اختلالات مفصل متاتارسوفالانژیال (MTP) پا و راه‌های مدیریت آن

مفصل متاتارسوفالانژیال (MTP) محلی است که استخوان‌های کف پا (متاتارس‌ها) به استخوان‌های انگشتان پا (فالانژهای پروگزیمال) متصل می‌شوند. این مفصل‌ها نقش کلیدی در حرکت انگشتان، حفظ تعادل و تحمل وزن بدن دارند. هرگونه التهاب، آسیب یا تغییر در این مفاصل می‌تواند منجر به درد، دشواری در راه‌رفتن و محدودیت حرکتی شود.

نکات کلیدی

درد انگشت شست پا می‌تواند ناشی از آرتریت یا نقرس باشد. در موارد عفونی، التهاب نیاز به اقدام سریع پزشکی دارد.
بونیون (انحراف شست پا) معمولاً به دلیل کفش نامناسب ایجاد می‌شود و می‌تواند موجب درد و حتی انگشت چکشی گردد.
درمان اغلب شامل کفش مناسب و کفی طبی است، اما در موارد شدید ممکن است جراحی لازم باشد.

اختلالات مفصل متاتارسوفالانژیال (MTP) و راه‌های مدیریت آن

مفصل MTP چیست؟

استخوان‌های متاتارس در وسط و عقب پا قرار دارند و سر این استخوان‌ها با فالانژهای پروگزیمال انگشتان، مفصل MTP را تشکیل می‌دهند. این مفصل‌ها به کمک کپسول مفصلی و رباط‌ها حمایت می‌شوند.

مفصل MTP اول همان مفصل بزرگ انگشت شست پا است.

مفصل MTP پنجم مفصل انگشت کوچک پا محسوب می‌شود.

🍏

اگر به دنبال رژیم متناسب با شرایط خودتان هستید...

اطلاعات این مقاله جنبه آموزشی دارد؛ اما برنامه غذایی هر فرد بهتر است متناسب با شرایط، هدف و نیازهای خودش تنظیم شود.

آشنایی با رژیم تخصصی دکتر روشن‌ضمیر ←

مفصل بزرگ شست با دو استخوان سزاموئید در کف پا مرتبط است که به پایداری و حرکت نرم مفصل کمک می‌کنند.

اختلالات شایع مفصل MTP

۱. متاتارسالژیا

متاتارسالژیا به درد ناحیه بالشتک کف پا گفته می‌شود، جایی که وزن بدن هنگام راه‌رفتن منتقل می‌گردد. شایع‌ترین منبع درد در این ناحیه، مفصل MTP است.¹
این درد ممکن است با ایستادن طولانی، دویدن یا کفش نامناسب تشدید شود.

۲. بونیون (Hallux Valgus)

بونیون به برآمدگی استخوانی کنار مفصل MTP شست گفته می‌شود که باعث انحراف شست به سمت دیگر انگشتان می‌گردد. این تغییر شکل ممکن است منجر به انگشت چکشی در انگشتان کناری شود.
مهم‌ترین عامل تشدیدکننده: کفش نوک‌باریک یا پاشنه‌بلند.²
نوع کوچکتر آن که در انگشت کوچک ایجاد می‌شود «بونیونت» نام دارد.

۳. تورف‌تو (Turf Toe)

تورف‌تو زمانی ایجاد می‌شود که شست بیش از حد به سمت بالا خم شود؛ این حالت بیشتر در ورزشکاران به‌ویژه فوتبالیست‌ها رخ می‌دهد. این آسیب می‌تواند رباط‌ها و حتی مفصل را درگیر کرده و گاهی باعث دررفتگی شود.

۴. آرتریت

آرتریت روماتوئید: ممکن است باعث درد مفصل MTP هنگام ایستادن و خشکی صبحگاهی شود و به مرور موجب تغییر شکل انگشتان گردد.³
استئوآرتریت: در اثر فرسایش غضروف مفصل با افزایش سن یا استفاده بیش‌ازحد ایجاد می‌شود و موجب درد و محدودیت حرکت می‌گردد.

۵. نقرس

نقرس یک نوع آرتریت التهابی است که اغلب مفصل MTP شست را درگیر می‌کند. تجمع اسید اوریک باعث تشکیل کریستال‌های دردناک در مفصل می‌شود.
علائم: حمله ناگهانی درد شدید، قرمزی، گرمی و تورم.⁴

۶. آرتریت سپتیک (عفونی)

در این حالت، باکتری‌ها وارد مفصل می‌شوند و التهاب شدید ایجاد می‌کنند. این وضعیت نیازمند فوریت پزشکی است.
علائم: درد شدید، تورم، تب و ناتوانی در حرکت مفصل. تشخیص با آرتروسنتز (بررسی مایع مفصلی) انجام می‌شود.⁵

۷. انگشت چکشی

انگشت چکشی اغلب در انگشت دوم دیده می‌شود و می‌تواند به دلیل بونیون، آرتریت روماتوئید، آسیب یا عوامل ارثی ایجاد گردد.
در صورت عدم درمان، احتمال ایجاد پینه و بورسیت افزایش می‌یابد.⁶

روش‌های درمان

روش‌های غیرجراحی

پوشیدن کفش با پنجه پهن و جنس نرم
استفاده از کفی و اورتوزهای مخصوص جهت کاهش فشار MTP
پدهای محافظ بونیون
یخ‌درمانی و داروهای ضدالتهاب مانند ایبوپروفن برای کاهش درد و التهاب⁷

روش‌های جراحی

جراحی زمانی انجام می‌شود که روش‌های محافظه‌کارانه مؤثر نباشند.

فیوژن مفصل MTP اول: در این روش استخوان‌های شست و متاتارس به‌طور دائمی به هم جوش داده می‌شوند تا درد ناشی از آرتروز رفع شود. بهبودی کامل ممکن است تا شش ماه طول بکشد.⁸
جایگزینی مفصل MTP: در این روش مفصل آسیب‌دیده برداشته شده و یک ایمپلنت فلزی یا پلاستیکی جایگزین می‌شود تا حرکت طبیعی‌تری حفظ گردد.

سؤالات متداول

آیا بونیون همیشه نیاز به جراحی دارد؟
خیر. در بسیاری از موارد، اصلاح کفش و کفی طبی درد را کنترل می‌کند، اما در موارد شدید جراحی لازم است.

چطور از درد مفصل MTP پیشگیری کنیم؟
انتخاب کفش مناسب، حفظ وزن سالم و پرهیز از فشار بیش از حد بر پا بسیار مؤثر است.

آیا نقرس فقط افراد مسن را درگیر می‌کند؟

خیر، نقرس می‌تواند در هر سنی رخ دهد، اما در افراد با رژیم غذایی پرپورین یا سابقه خانوادگی شایع‌تر است.

واحد محتوای علمی rdiet.ir

گردآوری، ترجمه و تدوین محتوای علمی در حوزه سلامت عمومی

تمام مقالات توسط دکتر فرزاد روشن‌ضمیر بازبینی علمی می‌شوند.

اگر از رژیم‌های تکراری نتیجه نگرفته‌اید، فقط یک دوره با دکتر روشن ضمیر داشته باشید. هزینه رژیم طبق تعرفه ویزیت دکتری تخصصی در علوم پایه (PHD) پروانه‌دار در سال 1405، 357 هزارو 700 تومان می باشد.

جهت ارتباط در پیام‌رسان‌ها به شماره زیر پیام دهید

09304881654

برای دریافت آموزش‌های روزانه عضو کانال بله شوید: