نکات کلیدی
- QID بهمعنای مصرف دارو چهار بار در روز، معمولاً در طول ساعات بیداری است.
- Q6H بهمعنای مصرف دارو هر شش ساعت یکبار است، حتی اگر لازم باشد نیمهشب بیدار شوید.
عبارات اختصاری پزشکی مانند QID و Q6H به شما میگویند چند بار در روز باید داروی تجویزی خود را مصرف کنید. QID یعنی باید دارو را چهار بار در روز مصرف کنید، در حالی که Q6H به معنی مصرف دارو هر شش ساعت یکبار است – حتی در ساعات خواب. این تفاوتها مهم هستند زیرا باعث میشوند سطح دارو در بدن در محدوده درمانی مناسب باقی بماند.
معنی QID در نسخه
QID مخفف عبارت لاتین quater in die به معنی «چهار بار در روز» است و میتواند بهصورت QID، qid یا q.i.d. نوشته شود.
داروهایی که QID تجویز میشوند فقط در ساعات بیداری مصرف میشوند. گاهی در نسخه میبینید که نوشته شده «QID while awake» تا این موضوع را تأیید کند.
زمانهای مناسب برای مصرف داروی QID معمولاً بهصورت زیر هستند و فاصله دقیق بین دوزها لازم نیست:
- صبح
- حدود ظهر
- عصر
- شب، قبل از خواب
معنی Q6H و تفاوت آن با QID
Q6H (یا q6h / q.6.h.) مخفف عبارت لاتین quaque sexta hora به معنی «هر شش ساعت» است. این داروها باید بهصورت ۲۴ ساعته و با زمانبندی دقیق مصرف شوند تا سطح دارو در خون ثابت بماند.
داروهای ATC (around-the-clock – بهصورت منظم در طول شبانهروز) شامل داروهای بیماری قلبی، فشار خون بالا و رقیقکنندههای خون برای جلوگیری از لخته هستند. همچنین برای کنترل درد شدید هم استفاده میشوند، زیرا درد ممکن است بهمحض کاهش اثر دارو بازگردد. رعایت فاصله دقیق دوزها به کنترل بهتر درد کمک میکند.
اگر نسخه شما Q6H باشد، میتوانید دارو را در زمانهای زیر مصرف کنید (یا هر برنامه زمانی دیگری که فاصله ششساعته را حفظ کند):
- دوز اول: ساعت ۶:۰۰ صبح
- دوز دوم: ساعت ۱۲:۰۰ ظهر
- دوز سوم: ساعت ۶:۰۰ عصر
- دوز چهارم: ساعت ۱۲:۰۰ شب
سایر اختصارات رایج دارویی و معنی آنها
در نسخه ممکن است اختصارات مختلفی ببینید. داروخانه شما باید راهنمایی مکتوب درباره معنی آنها ارائه دهد:
| اختصار | لاتین | معنی | توضیحات دیگر |
|---|---|---|---|
| PO | per os | خوراکی (از طریق دهان) | |
| BID | bis in die | دو بار در روز | |
| TID | ter in die | سه بار در روز | |
| QID | quater in die | چهار بار در روز | |
| Q6H | quaque sexta hora | هر شش ساعت | Q4H (هر ۴ ساعت)، Q8H (هر ۸ ساعت)، Q12H (هر ۱۲ ساعت) نیز رایج هستند |
| PRN | pro re nata | در صورت نیاز | معمولاً برای علائم خفیف یا متناوب |
| AC / QAC | ante cibum / quaque ante cibum | قبل از غذا | گاهی زمان مشخصی قبل از غذا ذکر میشود (مثلاً یک ساعت) |
| PC | post cibum | بعد از غذا | |
| IM | — | تزریق عضلانی | فقط برای تزریقات |
| SubQ / SQ / SC | — | زیرجلدی | فقط برای تزریقات |
| IV | — | تزریق وریدی | از طریق سرم یا پورت |
| GTT | gutta | قطره | برای قطرههای چشمی، گوشی و غیره |
| OD | oculus dexter | چشم راست | برای قطره یا پماد چشم |
| OS | oculus sinister | چشم چپ | برای قطره یا پماد چشم |
| OU | oculus uterque | هر دو چشم | برای قطره یا پماد چشم |
برخی اختصارات مانند QD (یک بار در روز) یا QOD (یک روز در میان) میتوانند بهراحتی با یکدیگر اشتباه گرفته شوند و امروزه دیگر استفاده نمیشوند. این اصطلاحات باید بهصورت کامل نوشته شوند تا احتمال خطای دارویی کاهش یابد.
راهکارهایی برای جلوگیری از خطاهای دارویی
خطاهای دارویی رخ میدهند و میتوانند باعث عوارض جانبی شوند که گاهی نیاز به مراجعه به اورژانس یا بستری شدن دارند. برخی از این خطاها میتوانند منجر به مرگ شوند، بهویژه در مورد داروهای اپیوئیدی. تخمین زده میشود که نیمی از این خطاها قابل پیشگیری هستند.
برای جلوگیری از خطاها، خودتان مدافع سلامت خود باشید:
- بررسی نسخه: مطمئن شوید دارویی که دریافت میکنید همان دارویی است که پزشک تجویز کرده است. دستورالعملهای روی بسته دارو را با توصیههای پزشک مقایسه کنید.
- درخواست زبان ساده: میتوانید از پزشک خود بخواهید دستور مصرف را بهطور کامل و قابلفهم بنویسد.
- نسخه دیجیتال: از پزشک بخواهید نسخه را بهصورت دیجیتال برای داروخانه ارسال کند تا خطر اشتباه در خواندن دستنوشته کاهش یابد.
آردایت برای اطمینان از صحت محتوای خود، که در سیاست ویراستاری ما ذکر شده است، از دستورالعملهای سختگیرانهای در زمینه منبعیابی پیروی میکند . ما فقط از منابع معتبر، از جمله مطالعات بررسیشده توسط همتایان، متخصصان پزشکی دارای مجوز، بیماران با تجربه عملی و اطلاعات از مؤسسات برتر، استفاده میکنیم.
- Scarborough BM, Smith CB. Optimal pain management for patients with cancer in the modern era. CA Cancer J Clin. 2018;68(3):182-196. doi:10.3322/caac.21453
- Lockwood W. Medical errors prevention and safety.
- Agency for Healthcare Research and Quality, Patient Safety Network. Medication errors and adverse drug events.
- https://www.verywellhealth.com/my-doctors-prescription-4-times-a-day-or-every-6-hours-1124041
Additional Reading
- Haseeb A, Winit-Watjana W, Bakhsh AR, et al. Effectiveness of a pharmacist-led educational intervention to reduce the use of high-risk abbreviations in an acute care setting in Saudi Arabia: A quasi-experimental study. BMJ Open. 2016;6(6):e011401. doi:10.1136/bmjopen-2016-011401
گردآوری، ترجمه و تدوین محتوای علمی در حوزه سلامت عمومی
تمام مقالات توسط دکتر فرزاد روشنضمیر بازبینی علمی میشوند.
اگر از رژیمهای تکراری نتیجه نگرفتهاید، فقط یک دوره با دکتر روشن ضمیر داشته باشید. هزینه رژیم طبق تعرفه ویزیت دکتری تخصصی در علوم پایه (PHD) پروانهدار در سال 1405، 357 هزارو 700 تومان می باشد.
جهت ارتباط در پیامرسانها به شماره زیر پیام دهید
09304881654
عضویت در کانال بله
