لیزین یک اسید آمینه ضروری است که ممکن است در صورت مصرف به‌عنوان مکمل، به کاهش شدت و دفعات عود تبخال کمک کند. تحقیقات نشان می‌دهند که مصرف روزانه ۱۰۰۰ میلی‌گرم لیزین می‌تواند به پیشگیری از تبخال کمک کند و افزایش دوز به ۳۰۰۰ میلی‌گرم در طول دوره فعال تبخال، می‌تواند علائم را کاهش داده و زمان بهبودی را کوتاه‌تر کند.
نقش و فواید لیزین
لیزین یک اسید آمینه حیاتی برای رشد، سلامت و عملکرد بدن انسان است. این ماده در ساخت پروتئین‌ها ضروری است، به تشکیل کلاژن کمک می‌کند و از جذب کافی کلسیم حمایت می‌نماید¹. لیزین به‌عنوان یک اسید آمینه ضروری، در بدن تولید نمی‌شود و باید از طریق رژیم غذایی تأمین گردد².
دوز مصرفی برای درمان تبخال چقدر است؟
اگرچه اکثر مردم حامل ویروس هرپس هستند، اما همه دچار تبخال نمی‌شوند. با این حال، اگر فرد یک بار تبخال بزند، احتمالاً مجدداً عود خواهد کرد³. تحقیقات بیشتری برای تعیین دوز دقیق لیزین برای درمان تبخال مورد نیاز است.
با این حال، مطالعات کنونی دوزهای بین ۵۰۰ تا ۳۰۰۰ میلی‌گرم (mg) در روز را توصیه می‌کنند. یک توصیه کلی، مصرف ۱۰۰۰ میلی‌گرم لیزین روزانه برای اقدامات پیشگیرانه و کاهش احتمال بروز تبخال‌های آینده است⁴⁵. دوزهای بالاتر تا ۳۰۰۰ میلی‌گرم در روز ممکن است برای مدت محدودی در طول دوره فعال تبخال مورد نیاز باشد⁴.
🧪 لیزین چگونه به درمان تبخال کمک می‌کند؟
لیزین از تولید آنتی‌بادی‌ها و کلاژن حمایت می‌کند و به ترمیم بافت‌ها و مبارزه با عفونت کمک می‌نماید. با این حال، مکانیسم دقیق عملکرد لیزین بر تبخال هنوز کاملاً روشن نیست.
- شواهد مثبت: برخی تحقیقات از فایده لیزین در کاهش شدت، تعداد و زمان بهبودی تبخال پشتیبانی می‌کنند⁴. یک تحقیق قدیمی‌تر نشان داد که مکمل لیزین به میزان ۱۰۰۰ میلی‌گرم (۱ گرم) سه بار در روز به مدت شش ماه، تعداد عفونت‌های تبخال، شدت علائم و زمان بهبودی را کاهش داد⁶.
- شواهد متناقض: در مقابل، تحقیقات دیگری نیز هیچ فایده‌ای از مصرف لیزین برای تبخال پیدا نکرده‌اند. یک مطالعه کوچک نشان داد که در عود تبخال بین شرکت‌کنندگانی که مکمل لیزین (۱۰۰۰ میلی‌گرم روزانه به مدت شش ماه) مصرف می‌کردند و کسانی که دارونما مصرف می‌کردند، تفاوتی وجود نداشت⁷.
با وجود شواهد محدود، لیزین همچنان یک انتخاب محبوب برای پیشگیری و درمان تبخال باقی مانده است¹. برای بیشتر افراد، مصرف روزانه ۱۰۰۰ میلی‌گرم لیزین به‌طور کلی ایمن است⁸.
چرا لیزین یک ماده مغذی حیاتی است؟
اسیدهای آمینه و پروتئین‌ها برای عملکردهای بی‌شماری در بدن، از جمله موارد زیر، مورد نیاز هستند:
- ساخت هورمون‌ها و انتقال‌دهنده‌های عصبی (مواد شیمیایی تخصصی مغز)
- ترمیم و ساخت بافت‌ها
- شرکت در واکنش‌های متابولیک⁴⁹
لیزین به‌عنوان یک اسید آمینه ضروری، باید از طریق غذا تأمین شود. صرف‌نظر از مصرف کلی پروتئین، لیزین کافی برای رشد و حفظ تعادل پروتئینی (تعادل نیتروژن) ضروری است⁹.
نیاز روزانه (RDA)
مقدار توصیه شده روزانه (RDA) لیزین برای افراد ۱۹ سال به بالا، ۳۸ میلی‌گرم به ازای هر کیلوگرم وزن بدن در روز است¹⁰. به‌عنوان مثال، فردی با وزن ۶۱ کیلوگرم، روزانه به حدود ۲.۳۳ گرم لیزین نیاز دارد. با این حال، میانگین مصرف لیزین از طریق رژیم غذایی برای بزرگسالانی با رژیم غذایی کافی، احتمالاً بین ۴ تا ۵ گرم در روز است¹¹.
- بارداری و شیردهی: نیاز به لیزین در دوران بارداری (۵۱ میلی‌گرم/کیلوگرم روزانه) و شیردهی (۵۲ میلی‌گرم/کیلوگرم روزانه) افزایش می‌یابد¹⁰.
🍗 غذاهای سرشار از لیزین
غذاهای با منبع حیوانی معمولاً سرشار از لیزین هستند، اما تأمین مقدار توصیه شده لیزین از طریق رژیم غذایی گیاهی نیز امکان‌پذیر است. غذاهای رایج در رژیم‌های گیاهی مانند لوبیا، منابع قوی لیزین محسوب می‌شوند².
غذاهای غنی از لیزین عبارت‌اند از:
| غذا | مقدار لیزین (به ازای ۱۰۰ گرم) |
| سینه مرغ | ۳.۰۸ گرم |
| میگو | ۲.۱۷ گرم |
| ماهی سفید | ۱.۷۴ گرم |
| سویا (خام) | ۲.۷۱ گرم (به ازای نصف پیمانه) |
| تخم کدو (بدون پوست) | ۱.۷۸ گرم (به ازای سه‌چهارم پیمانه) |
| عدس (پخته) | ۱.۷۴ گرم (به ازای نصف پیمانه) |
| لوبیا (پخته) | ۱.۴۸ گرم (به ازای نصف پیمانه) |
| تخم مرغ | ۰.۹۲ گرم (به ازای ۲ عدد تخم مرغ) |
لیزین اولین اسید آمینه محدودکننده (کمیاب‌ترین اسید آمینه) در محصولات غلات و حبوبات است. رژیم‌های غذایی مبتنی بر غلات ممکن است حاوی مقادیر ناکافی لیزین باشند².
🛑 نکات احتیاطی در مصرف مکمل‌های لیزین
برای اکثر مردم، مصرف لیزین نسبتاً بی‌ضرر است، اما مواردی وجود دارد که مکمل‌های لیزین ممکن است ایمن یا مؤثر نباشند:
موارد منع مصرف (Contraindications)
در صورت داشتن شرایط زیر، در مصرف مکمل لیزین احتیاط کنید:
- عدم تحمل پروتئین لیزینوری: یک بیماری ژنتیکی نادر که در آن بدن نمی‌تواند اسیدهای آمینه خاصی مانند لیزین، آرژنین و اورنیتین را هضم و استفاده کند²⁴.
- کلسترول بالا (Hypercholesterolemia): تحقیقات اولیه حیوانی نتایج متناقضی در مورد افزایش احتمالی سطح کلسترول توسط مکمل لیزین نشان می‌دهند¹.
- بیماری قلبی و مکمل کلسیم: لیزین ممکن است با افزایش جذب کلسیم از روده و کاهش دفع آن از طریق کلیه‌ها، بر سطح کلسیم تأثیر بگذارد⁴.
- ویروس نقص ایمنی انسانی (HIV): لیزین دارای خواص ضدویروسی است، اما ممکن است میزان ویروس (بار ویروسی) در خون افراد مبتلا به HIV را افزایش دهد⁴.
- مشکلات کلیوی یا کبدی: دوزهای بالای لیزین می‌تواند بار اضافی بر کبد یا کلیه‌های آسیب‌دیده وارد کند⁴.
- بارداری: با وجود نیاز بالاتر، شواهد محدودی برای تأیید ایمنی مکمل لیزین در دوران بارداری وجود دارد.
عوارض جانبی
عوارض جانبی معمولاً مربوط به مشکلات گوارشی هستند. عوارض گزارش شده شامل تهوع، استفراغ، اسهال و درد شکم است¹¹. دوزهای بالاتر (بیش از ۷۵۰۰ میلی‌گرم روزانه) احتمال بیشتری برای ایجاد مشکلات معده دارند¹¹. عوارض جانبی شدید اما نادری مانند نارسایی و اختلال عملکرد کلیه نیز گزارش شده است¹.
تداخلات
- کلسیم: از مصرف همزمان مکمل‌های لیزین و کلسیم، به‌ویژه در صورت ابتلا به بیماری قلبی، خودداری کنید. لیزین جذب کلسیم را افزایش و دفع آن را کاهش می‌دهد⁴.
- آرژنین: لیزین و آرژنین برای جذب در روده با هم رقابت می‌کنند. مصرف مقادیر قابل توجهی لیزین (از طریق مکمل‌ها) می‌تواند مانع از جذب آرژنین در بدن شود⁴.
👨⚕️ چه زمانی به پزشک مراجعه کنیم؟
اگر دچار تبخال می‌شوید، برای گزینه‌های کاهش درد و مدت زمان آن با ارائه‌دهنده مراقبت‌های بهداشتی خود تماس بگیرید. همچنین، در مورد مصرف مکمل لیزین و اینکه آیا این درمان برای شما ایمن و مؤثر است یا خیر، با پزشک خود مشورت کنید.
- PubChem. Lysine compound summary.
- Matthews DE. (2020). Review of lysine metabolism with a focus on humans. The Journal of Nutrition. 150(Suppl 1), 2548S–2555S. doi.org/10.1093/jn/nxaa224
- Institute for Quality and Efficiency in Health Care (IQWiG). Cold sores: overview.
- Pedrazini MC, da Silva MH, Groppo FC. L-lysine: its antagonism with L-arginine in controlling viral infection. Narrative literature review. Br J Clin Pharmacol. 2022;88(11):4708-4723. doi:10.1111/bcp.15444
- Mailoo VJ, Rampes S. Lysine for herpes simplex prophylaxis: a review of the evidence. Integr Med (Encinitas). 2017;16(3):42-46.
- Griffith RS, Walsh DE, Myrmel KH, et al. Success of L-lysine therapy in frequently recurrent herpes simplex infection. Treatment and prophylaxis. Dermatologica. 1987;175(4):183-190.
- Chi CC, Wang SH, Delamere FM, et al. Interventions for prevention of herpes simplex labialis (cold sores on the lips). Cochrane Database Syst Rev. 2015;2015(8):CD010095. doi:10.1002/14651858.CD010095.pub2
- Hayamizu K, Oshima I, Nakano M. Comprehensive safety assessment of L-lysine supplementation from clinical studies: a systematic review. J Nutr. 2020;150(Suppl 1):2561S-2569S. doi:10.1093/jn/nxaa218
- Lopez MJ, Mohiuddin SS. Biochemistry, essential amino acids. StatPearls Publishing; 2023.
- Institute of Medicine. Dietary reference intakes for energy, carbohydrate, fiber, fat, fatty acids, cholesterol, protein, and amino acids. The National Academies Press. 2005. doi:10.17226/10490
- Hayamizu K, Oshima I, Fukuda Z, et al. Safety assessment of L-lysine oral intake: a systematic review. Amino Acids. 2019;51(4):647-659. doi:10.1007/s00726-019-02697-3
- MyFoodData. Nutrition facts search tool. Cooked lean chicken breast.
- U.S. Department of Agriculture. FoodData Central. Fish, haddock, raw.
- MyFoodData. Amino acid protein calculator. Shrimp.
- U.S. Department of Agriculture. FoodData Central. Pork, fresh, loin, tenderloin, separable lean and fat, raw.
- U.S. Department of Agriculture. FoodData Central. Beef, ground, 80% lean meat/20% fat, raw.
- U.S. Department of Agriculture. FoodData Central. Soybeans, mature seeds, raw.
- U.S. Department of Agriculture. FoodData Central. Nuts, pistachio nuts, raw.
- U.S. Department of Agriculture. FoodData Central. Seeds, chia seeds, dried.
- U.S. Department of Agriculture. FoodData Central. Fish, sunfish, pumpkin seed, raw.
- U.S. Department of Agriculture. FoodData Central. Egg, whole, raw, fresh.
- U.S. Department of Agriculture. FoodData Central. Beans, black, mature seeds, raw.
- U.S. Department of Agriculture. FoodData Central. Lentils, pink or red, raw.
- MedlinePlus. Lysinuric protein intolerance.
- Walsh DE, Griffith RS, Behforooz A. Subjective response to lysine in the therapy of herpes simplex. J Antimicrob Chemother. 1983;12(5):489-496. doi:10.1093/jac/12.5.489
- Singh BB, Udani J, Vinjamury SP, et al. Safety and effectiveness of an L-lysine, zinc, and herbal-based product on the treatment of facial and circumoral herpes. Altern Med Rev. 2005;10(2):123-127.
- https://www.verywellhealth.com/how-much-lysine-to-take-for-cold-sore-8431141
گردآوری، ترجمه و تدوین محتوای علمی در حوزه سلامت عمومی
تمام مقالات توسط دکتر فرزاد روشن‌ضمیر بازبینی علمی می‌شوند.
اگر از رژیم‌های تکراری نتیجه نگرفته‌اید، فقط یک دوره با دکتر روشن ضمیر داشته باشید. هزینه رژیم طبق تعرفه ویزیت دکتری تخصصی در علوم پایه (PHD) پروانه‌دار در سال 1405، 357 هزارو 700 تومان می باشد.
جهت ارتباط در پیام‌رسان‌ها به شماره زیر پیام دهید
09304881654
عضویت در کانال بله
