زمانی که بیمار میشوید و احساس درد و کوفتگی عضلانی دارید، این ناراحتیها اغلب نشانهای از التهاب ناشی از عفونتهایی مانند آنفلوآنزا یا کووید-۱۹ هستند. برای کمک به بهبود این کوفتگیهای عمومی بدن، میتوان از داروهای تسکیندهنده درد بدون نسخه مانند ایبوپروفن یا استامینوفن استفاده کرد. همچنین، نوشیدن مایعات فراوان برای حفظ آب بدن در هنگام بیماری و جلوگیری از تشدید درد، بسیار مهم و حیاتی است.
عفونتهایی مانند آنفلوآنزا و کووید-۱۹ با ایجاد التهاب، بر بافتهای عصبی و عضلانی تأثیر میگذارند و باعث دردهای عمومی و کوفتگی میشوند. از دست دادن مایعات بدن که ممکن است به دلیل تب، اسهال یا استفراغ ایجاد شود، میتواند باعث کمآبی شده و در نهایت کوفتگی بدن را بدتر سازد. اگر علائم شما بهبود نیافت، باید حتماً به پزشک مراجعه کنید.
دلایل کوفتگی بدن هنگام بیماری
التهاب واکنش طبیعی بدن در برابر عفونت است و عامل اصلی کوفتگی و درد بدن در آنفلوآنزا محسوب میشود. هنگام بروز عفونت، سیستم ایمنی بدن با ترشح مواد شیمیایی التهابی مانند هیستامین و سیتوکینها، بدن را تحت تأثیر قرار میدهد¹. این مواد شیمیایی باعث گشاد شدن عروق خونی میشوند تا گلبولهای سفید دفاعی بتوانند دسترسی بیشتری به محل عفونت پیدا کنند.
همین مواد شیمیایی همچنین عوارض جانبی نامطلوبی از جمله گرما (ناشی از افزایش جریان خون) و تورم (ناشی از نشت مایعات از رگهای خونی متورم به بافتهای اطراف) را ایجاد میکنند. در نهایت، درد یکی دیگر از نتایج این پاسخ التهابی است¹. در مورد آنفلوآنزا، درد بدن عمدتاً به دلیل اثرات سیتوکینها بر ماهیچهها است که به درد عضلانی یا میالژی منجر میشود².
سیتوکینها عملکردهای متعددی دارند که از جمله آنها میتوان به فعالسازی فیبرهای عصبی حسی به نام گیرندههای درد یا نوسیسپتورها اشاره کرد که سیگنالهای درد را به مغز ارسال میکنند². از آنجا که سیتوکینها در سراسر بدن پخش میشوند، درد معمولاً عمومی است، اگرچه برخی افراد آن را بیشتر در پاها و کمر خود احساس میکنند³. در موارد نادر، آنفلوآنزای شدید میتواند منجر به درد مفاصل شود که به آن آرترالژی میگویند و مشابه آرتریت است⁴.
مصرف مسکنهای درد
داروهای ضددرد بدون نسخه میتوانند به کاهش کوفتگی بدن ناشی از آنفلوآنزا کمک کنند. داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی (NSAIDs) مانند آسپرین، ایبوپروفن (ادویل) و ناپروکسن (آلو) به دلیل خواص ضدالتهابی خود اغلب اثربخشی بیشتری در این شرایط دارند⁵. استامینوفن (تایلنول) که یک مسکن محبوب دیگر است، میتواند تب و درد را کاهش دهد اما التهاب را کم نمیکند. با این حال، ممکن است این دارو مفید باشد زیرا تصور میشود آستانه تحمل درد را افزایش میدهد؛ به این معنی که برای احساس درد، میزان بیشتری از آن لازم است⁵. اگر به هر دلیلی قادر به مصرف داروهای NSAID نیستید، استامینوفن میتواند یک گزینه معقول باشد.
اگر در مورد انتخاب دارو مطمئن نیستید، حتماً با داروساز یا پزشک خود مشورت کنید. توجه به این نکته ضروری است که آسپرین هرگز نباید برای کودکانی که تب ناشی از بیماریهای ویروسی مانند آنفلوآنزا دارند، تجویز شود. آسپرین با سندروم ری (Reye’s syndrome) مرتبط است که یک عارضه نادر اما بالقوه کشنده است و کبد و مغز را تحت تأثیر قرار میدهد⁶. همچنین، در شرایطی مانند زخم معده، اسید بالای معده یا بیماری کلیوی، مصرف NSAIDها توصیه نمیشود. افرادی که بیماری پیشرفته کبدی دارند نیز باید از مصرف تایلنول اجتناب کنند.
آبرسانی به بدن
هنگامی که به دلیل تب یا آنفلوآنزا بیمار هستید، بدن شما تمایل دارد مایعات بیشتری را از طریق تعریق زیاد، استفراغ یا اسهال از دست بدهد. نوشیدن مایعات شفاف فراوان، مایعات از دست رفته را جبران میکند. این کار نه تنها به بدن شما کمک میکند تا با عفونت مبارزه کند، بلکه الکترولیتهای از دست رفته را نیز تأمین مینماید.
الکترولیتهایی مانند پتاسیم، سدیم، کلرید، منیزیم و کلسیم همگی در انقباض و آرامش عضلات نقش دارند⁷. زمانی که سطح این مواد به طور غیرطبیعی بالا یا پایین باشد، عدم تعادل ایجاد شده میتواند منجر به گرفتگی عضلات، ضعف یا اسپاسم شود. برای حفظ آب بدن، اطمینان حاصل کنید که به مقدار کافی آب، سوپ، چای، نوشیدنیهای ورزشی و نوشیدنیهای حاوی الکترولیت مصرف میکنید.
استراحت کافی
خواب و استراحت کافی نیز از اهمیت بالایی برخوردار هستند و نقش محوری در تنظیم عملکردهای ایمنی بدن ایفا میکنند. استراحت کافی به تسریع بهبودی و کاهش التهاب در سراسر بدن کمک شایانی مینماید⁸. در مقابل، عجله برای بازگشت به محل کار احتمالاً باعث طولانی شدن دوره عفونت میشود و ممکن است به سادگی دیگران را نیز بیمار کند.
آرامش عضلات با گرما درمانی
استفاده از دوش آب گرم یا حمام گرم میتواند به شل شدن عضلات و کاهش درد بدن کمک کند. اگر تب دارید، بهتر است دمای آب را ولرم نگه دارید تا دمای بدن بیش از حد افزایش پیدا نکند. تب بالا میتواند منجر به ضعف و سرگیجه شود، که در این شرایط حمام کردن نسبت به دوش گرفتن امنتر است، به خصوص برای کودکان⁹.
اگر تب شدید ندارید، استفاده از پدهای گرمایشی یا پتوهای برقی نیز میتواند در تسکین درد بدن مفید باشد. مهم است که با پد گرمایشی یا پتوی برقی روشن به خواب نروید، زیرا این کار میتواند منجر به گرم شدن بیش از حد بدن شود.
امتحان ماساژ ملایم
ماساژدرمانی میتواند به تسکین درد بدن کمک کرده و ممکن است با کاهش سطح کورتیزول در بدن، به تسریع بهبودی نیز کمک کند. کورتیزول، هورمون استرس است که با تضعیف برخی از گلبولهای سفید مبارزهکننده با بیماری، سیستم ایمنی شما را ضعیف میکند¹⁰. به دلیل واگیردار بودن بیماری، ماساژورها معمولاً تا زمان بهبودی شما را درمان نمیکنند. در عوض، از یکی از دوستان یا اعضای خانواده بخواهید که عضلات شما را به آرامی ماساژ دهد و برای محافظت از آنها در برابر عفونت، ماسک صورت به او بدهید.
استفاده از بخور یا رطوبتساز
هوای خشک میتواند علائم آنفلوآنزا را بدتر کند و دفع مخاط از ریهها را دشوارتر میسازد¹¹. حفظ سطح رطوبت بین ۴۰ تا ۶۰ درصد میتواند به تسکین علائمی مانند سرفه و گرفتگی بینی کمک کند. رطوبتسازهای دارای بخار سرد به خوبی عمل میکنند، و دستگاههای بخور ارزانتر نیز میتوانند کمککننده باشند¹².
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟
آنفلوآنزا اغلب در خانه قابل درمان است، اما برخی افراد پرخطر باید در اولین نشانه عفونت با پزشک تماس بگیرند¹³:
- افراد باردار یا کسانی که ظرف دو هفته زایمان کردهاند.
- کودکان زیر ۲ سال.
- بزرگسالان ۶۵ سال و بالاتر.
- افراد مبتلا به سرطان یا بیماریهای مزمن پیشرفته مانند دیابت، آسم، بیماری قلبی، $text{COPD}$، فیبروز کیستیک، $text{HIV}$، بیماری کلیوی یا کبدی.
علاوه بر این موارد، اگر علائمی مانند مشکلات تنفسی، درد یا فشار شدید در قفسه سینه، احساس غش کردن، استفراغ شدید یا مکرر، عدم دفع ادرار یا علائمی که بهبود یافته بودند اما دوباره با تب و سرفه بدتر شدند، را تجربه کردید، باید به اورژانس مراجعه کنید یا با مراکز امداد تماس بگیرید.
سؤالات متداول
آیا استراحت در رختخواب برای بهبودی از کوفتگی بدن ضروری است؟
بله، استراحت کافی یکی از مهمترین عوامل برای کاهش کوفتگی بدن و تسریع روند بهبودی است. خواب کافی نقش حیاتی در تنظیم عملکرد سیستم ایمنی دارد و به بدن این فرصت را میدهد که با التهاب و عفونت مبارزه کند⁸. خودداری از فعالیتهای روزمره و استراحت در رختخواب یا روی کاناپه، به بدن شما کمک میکند تا انرژی خود را صرف بهبودی کند.
آیا نوشیدن آبمیوههای شیرین برای آبرسانی در زمان بیماری مناسب است؟
نوشیدن مایعات برای آبرسانی و تأمین الکترولیتها ضروری است، اما بهتر است از مصرف زیاد آبمیوههای شیرین خودداری کنید. اگرچه این نوشیدنیها مایعات را تأمین میکنند، اما قند اضافی میتوانند برای سیستم ایمنی و گوارش مناسب نباشد. گزینههای بهتر شامل آب، سوپهای رقیق، دمنوشهای گیاهی و نوشیدنیهای الکترولیت کمقند هستند که به حفظ تعادل شیمیایی بدن کمک میکنند.
آیا حمام گرم بهتر است یا کمپرس گرم برای کاهش درد عضلات؟
حمام گرم یا دوش آب گرم برای تسکین دردهای عمومی بدن به دلیل شل کردن گسترده عضلات میتواند بسیار مؤثر باشد. اگر تب دارید، آب ولرم را انتخاب کنید تا دمای بدن بیشتر نشود⁹. در مقابل، پد یا کمپرس گرم برای هدف قرار دادن یک ناحیه خاص از درد (مانند کمر یا شانه) مناسبتر است و هر دو روش به تسکین کوفتگی عضلانی کمک میکنند.
برای کاهش درد و تب، ایبوپروفن بهتر است یا استامینوفن؟
هر دو دارو در کاهش درد و تب مؤثر هستند، اما ایبوپروفن (یک داروی ضدالتهاب غیراستروئیدی) دارای خواص ضدالتهابی نیز هست⁵. این ویژگی ایبوپروفن را برای کاهش التهاب ناشی از عفونت و کوفتگیهای عضلانی قدری مؤثرتر میسازد. با این حال، اگر مشکلات معده یا کلیوی دارید، استامینوفن ممکن است گزینه ایمنتری باشد. در هر صورت، برای انتخاب داروی مناسب، مشاوره با یک متخصص ضروری است.
آیا ماساژ درمانی در هنگام ابتلا به آنفلوآنزا میتواند مفید باشد؟
ماساژ ملایم میتواند با کاهش هورمون استرس کورتیزول در بدن، به تسکین درد و تقویت غیرمستقیم سیستم ایمنی کمک کند¹⁰. با این حال، از آنجا که آنفلوآنزا یک بیماری واگیردار است، توصیه میشود تا زمان بهبودی کامل از مراجعه به ماساژدرمانگر خودداری کنید. به جای آن، میتوانید از اعضای خانواده بخواهید یک ماساژ ملایم برای عضلات دردناک شما انجام دهند و حتماً برای محافظت در برابر انتقال بیماری، از ماسک صورت استفاده کنند.
نتیجهگیری
احساس کوفتگی و درد بدن هنگام بیماری، پاسخی طبیعی از سیستم ایمنی بدن به عفونت و التهاب است. مقابله با این علائم با ترکیبی از مسکنهای بدون نسخه، هیدراته نگه داشتن بدن و استراحت کافی امکانپذیر است. NSAIDها برای کاهش التهاب مؤثرتر هستند و حفظ تعادل الکترولیتها برای عملکرد صحیح عضلات حیاتی است. در حالی که بیشتر موارد آنفلوآنزا در خانه مدیریت میشوند، افراد پرخطر یا کسانی که علائم شدید مانند تنگی نفس یا استفراغ مکرر دارند، باید فوراً به دنبال مراقبتهای پزشکی باشند.
- Alharbi KS, Alenezi SK, Gupta G, Chapter 1 - pathophysiology and pathogenesis of inflammation. In: Recent Developments in Anti-Inflammatory Therapy. Cambridge, MA: Academic Press; 2023. doi:10.1016/B978-0-323-99988-5.00006-1
- Vanderwall AG, Milligan ED. Cytokines in pain: harnessing endogenous anti-inflammatory signaling for improved pain management. Frontiers Immunol. 2019;10(1);03009. doi:10.3389/fimmu.2019.03009
- Elagami MM, Ghreqati M, KhaddashI, Melki G. An unusual presentation of influenza-induced myositis. Cureus. 2021 Feb;13(2):e13196. doi:10.7759/cureus.13196
- Loma Linda University Health. Why do muscles, joints ache during the flu?
- Yale University. NSAIDs vs. acetaminophen: which over-the-counter medicine should I use?.
- National Organization for Rare Disorders. Reye syndrome.
- Lacey J, Corbett J, Forni L. A multidisciplinary consensus on dehydration: definitions, diagnostic methods and clinical implications. Ann Med. 2019;51(3-4):232–51. doi:10.1080/07853890.2019.1628352
- Besedovsky L, Lange T, Haack M. The sleep-immune crosstalk in health and disease. Physiol Rev. 2019 Mar;99(3):1325-80. doi:10.1152/physrev.00010.2018
- UCLA Health. Why your whole body aches when you're sick (and what you can do about it).
- Al Refaei A. The case for therapeutic massage as an adjuvant in hospitalized COVID-19 patients. Int J Ther Massage Bodywork. 2021 Mar;14(1):49-50. doi:10.1055/s-2004-826874.
- Zanin M, Baviskar P, Webster R, Webby R. The interaction between respiratory pathogens and mucus. Cell Host & Microbe. 2016;2(2):159-168. doi:10.1016/j.chom.2016.01.001
- Wolkoff P, Azuma K, Carrer P. Health, work performance, and risk of infection in office-like environments: The role of indoor temperature, air humidity, and ventilation. Int J Hygiene and Environment Health. 2021;Apr;233:113709. doi:10.1016/j.ijheh.2021.113709
- Minnesota Department of Health. When to get medical help for flu symptoms.
- https://www.verywellhealth.com/the-flu-and-body-aches-770313
گردآوری، ترجمه و تدوین محتوای علمی در حوزه سلامت عمومی
تمام مقالات توسط دکتر فرزاد روشنضمیر بازبینی علمی میشوند.
اگر از رژیمهای تکراری نتیجه نگرفتهاید، فقط یک دوره با دکتر روشن ضمیر داشته باشید. هزینه رژیم طبق تعرفه ویزیت دکتری تخصصی در علوم پایه (PHD) پروانهدار در سال 1405، 357 هزارو 700 تومان می باشد.
جهت ارتباط در پیامرسانها به شماره زیر پیام دهید
09304881654
عضویت در کانال بله
