۴ علامت اولیه سرطان روده بزرگ که جوانان باید جدی بگیرند

• آمار ابتلا به سرطان روده بزرگ در میان جوانان در حال افزایش است.
• نشانه‌های هشداردهنده‌ی اولیه می‌تواند شامل درد شکم، خونریزی مقعدی، اسهال مداوم و کم‌خونی فقر آهن باشد.
• گفت‌وگو با پزشک درباره‌ی تشخیص، درمان و پیشگیری نقش تعیین‌کننده‌ای در حفظ سلامت دارد.

سرطان روده بزرگ که زمانی عمدتاً بیماری سالمندان تلقی می‌شد، امروز به‌طور فزاینده‌ای افراد جوان‌تر را نیز درگیر می‌کند. پژوهش‌ها نشان می‌دهد عوامل ژنتیکی، سبک زندگی و محیط می‌توانند در این روند نقش داشته باشند. خبر امیدوارکننده این است که اگر بیماری زود تشخیص داده شود، میزان بقای پنج‌ساله در افراد زیر ۶۵ سال به حدود ۹۴ درصد می‌رسد. بنابراین شناخت علائم اولیه، یک مزیت حیاتی است.

به این نشانه‌های هشداردهنده توجه کنید

علائم سرطان روده بزرگ در مراحل ابتدایی ممکن است خفیف باشند یا اصلاً به چشم نیایند. با این حال، یک مطالعه بزرگ در سال ۲۰۲۳ چهار علامت «پرچم قرمز» را شناسایی کرد که حداقل دو سال پیش از تشخیص در بسیاری از بیماران جوان دیده شده بودند:

۱) درد شکم

دردهای مبهم، مکرر یا پایدار شکمی—به‌ویژه اگر الگوی جدیدی پیدا کرده‌اند—می‌توانند نشانه‌ای از مشکل جدی در دستگاه گوارش باشند.

۲) خونریزی مقعدی

دیدن خون در مدفوع یا هنگام دفع، حتی اگر خفیف یا بدون درد باشد، نباید نادیده گرفته شود. نسبت دادن خودسرانه‌ی آن به بواسیر می‌تواند تشخیص را به تأخیر بیندازد.

۳) اسهال مداوم

اسهالی که هفته‌ها ادامه دارد یا با تغییر واضح در عادات دفع همراه است، نیاز به بررسی پزشکی دارد—به‌خصوص اگر با کاهش وزن یا ضعف همراه شود.

۴) کم‌خونی فقر آهن

کم‌خونی ناشی از فقر آهن در جوانان (به‌ویژه مردان و زنان غیر باردار) می‌تواند نتیجه‌ی خون‌ریزی‌های پنهان گوارشی باشد و یکی از هشدارهای مهم محسوب می‌شود.

یکی از نویسندگان این پژوهش توضیح می‌دهد که افزایش آگاهی عمومی درباره‌ی این نشانه‌ها می‌تواند به تشخیص زودهنگام و نجات جان‌ها کمک کند.

روندهای نگران‌کننده اما قابل پیشگیری

پژوهشگران هشدار می‌دهند که تا سال ۲۰۳۰، حدود ۱۵ درصد از کل موارد سرطان روده بزرگ در افراد زیر ۵۰ سال تشخیص داده خواهد شد. عواملی که می‌توانند خطر ابتلا را افزایش دهند عبارت‌اند از:

• ژنتیک و سابقه خانوادگی
• سبک زندگی (رژیم غذایی ناسالم، سیگار، کم‌تحرکی)
• عوامل محیطی

هرچه علائم بیشتر، خطر بالاتر

با وجود کاهش کلی آمار سرطان روده بزرگ در جمعیت عمومی، موارد تشخیص‌داده‌شده در جوانان همچنان رو به افزایش است. در یک تحلیل بزرگ از داده‌های بیمه درمانی بیش از ۵ هزار فرد مبتلا (زیر ۵۰ سال)، الگوهای مهمی دیده شد:

• وجود حتی یکی از چهار علامت هشداردهنده بین ۳ ماه تا ۲ سال قبل از تشخیص، خطر ابتلا را افزایش می‌دهد.
• نزدیک به نیمی از بیماران حداقل یک علامت را در سه ماه منتهی به تشخیص تجربه کرده بودند.

افزون بر این، ارتباط «دوز-پاسخ» مشاهده شد:

• داشتن یک علامت خطر را تقریباً دو برابر می‌کند.
• دو علامت خطر را بیش از ۳.۵ برابر افزایش می‌دهد.
• سه علامت یا بیشتر خطر را بیش از ۶.۵ برابر بالا می‌برد.

پیام روشن است: علامت‌ها را جمع نزنید و منتظر نمانید—زود اقدام کنید.

تشخیص درست؛ چرا مراجعه به پزشک مهم است؟

بسیاری از این علائم می‌توانند در بیماری‌های شایع‌تری هم دیده شوند، از جمله:

• کولیت اولسراتیو
• بیماری کرون
• مسمومیت غذایی
• گاستروانتریت ویروسی

با این حال، هیچ علامت اختصاصی واحدی برای سرطان روده بزرگ وجود ندارد و همین موضوع اهمیت ارزیابی پزشکی را بیشتر می‌کند. پزشکان تأکید می‌کنند همه افراد، در هر سنی اگر چنین علائمی دارند، باید سریعاً بررسی شوند. حتی اگر علت نهایی خوش‌خیم باشد (مثلاً بواسیر)، همان هم ممکن است نیاز به درمان داشته باشد. ضمن اینکه سایر سرطان‌های گوارشی نیز می‌توانند در سنین پایین‌تر بروز کنند.

غربالگری منظم؛ قدمی ساده با اثر بزرگ

حتی اگر علامتی ندارید، انجام غربالگری در زمان مناسب می‌تواند جان‌تان را نجات دهد. تشخیص زودهنگام به شروع سریع‌تر درمان و نتایج بهتر منجر می‌شود. با این حال، درصد قابل‌توجهی از افراد واجد شرایط هنوز غربالگری را انجام نمی‌دهند.

راهنماهای غربالگری

بر اساس توصیه‌های بین‌المللی، غربالگری روتین برای بیشتر بزرگسالان از ۴۵ تا ۷۵ سالگی پیشنهاد می‌شود. اگر پرخطر هستید یا علائم دارید، ممکن است نیاز به شروع زودتر باشد. افراد ۷۶ تا ۸۵ سال نیز باید با پزشک درباره‌ی سود و زیان غربالگری گفت‌وگو کنند.

روش‌های غربالگری بسته به ریسک فردی متفاوت است و می‌تواند شامل کولونوسکوپی یا آزمایش‌های مبتنی بر مدفوع باشد. سن، سابقه خانوادگی و علائم شما در انتخاب روش مؤثرند—پس تصمیم را با پزشک بگیرید.

جمع‌بندی

سرطان روده بزرگ دیگر فقط بیماری سالمندان نیست. افزایش موارد در جوانان زنگ خطری جدی است، اما با شناخت علائم، مراجعه‌ی به‌موقع و غربالگری منظم می‌توان پیامدها را به‌طور چشمگیری کاهش داد. اگر درد شکم، خونریزی مقعدی، اسهال مداوم یا کم‌خونی دارید، همین امروز پیگیری کنید.

پرسش‌های متداول

آیا خونریزی مقعدی همیشه نشانه سرطان است؟
خیر. علل شایعی مانند بواسیر هم وجود دارد، اما چون می‌تواند نشانه‌ی هشداردهنده باشد، باید بررسی شود.

اگر جوان هستم و علامت ندارم، باز هم غربالگری لازم است؟
در حالت عادی غربالگری از ۴۵ سالگی توصیه می‌شود؛ اما اگر سابقه خانوادگی یا ریسک بالا دارید، ممکن است زودتر نیاز باشد.

اسهال چه مدت طول بکشد نگران‌کننده است؟
اسهالی که بیش از چند هفته ادامه یابد یا با علائم دیگری مثل کاهش وزن، ضعف یا خون همراه شود، نیاز به ارزیابی دارد.

کم‌خونی فقر آهن چه ارتباطی با روده دارد؟
می‌تواند نتیجه‌ی خون‌ریزی‌های پنهان دستگاه گوارش باشد؛ بنابراین بررسی منبع خون‌ریزی ضروری است.