آزمایش LDH یا لاکتات دهیدروژناز یک آزمایش خون است که در برخی بیماران مبتلا به ملانوما، بهویژه در مراحل پیشرفته بیماری، برای ارزیابی وضعیت بیماری و پیشآگهی مورد استفاده قرار میگیرد.
LDH آنزیمی است که در بسیاری از بافتهای بدن وجود دارد. افزایش سطح آن معمولاً نشاندهنده نوعی آسیب یا تخریب سلولی است، اما علت آن را مشخص نمیکند. به همین دلیل، بالا بودن LDH بهتنهایی نه به معنی ابتلا به سرطان است و نه ثابت میکند که ملانوما به سایر اندامها گسترش یافته است.
اهمیت اصلی این آزمایش در ملانوما، بیشتر به مرحلهبندی بیماری پیشرفته، ارزیابی پیشآگهی و پیگیری پاسخ به درمان مربوط میشود.
LDH چیست؟
LDH یا لاکتات دهیدروژناز آنزیمی است که در فرایندهای تولید انرژی سلولی نقش دارد و تبدیل پیرووات به لاکتات را تسهیل میکند.
این آنزیم در اندامها و بافتهای مختلفی از جمله:
- کبد
- قلب
- کلیهها
- عضلات
- مغز
- ریهها
وجود دارد.
هنگامی که سلولهای این بافتها آسیب میبینند، LDH میتواند وارد جریان خون شود و سطح آن افزایش پیدا کند.
به همین دلیل، LDH یک نشانگر عمومی آسیب بافتی است و اختصاصاً متعلق به سرطان یا ملانوما نیست.
چرا LDH در ملانوما اهمیت دارد؟
در ملانومای پیشرفته، بهویژه زمانی که بیماری به اندامهای دوردست متاستاز داده است، افزایش LDH میتواند با پیشآگهی نامطلوبتر همراه باشد.
به همین دلیل، سطح LDH در ارزیابی بیماران مبتلا به ملانومای پیشرفته مورد توجه قرار میگیرد و در مرحله چهارم بیماری میتواند در تقسیمبندی بیماران از نظر مرحله و پیشآگهی نقش داشته باشد.
پزشک ممکن است LDH را هنگام مرحلهبندی اولیه ملانومای پیشرفته یا در طول درمان بررسی کند.
همچنین تغییرات آن در طول زمان میتواند در کنار سایر اطلاعات بالینی و تصویربرداری برای ارزیابی روند بیماری یا پاسخ به درمان مورد توجه قرار گیرد.
آیا LDH میتواند ملانوما را در مراحل اولیه تشخیص دهد؟
خیر.
LDH آزمایش مناسبی برای غربالگری یا تشخیص زودهنگام ملانوما نیست.
حتی در بیماران مبتلا به ملانوما نیز LDH نمیتواند بهطور قابل اعتماد مشخص کند که سرطان به یک محل خاص مانند غدد لنفاوی یا بافتهای اطراف پوست گسترش یافته است.
این نکته اهمیت زیادی دارد، زیرا ممکن است فرد مبتلا به ملانوما LDH طبیعی داشته باشد و همچنان بیماری پیشرفته داشته باشد.
بنابراین طبیعی بودن LDH، متاستاز را بهطور کامل رد نمیکند.
آزمایش LDH چگونه انجام میشود؟
این آزمایش معمولاً با گرفتن نمونه خون انجام میشود.
نمونه از ورید دست یا در برخی شرایط از محل دیگری مانند انگشت، پاشنه پا یا لاله گوش گرفته میشود. سپس LDH در بخش مایع خون، یعنی سرم، اندازهگیری میشود.
گاهی پزشک ممکن است پیش از آزمایش درباره داروها یا موادی که میتوانند بر سطح LDH اثر بگذارند سؤال کند.
در هر صورت، داروهای مصرفی را نباید خودسرانه قطع کرد و در صورت نیاز، پزشک درباره تغییر یا توقف موقت آنها تصمیم میگیرد.
محدوده طبیعی LDH چقدر است؟
محدوده طبیعی به روش آزمایشگاه، سن و برخی ویژگیهای فرد بستگی دارد. در منبع مورد بررسی، محدودهای حدود ۱۰۵ تا ۳۳۳ واحد بینالمللی در لیتر ذکر شده است.
بنابراین نباید یک عدد ثابت را برای تمام آزمایشگاهها طبیعی یا غیرطبیعی دانست. برای تفسیر نتیجه، باید محدوده مرجع همان آزمایشگاه را در نظر گرفت.
LDH کل نیز میتواند به چند نوع یا ایزوآنزیم تقسیم شود که هرکدام در بافتهای مختلف بدن بیشتر دیده میشوند.
بالا بودن LDH به چه معناست؟
بالا بودن LDH الزاماً به معنی متاستاز ملانوما نیست.
بسیاری از بیماریها و شرایط دیگر نیز میتوانند LDH را افزایش دهند، از جمله:
- سکته مغزی
- حمله قلبی
- برخی انواع کمخونی
- فشار خون بسیار پایین
- بیماریهای کبدی مانند هپاتیت
- آسیب عضلانی
- دیستروفی عضلانی
- پانکراتیت
بنابراین اگر LDH افزایش یافته باشد، پزشک باید علت آن را در زمینه وضعیت کلی فرد بررسی کند.
آیا ممکن است نتیجه LDH بهاشتباه بالا باشد؟
بله.
نحوه گرفتن، انتقال و نگهداری نمونه خون میتواند بر نتیجه اثر بگذارد.
برای مثال، اگر گلبولهای قرمز در زمان گرفتن یا جابهجایی نمونه آسیب ببینند، ممکن است LDH موجود در آنها وارد سرم شود و نتیجه آزمایش را بهطور کاذب افزایش دهد.
شرایط نامناسب نگهداری نمونه یا دشوار بودن خونگیری نیز میتواند در ایجاد نتیجه غیرواقعی نقش داشته باشد.
بنابراین یک نتیجه غیرطبیعی همیشه باید در کنار شرایط نمونه و سایر یافتههای پزشکی تفسیر شود.
LDH بالا در ملانوما چه چیزی درباره پیشآگهی میگوید؟
مطالعات قبلی نشان دادهاند که در افراد مبتلا به ملانومای پیشرفته، سطح بالاتر LDH با بقای کوتاهتر و پیشآگهی نامطلوبتر ارتباط دارد.
به همین دلیل، LDH در سیستم مرحلهبندی ملانوما وارد شده است.
بهطور کلی، در بیماران مبتلا به مرحله چهارم ملانوما، افزایش LDH میتواند نشاندهنده خطر بالاتر و پیشآگهی ضعیفتر باشد.
اما باید به یک اصل مهم توجه کرد:
LDH یک عامل پیشآگهی است، نه یک پیشبینی قطعی درباره سرنوشت یک بیمار.
یعنی بالا بودن LDH به این معنی نیست که نتیجه درمان حتماً نامطلوب خواهد بود. پزشک برای ارزیابی وضعیت بیمار، مجموعهای از عوامل مانند محل و حجم متاستازها، وضعیت عمومی فرد، ویژگیهای تومور، نتایج تصویربرداری و پاسخ به درمان را در نظر میگیرد.
آیا LDH میتواند متاستاز را پیدا کند؟
توانایی LDH برای شناسایی محل یا نوع خاصی از متاستاز محدود است.
پژوهشها نشان دادهاند که LDH برای تشخیص برخی الگوهای انتشار ملانوما، مانند گسترش به غدد لنفاوی یا متاستازهای درونمسیر بین تومور اولیه و غدد لنفاوی، حساسیت و اختصاصیت کافی ندارد.
حتی در تشخیص متاستازهای دوردست نیز LDH فقط میتواند در بخشی از بیماران یافته غیرطبیعی نشان دهد.
بنابراین اگر پزشک به گسترش ملانوما شک داشته باشد، معمولاً به یک آزمایش خون ساده اکتفا نمیکند و بسته به شرایط ممکن است از روشهایی مانند سیتیاسکن، پتاسکن، امآرآی یا نمونهبرداری از غده لنفاوی نگهبان استفاده شود.
اگر LDH بالا باشد، آیا یعنی سرطان منتشر شده است؟
خیر.
این یکی از مهمترین نکات درباره آزمایش LDH است.
بالا بودن LDH میتواند پزشک را به بررسی بیشتر ترغیب کند، اما بهتنهایی نمیتواند ثابت کند که ملانوما متاستاز داده است.
اگر LDH بالا باشد، پزشک باید ابتدا تمام علل احتمالی افزایش آن را در نظر بگیرد و سپس بر اساس شرایط بیمار، آزمایشها یا تصویربرداریهای تکمیلی را درخواست کند.
بنابراین نباید صرفاً بر اساس یک عدد بالا تصور کرد که سرطان حتماً منتشر شده است.
جمعبندی
LDH یک آزمایش خون ساده اما غیراختصاصی است که در ملانوما بیشتر برای ارزیابی بیماری پیشرفته اهمیت دارد.
این آزمایش میتواند در مرحلهبندی ملانومای پیشرفته و ارزیابی پیشآگهی مفید باشد و در برخی بیماران برای پیگیری روند بیماری نیز مورد استفاده قرار گیرد. بااینحال، LDH برای تشخیص زودهنگام ملانوما مناسب نیست و بهتنهایی نمیتواند وجود یا محل متاستاز را مشخص کند.
افزایش LDH دلایل بسیار متنوعی دارد و ممکن است ناشی از بیماریهای کبدی، آسیب عضلانی، مشکلات قلبی، کمخونی یا حتی مشکل در نمونهگیری باشد.
بنابراین اگر نتیجه LDH بالا گزارش شده است، بهترین کار این نیست که بلافاصله آن را معادل «انتشار سرطان» بدانیم؛ بلکه باید نتیجه را در کنار وضعیت بالینی، سایر آزمایشها و در صورت نیاز تصویربرداریهای تکمیلی توسط پزشک تفسیر کرد.
- Deme D, Telekes A. [Prognostic importance of lactate dehydrogenase (LDH) in oncology]. Orv Hetil. 2017;158(50):1977-1988. doi:10.1556/650.2017.30890
- Rogatzki MJ, Ferguson BS, Goodwin ML, Gladden LB. Lactate is always the end product of glycolysis. Front Neurosci. 2015;9:22. doi:10.3389/fnins.2015.00022
- Starnes JW. Effect of storage conditions on lactate dehydrogenase released from perfused hearts. Int J Cardiol. 2008;127(1):114-6. doi:10.1016/j.ijcard.2007.06.002
- Budczies J, von Winterfeld M, Klauschen F, et al. The landscape of metastatic progression patterns across major human cancers. Oncotarget. 2015;6(1):570–583. doi:10.18632/oncotarget.2677
- Trotter SC, Sroa N, Winkelmann RR, Olencki T, Bechtel M. A Global Review of Melanoma Follow-up Guidelines. J Clin Aesthet Dermatol.
- Palmer SR, Erickson LA, Ichetovkin I, Knauer DJ, Markovic SN. Circulating serologic and molecular biomarkers in malignant melanoma. Mayo Clin Proc. 2011;86(10):981–990. doi:10.4065/mcp.2011.0287
- Health and Wellness Library. Lactate dehydrogenase test. Magellan Health Services [internet].
- LDH isoenzyme blood test. Mount Sinai [internet].
- Lactate dehydrogenase test. Allina Health [internet].
- Teke HÜ, Başak M, Teke D, Kanbay M. Serum Level of Lactate Dehydrogenase is a Useful Clinical Marker to Monitor Progressive Multiple Myeloma Diseases: A Case Report. Turk J Haematol. 2014;31(1):84–87. doi:10.4274/Tjh.2013.0044
- U.S National Library of Medicine. Lactate dehydrogenase (LDH) test. Medline Plus [internet].
- Lactate dehydrogenase (LD). LabTestsOnline [internet].
- Gray MR, Martin del Campo S, Zhang X, et al. Metastatic melanoma: lactate dehydrogenase levels and CT imaging findings of tumor devascularization allow accurate prediction of survival in patients treated with bevacizumab. Radiology. 2014;270(2):425–434. doi:10.1148/radiol.13130776
- Thompson JA. The revised American Joint Committee on Cancer staging system for melanoma. Semin Oncol. 2002;29(4):361-9. doi:10.1053/sonc.2002.34115
- Weinstein D, Leininger J, Hamby C, Safai B. Diagnostic and prognostic biomarkers in melanoma. J Clin Aesthet Dermatol.
- Zbytek B, Carlson JA, Granese J, Ross J, Mihm MC Jr, Slominski A. Current concepts of metastasis in melanoma. Expert Rev Dermatol. 2008;3(5):569–585. doi:10.1586/17469872.3.5.569
- Gogas H, Eggermont AM, Hauschild A, et al. Biomarkers in melanoma. Ann Oncol. 2009;20 Suppl 6(Suppl 6):vi8–vi13. doi:10.1093/annonc/mdp251
- https://www.verywellhealth.com/guide-to-the-ldh-test-for-melanoma-3010749
گردآوری، ترجمه و تدوین محتوای علمی در حوزه سلامت عمومی
تمام مقالات توسط دکتر فرزاد روشنضمیر بازبینی علمی میشوند.
اگر از رژیمهای تکراری نتیجه نگرفتهاید، فقط یک دوره با دکتر روشن ضمیر داشته باشید. هزینه رژیم طبق تعرفه ویزیت دکتری تخصصی در علوم پایه (PHD) پروانهدار در سال 1405، 357 هزارو 700 تومان می باشد.
جهت ارتباط در پیامرسانها به شماره زیر پیام دهید
09304881654
عضویت در کانال بله
