قرمز شدن چشمها اغلب به دلایل سادهای مانند خشکی چشم، حساسیت، خستگی یا تماس با دود و مواد محرک اتفاق میافتد و معمولاً طی یک یا دو روز بهبود پیدا میکند. بااینحال، گاهی قرمزی چشم نشانه یک مشکل جدیتر، مانند عفونت شدید، زخم قرنیه یا گلوکوم حاد است که در صورت تأخیر در درمان میتواند به بینایی آسیب برساند.
نکته مهم این است که قرمزی چشم همراه با درد شدید، تاری دید یا حساسیت غیرعادی به نور را نباید نادیده گرفت. تشخیص زودهنگام علت قرمزی میتواند از بروز عوارض جدی جلوگیری کند.
چه زمانی قرمزی چشم نگرانکننده است؟
قرمزی چشم بهتنهایی همیشه نشانه خطر نیست؛ اما اگر همراه با علائم دیگری باشد، ممکن است به ارزیابی فوری پزشکی نیاز داشته باشد.
یک. تاری دید یا کاهش بینایی
اگر چشم قرمز شده و همزمان دید شما تار شده یا کیفیت بینایی تغییر کرده است، باید در اسرع وقت معاینه شوید. این ترکیب علائم میتواند با مشکلاتی مانند عفونت شدید، التهاب داخل چشم یا تورم قرنیه مرتبط باشد.
تغییر ناگهانی بینایی، بهویژه اگر با درد همراه باشد، نیازمند ارزیابی فوری است. برای بررسی علت، منتظر نمانید تا قرمزی خودبهخود برطرف شود.
دو. درد شدید چشم
التهاب ملتحمه، که گاهی به آن چشم صورتی گفته میشود، معمولاً باعث قرمزی، احساس خراش یا ناراحتی خفیف میشود. درد شدید با این وضعیت معمول نیست و میتواند نشانه مشکل مهمتری باشد.
برخی از علل احتمالی درد شدید همراه با قرمزی عبارتاند از:
- کراتیت: التهاب قرنیه که ممکن است بر اثر عفونت یا عوامل دیگر ایجاد شود.
- زخم قرنیه: آسیب یا زخم سطح قرنیه که گاهی با عفونت همراه است.
- یووئیت قدامی یا ایریت: التهاب بخشهایی از داخل چشم که میتواند درد و حساسیت به نور ایجاد کند.
- گلوکوم حاد زاویه بسته: افزایش ناگهانی فشار داخل چشم که یک وضعیت اورژانسی است.
درد شدید چشم باید فوراً بررسی شود؛ زیرا بعضی از این بیماریها میتوانند در مدت کوتاهی به بینایی آسیب بزنند.
سه. حساسیت شدید به نور
حساسیت غیرعادی به نور، که به آن فوتوفوبی گفته میشود، ممکن است باعث شود نور معمولی محیط نیز آزاردهنده یا دردناک باشد.
این علامت همراه با قرمزی چشم میتواند در اثر خراش یا زخم قرنیه، التهاب داخل چشم، عفونت یا آسیب چشمی ایجاد شود. حساسیت به نور ممکن است علل دیگری مانند میگرن، آسیب سر یا عوارض بعضی داروها نیز داشته باشد.
اگر حساسیت شدید به نور همراه با قرمزی، درد یا تغییر بینایی است، معاینه فوری ضروری است.
چهار. مشاهده هالههای رنگی اطراف چراغها
دیدن حلقهها یا هالههای رنگی اطراف چراغها ممکن است در برخی مشکلات چشمی رخ دهد؛ از جمله تورم قرنیه، آب مروارید و گلوکوم حاد زاویه بسته.
در صورت تورم قرنیه، عبور نور از این بافت شفاف مختل میشود و ممکن است هالههای نوری دیده شوند.
اگر هالههای رنگی بهطور ناگهانی ظاهر شدهاند و با قرمزی چشم، درد، تاری دید، سردرد یا تهوع همراه هستند، فوراً به اورژانس مراجعه کنید؛ زیرا این علائم میتوانند نشانه افزایش حاد فشار داخل چشم باشند.
پنج. ترشحات غیرعادی چشم
چشمها بهطور طبیعی مقدار کمی اشک و ترشحات مخاطی تولید میکنند. بااینحال، افزایش غیرمعمول ترشحات یا تغییر رنگ و قوام آنها ممکن است نشانه عفونت یا آسیب باشد.
علائمی که باید به آنها توجه کنید عبارتاند از:
- ترشحات خونی یا مخاط صورتیرنگ
- ترشحات غلیظ زرد، سبز یا خاکستری
- ترشحات فراوانی که باعث چسبیدن پلکها به یکدیگر میشوند
- اشکریزش مداوم و غیرمعمول
- ترشحات سفید و رشتهای به مقدار زیاد
اگر ترشحات غیرعادی با درد، حساسیت به نور یا تاری دید همراه باشند، مراجعه فوری اهمیت بیشتری دارد.

چه علائم دیگری نیازمند مراجعه فوری هستند؟
در صورت قرمزی چشم همراه با هر یک از موارد زیر، ارزیابی فوری پزشکی ضروری است:
- کاهش ناگهانی یا تاری دید
- درد شدید چشم
- حساسیت شدید به نور
- هالههای رنگی همراه با درد یا تاری دید
- آسیب، ضربه یا ورود جسم خارجی به چشم
- تماس چشم با مواد شیمیایی
- سردرد شدید همراه با اختلال بینایی، گیجی یا تهوع و استفراغ
در صورت تماس چشم با ماده شیمیایی، بلافاصله شستوشوی چشم را با آب تمیز و ولرم آغاز کنید و آن را دستکم بیست دقیقه ادامه دهید؛ سپس فوراً کمک پزشکی بگیرید. برای شستوشو منتظر دریافت راهنمایی نمانید.
اگر قرمزی چشم خطرناک نباشد، چه کار کنیم؟
اگر قرمزی خفیف است و هیچ علامت هشداردهندهای مانند درد شدید، حساسیت به نور یا تغییر بینایی وجود ندارد، ممکن است علت آن خشکی، حساسیت یا تحریک محیطی باشد.
برای کاهش ناراحتی میتوانید اقدامات زیر را انجام دهید:
یک. چشمها را نمالید
مالیدن چشم میتواند تحریک را تشدید کند و در صورت وجود آسیب سطحی، وضعیت را بدتر کند. اگر خارش دارید، بهجای مالیدن چشم از روشهای مناسب کنترل حساسیت استفاده کنید.
دو. از لنز تماسی استفاده نکنید
تا زمانی که قرمزی و ناراحتی برطرف نشده و علت آن مشخص نشده است، لنز تماسی را کنار بگذارید. قرمزی چشم در مصرفکنندگان لنز، بهویژه اگر با درد یا تاری دید همراه باشد، ممکن است نشانه عفونت قرنیه باشد و به معاینه فوری نیاز دارد.
سه. به چشمها استراحت دهید
کمخوابی، کار طولانی با صفحهنمایش و خشکی محیط میتوانند ناراحتی چشم را تشدید کنند. استراحت کافی و کاهش مواجهه با دود، گردوغبار و سایر محرکها ممکن است به بهبود علائم کمک کند.
چهار. از اشک مصنوعی استفاده کنید
اگر علت قرمزی خشکی چشم باشد، اشک مصنوعی بدون مواد نگهدارنده میتواند به کاهش خشکی و سوزش کمک کند. بااینحال، این قطرهها درمان عفونت یا سایر بیماریهای جدی چشم نیستند.
پنج. کمپرس خنک به کار ببرید
در صورت خارش یا تحریک خفیف، کمپرس خنک و تمیز روی پلکهای بسته ممکن است ناراحتی را کاهش دهد. از فشار دادن چشم و استفاده از مواد خانگی یا قطرههای دارویی خودسرانه خودداری کنید.
اگر قرمزی طی چند روز بهتر نشد، شدت آن افزایش یافت یا علائم تازهای ظاهر شد، باید معاینه شوید؛ حتی اگر درد شدیدی وجود نداشته باشد.
پزشک چگونه علت قرمزی چشم را تشخیص میدهد؟
چشمپزشک برای تشخیص علت قرمزی، درباره علائم و سابقه پزشکی سؤال میکند و چشم را معاینه میکند. پرسشهای معمول ممکن است شامل موارد زیر باشند:
- آیا چشم درد دارد یا فقط قرمز شده است؟
- آیا دید شما تغییر کرده است؟
- آیا نور باعث ناراحتی میشود؟
- آیا ترشح یا اشکریزش غیرعادی دارید؟
- آیا احتمال میدهید جسم خارجی وارد چشم شده باشد؟
- آیا اخیراً در معرض مواد شیمیایی قرار گرفتهاید؟
- آیا از لنز تماسی استفاده میکنید یا اخیراً جراحی چشم داشتهاید؟
بسته به علائم، ممکن است پزشک سطح قرنیه را بررسی کند، واکنش مردمکها به نور را بسنجد، حدت بینایی را ارزیابی کند یا در صورت نیاز از ترشحات چشم نمونه بگیرد.
شایعترین علتهای قرمزی چشم کداماند؟
قرمزی چشم میتواند دلایل مختلفی داشته باشد، از جمله:
- خشکی چشم
- آلرژی و حساسیت
- التهاب لبه پلک یا بلفاریت
- التهاب ملتحمه
- تحریک ناشی از دود، گردوغبار یا مواد شیمیایی
- استفاده طولانیمدت از لنز تماسی
- آسیب یا خراش سطح چشم
- بعضی بیماریهای جدیتر، مانند گلوکوم یا التهاب داخل چشم
تشخیص علت صرفاً بر اساس ظاهر قرمزی امکانپذیر نیست؛ زیرا بیماریهای متفاوت میتوانند علائم مشابهی ایجاد کنند.
چرا چشم هنگام بیدار شدن از خواب قرمز است؟
قرمزی چشم در صبح ممکن است به دلیل خشکی سطح چشم در طول خواب، کاهش پخش اشک یا بستهنشدن کامل پلکها هنگام خواب ایجاد شود. خشکی چشم و التهاب لبه پلک نیز میتوانند این وضعیت را تشدید کنند.
اگر قرمزی صبحگاهی مکرر است، برطرف نمیشود یا با درد، ترشح یا تاری دید همراه است، بهتر است برای بررسی علت معاینه شوید.
پرسشهای متداول
آیا قرمزی ناگهانی چشم همیشه خطرناک است؟
خیر. گاهی حساسیت، خستگی یا تماس با مواد محرک باعث قرمزی ناگهانی میشود. بااینحال، اگر قرمزی با درد شدید، تاری دید، حساسیت به نور یا آسیب چشمی همراه باشد، باید فوراً ارزیابی شود.
آیا قرمزی چشم بدون درد هم میتواند جدی باشد؟
بله. نبود درد، بیماری مهم را بهطور کامل رد نمیکند. اگر قرمزی پایدار باشد، ترشحات غیرعادی ایجاد شود یا بینایی تغییر کند، معاینه پزشکی ضروری است.
آیا میتوان برای رفع قرمزی از قطرههای سفیدکننده چشم استفاده کرد؟
استفاده خودسرانه از قطرههایی که با تنگکردن عروق، قرمزی را موقتاً کاهش میدهند، توصیه نمیشود. این قطرهها ممکن است برای برخی افراد مناسب نباشند و در مصرف مکرر باعث تشدید برگشتی قرمزی شوند. انتخاب قطره باید بر اساس علت مشکل انجام شود.
اگر چشم فقط قرمز باشد و علامت دیگری نداشته باشم، چه زمانی مراجعه کنم؟
اگر قرمزی طی چند روز برطرف نشد، بدتر شد یا مرتب تکرار شد، برای معاینه اقدام کنید. اگر هر علامت هشداردهندهای مانند درد شدید یا تغییر بینایی ظاهر شد، نباید تا چند روز منتظر بمانید.
جمعبندی
قرمزی چشم اغلب ناشی از خشکی، حساسیت یا تحریک خفیف است؛ اما گاهی میتواند نشانه عفونت جدی، آسیب قرنیه یا افزایش حاد فشار داخل چشم باشد.
مهمترین معیار، توجه به علائم همراه است. قرمزی چشم همراه با درد شدید، کاهش بینایی، حساسیت شدید به نور یا هالههای رنگی ناگهانی، نیازمند ارزیابی فوری پزشکی است. در موارد خفیف میتوان از اشک مصنوعی مناسب، کمپرس خنک و پرهیز از مالیدن چشم کمک گرفت؛ اما قرمزی ماندگار یا رو به وخامت را نباید نادیده گرفت.
- U.S. National Library of Medicine: MedlinePlus. Eye redness.
- Uveitis. National Institutes of Health. National Eye Institute.
- U.S. National Library of Medicine: MedlinePlus. Pink eye.
- Upadhyay MP, Srinivasan M, Whitcher JP. Diagnosing and managing microbial keratitis. Community Eye Health. 2015;28(89):3–6.PMID: 26435583
- Digre KB, Brennan KC. Shedding light on photophobia. J Neuroophthalmol. 2012;32(1):68–81. doi:10.1097/WNO.0b013e3182474548
- Icahn School of Medicine at Mount Sinai. Photophobia.
- American Academy of Ophthalmology. Halos around lights.
- American Academy of Ophthalmology. Discharge from eye.
- American Academy of Ophthalmology. Facts about tears.
- American Academy of Ophthalmology. Redness-relieving eye drops.
- American Academy of Ophthalmology. Eye exam and vision testing basics.
- Cleveland Clinic. Red eye.
- American Academy of Opthalmology. Why are my eyes bloodshot when I wake up?
- https://www.verywellhealth.com/red-eye-warning-signs-3422100
