آشنایی با بیماری شریان کرونری

بیماری شریان کرونری (CAD) وضعیتی است که در آن پلاک‌های چربی به تدریج در داخل دیواره شریان‌های کرونری تجمع می‌یابند و باعث باریک یا مسدود شدن این رگ‌های حیاتی می‌شوند. این پلاک‌ها جریان طبیعی خون به عضله قلب را مختل می‌کنند و می‌توانند منجر به عواقب جدی از جمله حمله قلبی شوند. خوشبختانه، با تشخیص به موقع، استفاده از داروهایی مانند استاتین‌ها و انجام سایر روش‌های درمانی، می‌توان به مدیریت و کنترل این بیماری کمک کرد.

بیماری شریان کرونری شایع‌ترین نوع بیماری قلبی در ایالات متحده است و در سال ۲۰۲۲ مسئول مرگ و میر تعداد قابل توجهی از افراد در این کشور بوده است¹. زمانی که جریان خون به قلب به طور قابل ملاحظه‌ای مسدود شود، CAD می‌تواند یک حمله قلبی را تحریک کند. در این مقاله، ما به تفصیل به علل، پیامدها، درمان‌ها و اقدامات پیشگیرانه این بیماری مهم خواهیم پرداخت.

بیماری شریان کرونری (CAD) چیست؟

بیماری شریان کرونری معمولاً زمانی شروع می‌شود که کلسترول شروع به تجمع در دیواره داخلی شریان‌های کرونری کرده و پلاک‌هایی را ایجاد می‌کند. این پلاک‌گذاری و سخت شدن شریان‌ها به نام آترواسکلروزیس شناخته می‌شود. آترواسکلروزیس می‌تواند در سایر نقاط بدن نیز رخ دهد و به بیماری‌های دیگری از جمله بیماری عروق مغزی و بیماری شریان محیطی منجر شود.

تجمع این پلاک‌ها باعث باریک شدن شریان‌ها شده و جریان خون حاوی اکسیژن به قلب را کاهش می‌دهد، یا ممکن است منجر به التهاب و سفت شدن دیواره رگ‌های خونی شود. گاهی اوقات، تشکیل یک لخته خون می‌تواند جریان خون را مسدود کند و عواقب جدی برای سلامتی ایجاد نماید. شریان‌های کرونری شبکه‌ای از رگ‌های خونی هستند که بر روی سطح قلب قرار دارند و اکسیژن مورد نیاز آن را تأمین می‌کنند. اگر این شریان‌ها باریک شوند، قلب ممکن است خون غنی از اکسیژن کافی، به ویژه در طول فعالیت بدنی، دریافت نکند. عواملی مانند کلسترول بالا، استعمال دخانیات و سایر عادات ناسالم، خطر ابتلا به این بیماری را به میزان قابل توجهی افزایش می‌دهند.

🍏

اگر به دنبال رژیم متناسب با شرایط خودتان هستید...

اطلاعات این مقاله جنبه آموزشی دارد؛ اما برنامه غذایی هر فرد بهتر است متناسب با شرایط، هدف و نیازهای خودش تنظیم شود.

آشنایی با رژیم تخصصی دکتر روشن‌ضمیر ←

علائم

بیماری شریان کرونری می‌تواند منجر به آنژین صدری شود، که نوعی درد قفسه سینه است و در نتیجه نرسیدن خون کافی به عضله قلب رخ می‌دهد. آنژین ممکن است با تنگی نفس و احساساتی مانند فشار، سنگینی یا سوزش در سراسر قفسه سینه همراه باشد.

این درد معمولاً به صورت یک فشار یا سنگینی آزاردهنده در قفسه سینه احساس می‌شود و گاهی به گردن، فک یا بازوها نیز سرایت می‌کند. آنژین همچنین ممکن است علائم دیگری مانند ضعف عمومی، تعریق، حالت تهوع و سرگیجه را در فرد ایجاد کند.

عوارض

حمله قلبی زمانی رخ می‌دهد که عضله قلب به دلیل کمبود خون یا اکسیژن کافی، دچار آسیب شود، این حالت اغلب ناشی از تشکیل یک لخته خون در یکی از شریان‌های کرونری است. تشکیل این لخته خون به عنوان ترومبوز کرونری نامیده می‌شود.

اگر اندازه لخته به اندازه‌ای بزرگ باشد که به طور کامل جریان خون به عضله قلب را در آن رگ مسدود کند، یک حمله قلبی رخ می‌دهد. حمله قلبی یک وضعیت اورژانسی پزشکی است که می‌تواند منجر به مرگ یا آسیب دائمی قلب شود؛ بنابراین، اگر فردی علائم حمله قلبی را نشان می‌دهد، تماس فوری با اورژانس حیاتی است.

علل

بیماری شریان کرونری اغلب زمانی اتفاق می‌افتد که رسوبات چربی به صورت پلاک در شریان‌هایی که خون را به قلب می‌رسانند، انباشته شوند. این وضعیت شایع‌ترین دلیل CAD محسوب می‌شود، اگرچه اختلال در عملکرد رگ‌های خونی نیز می‌تواند، به صورت کمتر شایع، باعث ایجاد آن شود.

بیماری‌های زمینه‌ای مانند کلسترول بالا و دیابت، و همچنین آسیب فیزیکی به دیواره شریان‌ها، می‌توانند تجمع پلاک را تسریع کرده و منجر به CAD شوند. پلاک‌های انباشته شده عمدتاً از کلسترول و سایر محصولات التهابی حاصل از سلول‌ها تشکیل شده‌اند. تجمع این پلاک‌ها به مرور زمان باعث باریک شدن شریان‌ها شده و جریان خون را محدود یا متوقف می‌کند. اگر تکه‌هایی از این پلاک‌ها شکسته شده یا پاره شوند، پلاکت‌ها در آن ناحیه تجمع کرده و یک لخته خون ایجاد می‌کنند؛ این لخته می‌تواند شریان را مسدود کرده و جریان خون را به طور کامل متوقف کند و در نتیجه منجر به حمله قلبی شود.

عوامل خطر

برخی شرایط پزشکی خاص به طور قابل توجهی خطر ابتلای فرد به بیماری شریان کرونری را افزایش می‌دهند. این شرایط شامل موارد زیر است:

فشار خون بالا (هیپرتانسیون)
سطوح بالای لیپوپروتئین با چگالی پایین (LDL) یا کلسترول “بد”
سطوح پایین لیپوپروتئین با چگالی بالا (HDL) یا کلسترول “خوب”
دیابت (بیماری قند)
بیماری مزمن کلیوی

سایر عواملی که ممکن است خطر CAD را در یک فرد افزایش دهند، شامل چاقی، استعمال دخانیات، داشتن یک سبک زندگی کم‌تحرک و سطح استرس بالا است. مصرف نامناسب الکل، رژیم غذایی با کیفیت پایین، کمبود مزمن خواب و سابقه خانوادگی CAD نیز جزو عوامل خطر مهم محسوب می‌شوند. همچنین یائسگی زودهنگام و افزایش سن نیز از جمله عوامل غیرقابل کنترل خطر هستند.

درمان

بیماری شریان کرونری درمان قطعی ندارد، اما پزشکان می‌توانند داروهایی را برای جلوگیری از پیشرفت آن و پیشگیری از عوارضی مانند حمله قلبی تجویز کنند. درمان اغلب شامل ایجاد تغییرات اساسی در سبک زندگی است، از جمله ترک سیگار، اتخاذ یک رژیم غذایی سالم و انجام منظم فعالیت بدنی.

در کنار تغییرات سبک زندگی، پزشکان داروهایی را تجویز می‌کنند تا از پیشرفت بیماری جلوگیری نمایند. با این حال، برخی افراد ممکن است نیاز به انجام مداخلات پزشکی تهاجمی داشته باشند.

داروها

داروهایی که افراد می‌توانند برای کاهش خطر و مدیریت علائم CAD مصرف کنند، عبارتند از:

استاتین‌ها (Statins): این داروها به طور چشمگیری عوارض قلبی-عروقی و مرگ و میر را در افرادی که CAD دارند یا در معرض خطر بالای آن هستند، کاهش می‌دهند. آن‌ها همچنین خطر رویدادهای عروقی غیرکشنده مانند حملات قلبی و سکته مغزی را کم می‌کنند.
بتا بلاکرها (Beta-blockers): پزشک ممکن است بتا بلاکرها را برای کاهش ضربان قلب و فشار خون تجویز کند، به ویژه برای افرادی که از آنژین یا نارسایی قلبی رنج می‌برند.
نیتروگلیسیرین (Nitroglycerin): این دارو در اشکال مختلفی مانند چسب، اسپری یا قرص موجود است و شریان‌ها را شل کرده، نیاز قلب به خون را کاهش داده و درد قفسه سینه را تسکین می‌دهد.
مهارکننده‌های آنزیم مبدل آنژیوتانسین (ACE inhibitors): این داروها به کاهش فشار خون کمک کرده و نتایج درمانی را در بسیاری از افراد مبتلا به CAD بهبود می‌بخشند.
مسدودکننده‌های کانال کلسیم (Calcium channel blockers): این داروها می‌توانند به گشاد شدن رگ‌های خونی، کند کردن ضربان قلب و پایین آوردن فشار خون کمک کنند.

روش‌های تهاجمی (Invasive procedures)

پزشکان ممکن است روش‌های تهاجمی مانند جراحی بای‌پس عروق کرونر (coronary bypass surgery) را برای باز کردن یا تغییر مسیر جریان خون در اطراف شریان‌های مسدود شده انجام دهند. این کار ممکن است در صورتی ضروری باشد که شریان‌ها بسیار باریک شده باشند یا علائم فرد به داروها پاسخ مناسبی ندهد.

روش‌های غیرتهاجمی یا کم تهاجمی، مانند مداخله کرونری از راه پوست (PCI)، نیز ممکن است در برخی موارد یک گزینه درمانی باشند. PCI یک روش با حداقل تهاجم برای گشاد کردن عروق خونی و بهبود جریان خون است. در این روش، متخصصان یک کاتتر را از طریق یک ورید (اغلب در پا یا بازو) وارد کرده و یک بالون کوچک را در محل انسداد باد می‌کنند. در موارد نادر، اگر آسیب قلبی شدید باشد و درمان‌های دیگر بی‌اثر باشند، ممکن است فرد نیاز به پیوند قلب داشته باشد.

پیشگیری

مدیریت عوامل خطر مانند کلسترول بالا، دیابت و همچنین عوامل مرتبط با سبک زندگی می‌تواند به کاهش خطر ابتلا به بیماری شریان کرونری کمک کند. افراد می‌توانند با انجام اقدامات زیر خطر ابتلا به CAD را به طور مؤثری کاهش دهند:

فعال‌تر شدن از نظر بدنی و انجام ورزش منظم
محدود کردن مصرف الکل و ترک کامل مصرف محصولات دخانی
اتخاذ رژیم غذایی که حاوی قند، نمک و چربی‌های اشباع‌شده کمتری باشد

علاوه بر ایجاد هر گونه تغییر لازم در سبک زندگی، بسیار حیاتی است که فرد به مصرف تمام داروهای تجویز شده توسط پزشک برای کنترل کلسترول و فشار خون خود ادامه دهد.

تشخیص

پزشک می‌تواند با انجام معاینه فیزیکی، گرفتن سابقه پزشکی دقیق و تجویز چندین آزمایش، بیماری شریان کرونری و سایر انواع بیماری‌های قلبی را تشخیص دهد. این تست‌ها شامل موارد زیر هستند:

الکتروکاردیوگرام (Electrocardiogram): این تست فعالیت الکتریکی و ریتم قلب را ثبت می‌کند و اختلالات ریتمیک را مشخص می‌سازد.
اکوکاردیوگرام (Echocardiogram): این یک اسکن اولتراسوند است که عملکرد پمپاژ قلب را نظارت می‌کند و با استفاده از امواج صوتی یک تصویر ویدئویی دقیق ارائه می‌دهد.
تست استرس (Stress test): این آزمایش ممکن است شامل استفاده از تردمیل یا داروهایی باشد که به قلب فشار می‌آورند تا نحوه عملکرد آن را هنگام فعالیت بررسی کند. متخصصان می‌توانند این تست‌ها را با استفاده از تکنیک‌های تصویربرداری مانند اکوکاردیوگرام و تصویربرداری هسته‌ای برای ارزیابی مناطق انسدادی انجام دهند.
کاتتریزاسیون کرونری (Coronary catheterization): در این روش، متخصص یک رنگ مخصوص را از طریق کاتتری که از طریق شریان (اغلب در پا یا بازو) وارد شده است، تزریق می‌کند. این رنگ نقاط باریک یا انسدادها را در تصاویر اشعه ایکس نشان می‌دهد.
اسکن‌های CT: این اسکن‌ها به پزشک کمک می‌کنند تا شریان‌ها را مشاهده کند، کلسیم را در رسوبات چربی تشخیص دهد و هرگونه ناهنجاری قلبی را شناسایی کند.
آزمایش خون: پزشکان می‌توانند این آزمایش‌ها را برای اندازه‌گیری سطح کلسترول خون و سایر نشانگرهای التهابی تجویز کنند.

جمع‌بندی

بیماری شریان کرونری زمانی رخ می‌دهد که رسوبات کلسترول در دیواره شریان‌های کرونری توسعه می‌یابند. این وضعیت باعث ایجاد انسدادهایی در شریان‌هایی می‌شود که خون غنی از اکسیژن را به قلب می‌رسانند و همچنین باعث سفت شدن شریان‌ها و افزایش التهاب می‌شود.

اگرچه CAD می‌تواند یک بیماری دشوار برای درمان باشد و ممکن است منجر به حمله قلبی شود، اما افراد می‌توانند با انجام ورزش منظم، حفظ یک رژیم غذایی مغذی و پرهیز یا ترک مصرف محصولات دخانی، خطر ابتلای خود به آن را کاهش دهند. در صورت تجربه درد قفسه سینه و تنگی نفس، که می‌تواند نشان‌دهنده حمله قلبی باشد، افراد باید فوراً به دنبال کمک‌های پزشکی اورژانسی باشند.

واحد محتوای علمی rdiet.ir

گردآوری، ترجمه و تدوین محتوای علمی در حوزه سلامت عمومی

تمام مقالات توسط دکتر فرزاد روشن‌ضمیر بازبینی علمی می‌شوند.

اگر از رژیم‌های تکراری نتیجه نگرفته‌اید، فقط یک دوره با دکتر روشن ضمیر داشته باشید. هزینه رژیم طبق تعرفه ویزیت دکتری تخصصی در علوم پایه (PHD) پروانه‌دار در سال 1405، 357 هزارو 700 تومان می باشد.

جهت ارتباط در پیام‌رسان‌ها به شماره زیر پیام دهید

09304881654

برای دریافت آموزش‌های روزانه عضو کانال بله شوید: