آنچه باید درباره دامنه حرکتی غیرفعال بدانید

دامنه حرکتی غیرفعال در مقابل فعال

دامنه حرکتی غیرفعال زمانی است که یک فرد یا یک نیروی خارجی، مانند فیزیوتراپیست یا دستگاه، یک بخش از بدن یا مفصل را حرکت می‌دهد، نه خود شخص.

دامنه حرکتی نشان می‌دهد که یک مفصل تا چه حد می‌تواند در جهات مختلف حرکت کند. اندازه‌گیری دامنه حرکتی می‌تواند انعطاف‌پذیری و عملکرد سیستم عضلانی-اسکلتی را تعیین کند.

دامنه حرکتی می‌تواند فعال یا غیرفعال باشد. دامنه حرکتی فعال به میزان حرکتی گفته می‌شود که فرد خودش می‌تواند مفصل را حرکت دهد، مانند بالا بردن دست بالای سر.

اندازه‌گیری دامنه حرکتی فعال به تعیین تحرک مفصل و همچنین سلامت و عملکرد سیستم عضلانی-اسکلتی و سیستم عصبی کمک می‌کند.

در دامنه حرکتی غیرفعال، فرد حرکت را خودش آغاز نمی‌کند. بلکه فرد دیگری، مانند فیزیوتراپیست، عضلات و مفاصل را حرکت می‌دهد و دستکاری می‌کند، بدون اینکه فرد از عضلات خودش برای ایجاد حرکت استفاده کند.

همچنین دستگاهی به نام حرکت غیرفعال پیوسته (CPM) می‌تواند یک مفصل را بدون تلاش فرد حرکت دهد.

دامنه حرکتی غیرفعال می‌تواند به بهبود پس از بیماری و آسیب، تقویت روند بهبود و جلوگیری از مشکلاتی مانند مشکلات گردش خون که ممکن است در اثر محدودیت حرکت ایجاد شوند، کمک کند.

Miragest/Getty Images

چرا دامنه حرکتی غیرفعال را اندازه‌گیری می‌کنیم؟

متخصصان مراقبت‌های بهداشتی ممکن است دامنه حرکتی غیرفعال را برای دلایل زیر اندازه‌گیری کنند:

• شناسایی مشکلات مرتبط با عضلات، تاندون‌ها یا مفاصل

• کمک به تشخیص یک بیماری یا مشکل سلامتی

• تعیین اهداف درمانی

• اندازه‌گیری پیشرفت درمان و اصلاح آن در صورت نیاز

• کمک به طراحی دستگاه ارتوتیک سفارشی که می‌تواند درد را کاهش دهد یا یک مشکل ساختاری را اصلاح کند

اندازه‌گیری دامنه حرکتی غیرفعال پس از آسیب و در طول روند بهبود مفید است. همچنین ممکن است بعد از جراحی یا در برخی شرایط سلامتی برای ارزیابی عملکرد سیستم‌ها در بدن، مانند عملکرد عروق خونی، کاربرد داشته باشد.

متخصصان می‌توانند از گونیا‌متر برای اندازه‌گیری دامنه حرکتی غیرفعال استفاده کنند. گونیا‌متر ابزاری است که زاویه حرکت مفصل را اندازه می‌گیرد.

نکات برای بهبود دامنه حرکتی

نکات زیر می‌توانند به بهبود دامنه حرکتی کمک کنند:

• حرکات کششی دینامیک قبل از ورزش: حرکت دادن مفصل در محدوده حرکتی بدون نگه داشتن کشش یا فشار اضافی. مثال: تاب دادن پا به جلو و عقب به‌طور آزاد.

• حرکات کششی استاتیک بعد از ورزش: پس از گرم شدن عضلات، انجام کشش‌های استاتیک که عضله تا نقطه نهایی بدون درد کشیده شود و حداقل ۲۰ ثانیه نگه داشته شود.

• رهاسازی خودمیوفاشیال (SMR): تکنیکی که فشار بر بافت نرم اعمال می‌کند. استفاده از ابزارهایی مانند فوم رولر یا توپ ماساژ می‌تواند جریان خون به عضلات را بهبود داده و انعطاف‌پذیری را افزایش دهد.

• تمرین مقاومتی: تمرین با وزنه می‌تواند دامنه حرکتی و قدرت را افزایش داده و خطر آسیب را کاهش دهد.

همچنین افراد می‌توانند با یک متخصص واجد شرایط، مانند مربی شخصی یا فیزیوتراپیست، همکاری کنند تا دامنه حرکتی خود را بهبود دهند و پشتیبانی متناسب با نیازهای خود دریافت کنند.

تمرینات دامنه حرکتی غیرفعال

یک فرد دیگر، مانند فیزیوتراپیست، می‌تواند در انجام تمرینات دامنه حرکتی غیرفعال کمک کند یا افراد می‌توانند از ابزار خارجی مانند تسمه کششی استفاده کنند.

قبل از شروع هر تمرین دامنه حرکتی غیرفعال، مهم است که با متخصص مراقبت‌های بهداشتی مشورت کرده و در مورد انجام ایمن تمرینات بحث شود.

مثال‌هایی از تمرینات دامنه حرکتی غیرفعال:

• چرخش داخلی غیرفعال:

  • عضله سوپراسپیناتوس شانه را کشش می‌دهد.

  • فرد باید یک خط‌کش یا متر داشته باشد.

  • صاف بایستید و خط‌کش را پشت کمر با هر دو دست نگه دارید.

  • بازوی راست را به‌صورت افقی حرکت دهید تا بازوی چپ پشت کمر و باسن حرکت کند.

  • کشش باید در شانه چپ احساس شود بدون درد.

  • ۳۰ ثانیه نگه داشته، سپس ۳۰ ثانیه استراحت.

  • تمرین را برای سمت دیگر تکرار کنید.

  • از خم شدن یا چرخش بدن به طرفین خودداری کنید. تمرین را ۴ بار در هر سمت، ۵ تا ۶ روز در هفته انجام دهید.

• چرخش خارجی غیرفعال:

  • عضلات داخلی شانه را کشیده و چرخش خارجی شانه را بهبود می‌دهد.

  • صاف بایستید و خط‌کش را در جلو بدن با یک دست در هر انتها نگه دارید.

  • آرنج‌ها را کنار بدن نگه داشته و خط‌کش را به سمت راست حرکت دهید تا شانه راست به چرخش خارجی کشیده شود.

  • کشش را بدون درد نگه دارید، ۳۰ ثانیه نگه داشته و ۳۰ ثانیه استراحت.

  • برای سمت دیگر تکرار کنید.

  • از چرخش بدن خودداری کرده و تنه و لگن را به جلو نگه دارید. تمرین را ۴ بار در هر سمت، ۵ تا ۶ روز در هفته انجام دهید.

• خم کردن زانو و لگن:

  • فرد روی پشت دراز کشیده و پاها صاف باشد.

  • فرد دیگری یک دست زیر زانو و یک دست زیر پاشنه پا قرار می‌دهد.

  • زانو را به آرامی به سمت سینه خم کرده و دوباره صاف کنید.

  • این تمرین را ۱۰ بار برای هر سمت بدن تکرار کنید.

خلاصه

• دامنه حرکتی غیرفعال به معنای حرکت یک مفصل توسط فرد دیگری یا نیروی خارجی است، نه تلاش خود فرد.

• اندازه‌گیری دامنه حرکتی غیرفعال می‌تواند به تشخیص و درمان برخی شرایط، مانند مشکلات عضلانی-اسکلتی کمک کند.

• تمرینات دامنه حرکتی غیرفعال می‌توانند به بهبود پس از آسیب یا بیماری، و بهبود انعطاف‌پذیری و عملکرد مفاصل کمک کنند.

• افراد باید برای یادگیری بیشتر درباره دامنه حرکتی غیرفعال با متخصص مراقبت‌های بهداشتی مشورت کنند.