سرطان روده بزرگ یکی از شایعترین سرطانها در جهان است، اما تشخیص زودهنگام آن میتواند احتمال درمان موفق را بهطور قابلتوجهی افزایش دهد. در سالهای اخیر، روشهای غربالگری متنوعی مانند کولونوسکوپی و آزمایشهای مبتنی بر نمونه مدفوع برای شناسایی این بیماری توسعه یافتهاند، اما بسیاری از افراد به دلیل نگرانی از روند انجام آزمایش، هزینه، آمادگی قبل از کولونوسکوپی یا عوامل دیگر، غربالگری را به تعویق میاندازند.
اکنون یک آزمایش خون جدید با نام «سادهاسکرین سرطان روده بزرگ» به تأیید سازمان غذا و داروی آمریکا رسیده است. این آزمایش با هدف شناسایی نشانههای ژنتیکی مرتبط با سرطان روده بزرگ در افراد ۴۵ سال به بالا طراحی شده و میتواند گزینه دیگری برای افرادی باشد که انجام روشهای سنتیتر غربالگری برایشان دشوار است.
آزمایش خون سادهاسکرین سرطان روده بزرگ چیست؟
آزمایش سادهاسکرین سرطان روده بزرگ توسط شرکت زیستفناوری فرینوم توسعه یافته است و دومین آزمایش خون مورد تأیید سازمان غذا و داروی آمریکا برای غربالگری سرطان روده بزرگ محسوب میشود. پیش از این، آزمایش خون شیلد که توسط شرکت گاردنت هلث توسعه یافته بود، تأییدیه دریافت کرده بود.
این آزمایش برای شناسایی تغییرات خاص در ماده ژنتیکی موجود در خون طراحی شده است؛ تغییراتی که میتوانند با وجود سلولهای سرطانی روده بزرگ مرتبط باشند. این روش بر پایه بررسی قطعاتی از ماده ژنتیکی آزاد در گردش خون و تحلیل الگوهای تغییرات شیمیایی آنها انجام میشود.
قرار است این آزمایش در پاییز سال جاری در ایالات متحده در دسترس قرار گیرد. افراد واجد شرایط میتوانند از پزشک خود درخواست کنند که این آزمایش را برای آنها تجویز کند.

روند انجام آزمایش چگونه است؟
برای انجام آزمایش، بیمار به مطب یا مرکز درمانی مراجعه میکند و نمونه خون از او گرفته میشود. سپس نمونه به آزمایشگاه تخصصی دارای مجوز ارسال میشود تا بررسیهای لازم روی آن انجام شود.
نتایج آزمایش معمولاً حدود دو هفته پس از دریافت نمونه در اختیار پزشک درخواستکننده قرار میگیرد. این فرآیند نسبت به کولونوسکوپی که نیازمند آمادگی قبلی و انجام یک روش تهاجمیتر است، برای بسیاری از افراد سادهتر و قابلپذیرشتر خواهد بود.
با این حال، نتیجه مثبت این آزمایش به معنای تشخیص قطعی سرطان نیست. در صورت مثبت شدن آزمایش، فرد باید برای تأیید وجود سرطان یا ضایعات پیشسرطانی تحت کولونوسکوپی قرار گیرد.
آیا این آزمایش جایگزین کولونوسکوپی است؟
خیر. آزمایش سادهاسکرین سرطان روده بزرگ جایگزین کولونوسکوپی تشخیصی یا پیگیری محسوب نمیشود، بهخصوص در افرادی که خطر بالاتری برای ابتلا به سرطان روده بزرگ دارند.
کولونوسکوپی همچنان یکی از دقیقترین روشهای بررسی روده بزرگ است، زیرا علاوه بر مشاهده مستقیم بافت روده، امکان برداشتن برخی ضایعات پیشسرطانی مانند پولیپها را نیز فراهم میکند. بنابراین آزمایش خون جدید بیشتر بهعنوان یک ابزار غربالگری اولیه برای افزایش دسترسی افراد به تشخیص زودهنگام مطرح است.
دقت آزمایش سادهاسکرین چقدر است؟
تأیید این آزمایش بر اساس نتایج مطالعهای بزرگ انجام شد که نزدیک به ۴۹ هزار فرد بدون علامت در محدوده سنی ۴۵ تا ۸۵ سال را بررسی کرد. شرکتکنندگان خطر متوسط ابتلا به سرطان روده بزرگ داشتند و قرار بود تحت کولونوسکوپی غربالگری قرار گیرند.
نتایج نشان داد که این آزمایش توانست:
- حدود ۸۱ درصد موارد سرطان روده بزرگ را شناسایی کند.
- حدود ۱۴ درصد از ضایعات پیشسرطانی پیشرفته را تشخیص دهد.
- تقریباً ۹ مورد از هر ۱۰ نتیجه منفی را بهدرستی شناسایی کند.
این اعداد نشان میدهند که آزمایش خون جدید میتواند ابزار مفیدی برای افزایش تعداد افرادی باشد که غربالگری انجام میدهند، اما هنوز توانایی تشخیص تمام موارد سرطان یا ضایعات پرخطر را ندارد.
مقایسه آزمایش سادهاسکرین با آزمایش شیلد
آزمایش شیلد، که پیشتر تأیید شده بود، نیز با بررسی قطعات ماده ژنتیکی موجود در خون تلاش میکند نشانههای مرتبط با سرطان روده بزرگ را شناسایی کند. در یک مطالعه بالینی، این آزمایش توانست حدود ۸۳ درصد از افراد مبتلا به سرطان روده بزرگ را شناسایی کند.
با این حال، مقایسه مستقیم بین آزمایش سادهاسکرین و شیلد هنوز امکانپذیر نیست، زیرا هر آزمایش در مطالعات جداگانهای بررسی شده و شرایط پژوهشها یکسان نبوده است. برای مشخص شدن اینکه کدام روش عملکرد بهتری دارد، به مطالعات مقایسهای مستقیم نیاز است.
چرا داشتن گزینههای بیشتر برای غربالگری اهمیت دارد؟
یکی از چالشهای اصلی در کنترل سرطان روده بزرگ این است که بسیاری از افراد واجد شرایط، غربالگری را انجام نمیدهند. برخی افراد از کولونوسکوپی اجتناب میکنند، زیرا آن را پیچیده، زمانبر یا ناخوشایند میدانند.
وجود روشهای سادهتر مانند آزمایش خون میتواند باعث شود افراد بیشتری وارد برنامههای غربالگری شوند و بیماری در مراحل اولیه شناسایی شود. با این حال، انتخاب بهترین روش باید بر اساس سن، سابقه خانوادگی، عوامل خطر فردی، ترجیح بیمار و توصیه پزشک انجام شود.
چه کسانی باید غربالگری سرطان روده بزرگ انجام دهند؟
بهطور کلی، افراد با خطر متوسط معمولاً از سن ۴۵ سالگی باید درباره گزینههای غربالگری با پزشک خود مشورت کنند. افرادی که سابقه خانوادگی سرطان روده بزرگ، بیماریهای التهابی روده یا عوامل خطر دیگر دارند ممکن است به برنامه غربالگری متفاوت و گاهی زودتر نیاز داشته باشند.
غربالگری منظم اهمیت زیادی دارد، زیرا سرطان روده بزرگ در مراحل اولیه ممکن است بدون علامت باشد. شناسایی ضایعات پیشسرطانی پیش از تبدیل شدن به سرطان یکی از مهمترین اهداف برنامههای غربالگری است.
پرسشهای متداول
آیا آزمایش خون جدید میتواند سرطان روده بزرگ را بهطور قطعی تشخیص دهد؟
خیر. این آزمایش یک ابزار غربالگری است و برای تشخیص قطعی سرطان طراحی نشده است. نتیجه مثبت نیازمند بررسی بیشتر، معمولاً با کولونوسکوپی، خواهد بود.
آیا انجام آزمایش خون به جای کولونوسکوپی کافی است؟
برای برخی افراد با خطر متوسط ممکن است یک گزینه غربالگری مناسب باشد، اما جایگزین کامل کولونوسکوپی نیست. افراد پرخطر همچنان ممکن است به روشهای دقیقتر نیاز داشته باشند.
بهترین روش غربالگری سرطان روده بزرگ کدام است؟
هیچ روش واحدی برای همه افراد بهترین نیست. انتخاب روش مناسب به شرایط فردی، میزان خطر، دسترسی، ترجیحات شخصی و توصیه پزشک بستگی دارد.
چرا غربالگری سرطان روده بزرگ اهمیت دارد؟
زیرا بسیاری از موارد این سرطان در مراحل اولیه قابل درمانتر هستند و برخی ضایعات پیشسرطانی را میتوان پیش از تبدیل شدن به سرطان شناسایی و درمان کرد.
جمعبندی
تأیید آزمایش خون سادهاسکرین سرطان روده بزرگ گام دیگری در توسعه روشهای کمتهاجمی برای افزایش مشارکت افراد در برنامههای غربالگری است. این آزمایش میتواند برای افرادی که به دلایل مختلف از روشهای سنتی مانند کولونوسکوپی استفاده نمیکنند، یک گزینه قابل بررسی باشد، اما همچنان باید در کنار سایر روشهای غربالگری و با نظر پزشک مورد استفاده قرار گیرد.
- SimpleScreen Test. What is SimpleScreen CRC?
- Shaukat A, Burke CA, Chan AT, et al. Clinical validation of a circulating tumor DNA-based blood test to screen for colorectal cancer. JAMA. 2025;334(1):56-63. doi:10.1001/jama.2025.7515
- https://www.verywellhealth.com/new-blood-test-for-colorectal-cancer-12027473
