ستون فقرات است که ممکن است با کمردرد شدید اشتباه گرفته شود.

۷. مشکلات گوارشی

برخی از مشکلات گوارشی می‌توانند از علائم پنهان پوکی استخوان باشند، از جمله:⁴

کاهش اشتها
احساس سیری زودهنگام
یبوست
نفخ
درد شکمی

شکستگی‌های ناحیه کمری ناشی از پوکی استخوان ممکن است موجب فشردگی شکم شوند، زیرا دنده‌ها به لگن نزدیک‌تر می‌شوند که در نتیجه این علائم ایجاد می‌گردند.

۸. مشکلات دندانی

مشکلات مربوط به دندان‌ها نیز می‌تواند نشانه‌ای از کاهش تراکم استخوان باشد. استخوان فک مانند سایر استخوان‌های بدن ممکن است دچار تحلیل شود و علائمی مانند موارد زیر بروز دهد:⁷

عقب‌نشینی لثه‌ها
شل شدن دندان‌ها
لق بودن پروتزهای دندانی

در صورت بروز این علائم و وجود عوامل خطر پوکی استخوان، لازم است با پزشک درباره انجام اسکن تراکم استخوان مشورت کنید.

۹. عوارض جانبی برخی داروها

برخی داروها می‌توانند موجب کاهش تراکم استخوان شوند، به‌ویژه اگر با دوز بالا یا برای مدت طولانی مصرف شوند.³ اگر از این داروها استفاده می‌کنید، باید با پزشک درباره خطر پوکی استخوان مشورت کنید.

نمونه‌هایی از داروهایی که به کاهش تراکم استخوان مرتبط هستند عبارت‌اند از:

آنتی‌اسیدهای حاوی آلومینیوم
برخی داروهای ضدتشنج
مهارکننده‌های آروماتاز
داروهای شیمی‌درمانی
سیکلوسپورین A و FK506
هورمون آزادکننده گنادوتروپین (GnRH)
هپارین
لیتیم
مدروکسی‌پروژسترون استات
متوترکسات
مهارکننده‌های پمپ پروتون (PPIs)
مهارکننده‌های بازجذب سروتونین (SSRIs)
کورتیکواستروئیدها (گلوکوکورتیکوئیدها)
تیازولیدین‌دیون‌ها
هورمون‌های تیروئیدی در دوزهای بالا

مراحل پیشرفت پوکی استخوان

بدن به‌مرور زمان و معمولاً طی سال‌ها تراکم استخوان را از دست می‌دهد. این کاهش در قالب مراحلی از وضعیت طبیعی به سمت پوکی استخوان پیشرفت می‌کند.⁸

در مرحله اول که معمولاً در حوالی ۳۰ سالگی آغاز می‌شود، بدن دیگر تراکم استخوانی اضافه نمی‌کند و امتیاز T بین ۱+ تا ۱- باقی می‌ماند. در مرحله دوم با کاهش بیشتر تراکم، فرد دچار استئوپنی شده و امتیاز T بین ۱- تا ۲.۵- قرار می‌گیرد.

در مرحله سوم، کاهش بیشتر تراکم استخوان باعث ورود به محدوده پوکی استخوان می‌شود، که در این وضعیت علائم اغلب خاموش هستند ولی نشانه‌های هشداردهنده ممکن است ظاهر شوند. امتیاز T در این مرحله ۲.۵- یا پایین‌تر است. در مرحله چهارم، اگر درمان نشود، پوکی استخوان به حالت پیشرفته و شدید تبدیل می‌شود و خطر شکستگی‌های متعدد و درد مزمن و کاهش تحرک به‌شدت افزایش می‌یابد.

تفاوت عوامل خطر و علائم هشدار

عوامل خطر، ویژگی‌ها یا شرایطی هستند که احتمال ابتلا به پوکی استخوان را افزایش می‌دهند. در مقابل، علائم هشدار نشانه‌هایی هستند که وجود بیماری را محتمل کرده و نیاز فوری به تشخیص و درمان دارند.

عوامل خطر ابتلا به پوکی استخوان عبارت‌اند از:⁹

سن بالاتر از ۵۰ سال
جنسیت مؤنث
یائسگی
سابقه شکستگی استخوان
جثه کوچک و وزن کم
سابقه خانوادگی پوکی استخوان
کمبود ویتامین D و کلسیم
بی‌تحرکی
سیگار کشیدن
مصرف زیاد الکل
کاهش وزن قابل‌توجه
مصرف زیاد نمک، کافئین یا پروتئین
مصرف ناکافی میوه و سبزیجات

آیا پوکی استخوان قابل بازگشت است؟

پوکی استخوان یک بیماری پیش‌رونده است که با گذشت زمان خطرناک‌تر می‌شود. متأسفانه، کاهش تراکم استخوان ناشی از پوکی استخوان در حال حاضر قابل برگشت نیست.

بااین‌حال، اقداماتی برای جلوگیری از تحلیل بیشتر استخوان وجود دارد. آگاهی از علائم هشداردهنده اولیه می‌تواند به تشخیص سریع‌تر و درمان مؤثرتر کمک کند.

چگونه می‌توان پوکی استخوان را تأیید کرد؟

برای تشخیص رسمی پوکی استخوان باید اسکن تراکم استخوان از طریق روش دگزا (DEXA) انجام شود. بر اساس نتایج امتیاز T در این اسکن، پزشک ممکن است تشخیص پوکی استخوان را مطرح کند.

روش DEXA دقیق‌ترین شیوه اندازه‌گیری تراکم استخوان است و برای افراد در معرض خطر یا دارای علائم هشداردهنده توصیه می‌شود.

پس از تشخیص چه اقداماتی باید انجام داد؟

پس از تشخیص پوکی استخوان، پزشک شما اقدامات درمانی مناسب را پیشنهاد خواهد داد. این درمان‌ها قادر به بازگرداندن استخوان ازدست‌رفته نیستند، اما می‌توانند در جلوگیری از تحلیل بیشتر مؤثر باشند.

درمان‌ها شامل داروها، ویتامین‌ها، مکمل‌ها و اصلاح سبک زندگی هستند. ورزش‌های مناسب برای استخوان، رژیم غذایی غنی از کلسیم و ویتامین D از جمله اقدامات مهم محسوب می‌شوند.

جمع‌بندی کلیدی

درک علائم هشداردهنده زودهنگام پوکی استخوان اهمیت زیادی دارد. علائمی مانند کاهش تراکم استخوان، شکستگی‌ها، کاهش قد، قوز پشت، کمردرد ناگهانی، مشکلات گوارشی، مشکلات دندانی و شکستگی در دوران بارداری از جمله نشانه‌های اولیه این بیماری هستند.

در صورت مشاهده این علائم، لازم است برای ارزیابی و درمان احتمالی به پزشک مراجعه شود تا از عوارض شدیدتر در آینده پیشگیری گردد.

واحد محتوای علمی rdiet.ir

گردآوری، ترجمه و تدوین محتوای علمی در حوزه سلامت عمومی

تمام مقالات توسط دکتر فرزاد روشن‌ضمیر بازبینی علمی می‌شوند.

اگر از رژیم‌های تکراری نتیجه نگرفته‌اید، فقط یک دوره با دکتر روشن ضمیر داشته باشید. هزینه رژیم طبق تعرفه ویزیت دکتری تخصصی در علوم پایه (PHD) پروانه‌دار در سال 1405، 357 هزارو 700 تومان می باشد.

جهت ارتباط در پیام‌رسان‌ها به شماره زیر پیام دهید

09304881654

برای دریافت آموزش‌های روزانه عضو کانال بله شوید: