علائم تبخال در زنان: انواع، تشخیص و زمان مراجعه به پزشک

تبخال یک عفونت ویروسی شایع است که می‌تواند علائم متفاوتی از جمله تاول‌ها، زخم‌ها یا جراحات دردناک ایجاد کند. این ضایعات معمولاً ابتدا در محلی ظاهر می‌شوند که ویروس برای اولین بار وارد بدن فرد شده است و این نواحی ممکن است شامل دهان، واژن، دهانه رحم، مقعد یا مجاری ادراری باشند. دو نوع اصلی از این عفونت ویروسی وجود دارد که به عنوان ویروس هرپس سیمپلکس نوع ۱ (HSV-1) و ویروس هرپس سیمپلکس نوع ۲ (HSV-2) شناخته می‌شوند.

بر اساس یک مطالعه منتشر شده در سال ۲۰۲۴، احتمال ابتلای زنان بین ۱۵ تا ۴۹ سال به تبخال تناسلی تقریباً دو برابر بیشتر از مردان در همین گروه سنی در سال ۲۰۲۱ بوده است¹. این تفاوت در نرخ ابتلا نشان می‌دهد که زنان در برابر این عفونت آسیب‌پذیری بیشتری دارند. این مقاله به بررسی جامع علائم، نحوه تشخیص و گزینه‌های درمانی تبخال در زنان می‌پردازد تا راهنمایی‌های لازم برای مدیریت و کنترل این وضعیت ارائه شود.

انواع عفونت ویروس تبخال

ویروس‌های تبخال سیمپلکس به دو دسته اصلی تقسیم می‌شوند که هر کدام الگوی انتقال و شیوع متفاوتی در سراسر جهان دارند. این ویروس‌ها معمولاً بدون علامت هستند، اما در صورت بروز علائم می‌توانند ناراحتی‌های جدی ایجاد کنند.

تبخال سیمپلکس نوع ۱ (HSV-1)

HSV-1 به شدت قابل انتقال است و اغلب به عنوان تبخال دهانی یا “تبخال‌های سرد” در اطراف دهان و لب‌ها ظاهر می‌شود. سازمان جهانی بهداشت (WHO) تخمین می‌زند که HSV-1 حدود ۳٫۸ میلیارد نفر را در سراسر جهان زیر ۵۰ سال آلوده کرده است². تماس غیرجنسی با بزاق یک فرد آلوده در دوران کودکی و نوجوانی یکی از راه‌های رایج ابتلا به HSV-1 محسوب می‌شود. در برخی موارد، عفونت HSV-1 می‌تواند از طریق رابطه جنسی دهانی به ناحیه تناسلی منتقل شده و باعث ایجاد تبخال تناسلی نیز شود.

🍏

اگر به دنبال رژیم متناسب با شرایط خودتان هستید...

اطلاعات این مقاله جنبه آموزشی دارد؛ اما برنامه غذایی هر فرد بهتر است متناسب با شرایط، هدف و نیازهای خودش تنظیم شود.

آشنایی با رژیم تخصصی دکتر روشن‌ضمیر ←

تبخال سیمپلکس نوع ۲ (HSV-2)

HSV-2 اغلب به عنوان تبخال تناسلی شناخته می‌شود و معمولاً از طریق تماس جنسی (مقعدی، واژینال یا دهانی) منتقل می‌گردد. WHO گزارش می‌دهد که این ویروس حدود ۵۲۰ میلیون نفر در محدوده سنی ۱۵ تا ۴۹ سال را تحت تأثیر قرار داده است. با توجه به کارآمدتر بودن انتقال ویروس از مردان به زنان، این نوع تبخال شیوع بیشتری در بین زنان نسبت به مردان دارد.

علائم و نشانه‌های تبخال در زنان

ویروس تبخال پس از ورود به بدن برای تمام عمر در آنجا باقی می‌ماند، اگرچه بسیاری از افراد علائم خفیفی دارند یا هرگز علامتی از خود نشان نمی‌دهند. با وجود بدون علامت بودن عفونت، ویروس همچنان قابلیت انتقال به دیگران را حفظ می‌کند.

شعله‌ور شدن اولیه

علائم اولین شعله‌ور شدن تبخال بسته به نوع آن متفاوت است و معمولاً ۲ تا ۱۲ روز پس از آلوده شدن ظاهر می‌شوند. علائم اولیه معمولاً شدیدترین حالت را دارند و ۲ تا ۴ هفته به طول می‌انجامند.

تبخال تناسلی: اولین نشانه‌های تبخال تناسلی شامل مجموعه‌ای از علائم عمومی و موضعی هستند³. این علائم عبارت‌اند از احساس فشار در شکم، علائم شبه آنفولانزا که گاهی با تب همراه است و تورم غدد لنفاوی در ناحیه کشاله ران. همچنین ممکن است درد در پاها یا ناحیه تناسلی و مقعد، خارش یا سوزش و ترشحات غیرمعمول واژن نیز مشاهده شود.

پس از بروز این علائم، زنان ممکن است ضایعاتی مانند تاول‌ها، زخم‌ها یا جراحات باز در محل ورود ویروس (مانند دهانه رحم، واژن، مقعد، باسن و ران‌ها) ایجاد کنند. این ضایعات که ممکن است شبیه نیش حشرات یا جوش‌های کوچک به نظر برسند، به مرور زمان دلمه بسته و بهبود می‌یابند. لازم به ذکر است، هرچند علائم اولیه معمولاً ظرف چند هفته ظاهر می‌شوند، ممکن است ماه‌ها یا سال‌ها طول بکشد تا فرد شعله‌ور شدن بعدی را تجربه کند.

تبخال دهانی: علائم اولیه تبخال دهانی شامل سردردهای شدید و علائم شدید شبیه آنفولانزا است. علاوه بر این، ممکن است تورم غدد لنفاوی و ضایعاتی در اطراف لب‌ها یا داخل دهان مشاهده شود.

شعله‌ور شدن‌های مکرر

با گذشت زمان و تکرار شعله‌ور شدن‌ها، فرد معمولاً علائم را برای مدت کوتاه‌تری تجربه می‌کند. شدت این علائم در دوره‌های بعدی معمولاً خفیف‌تر از شیوع اولیه است.

تبخال تناسلی: با وجود خفیف‌تر شدن، در طول یک دوره شعله‌ور شدن، فرد ممکن است زخم‌های تبخالی، احساس سوزش در هنگام ادرار کردن (اگر زخم‌ها در آن ناحیه وجود داشته باشند)، مشکل در ادرار کردن و خارش و درد در اطراف ناحیه تناسلی را تجربه کند.

تبخال دهانی: شیوع مکرر تبخال دهانی اغلب در سال اول پس از ابتلا شایع است، اما به مرور زمان با ایجاد آنتی‌بادی‌های ضد ویروس در بدن کاهش می‌یابد. ضایعات معمولاً در لبه‌های لب‌ها ظاهر می‌شوند و علائم رایج شامل گرگرفتگی، تورم، گرمی، خارش یا درد در ناحیه آسیب‌دیده است. تاول‌های دردناک پر از مایع پدیدار می‌شوند که با نشت کردن، تبدیل به زخم شده و پس از چند روز دلمه می‌بندند و التیام می‌یابند.

محرک‌های احتمالی شعله‌ور شدن‌های تبخال عبارت‌اند از تب، قاعدگی، آسیب دیدگی، قرار گرفتن طولانی‌مدت در برابر نور خورشید، جراحی یا استرس زیاد.

روش انتقال ویروس تبخال

ویروس تبخال می‌تواند از طریق تماس پوست به پوست با فردی که حامل ویروس است، حتی زمانی که فرد آلوده از وجود آن بی‌اطلاع است، منتقل شود. تبخال از طریق روش‌های مختلفی قابل انتقال است.

طبق اعلام دفتر سلامت زنان (OWH)، انتقال تبخال می‌تواند از طریق تماس جنسی (واژینال، دهانی یا مقعدی) با فرد آلوده صورت گیرد⁴. همچنین لمس اندام تناسلی فرد آلوده، انتقال در حین شیردهی در صورت تماس نوزاد با ضایعات باز و انتقال ویروس از فرد باردار به نوزاد در حین زایمان نیز از راه‌های دیگر انتشار ویروس هستند.

روش‌های درمانی موجود

در حال حاضر، هیچ درمانی برای ریشه‌کنی ویروس تبخال وجود ندارد و این بیماری قابل درمان قطعی نیست. با این حال، گزینه‌های درمانی در دسترسی هستند که می‌توانند به کاهش شدت و کوتاه‌تر شدن دوره شعله‌ور شدن‌های آتی کمک کنند. این درمان‌ها همچنین برای کمک به مدیریت علائم و جلوگیری از انتقال ویروس به دیگران تجویز می‌شوند.

درمان تبخال تناسلی

پزشک برای درمان تبخال تناسلی معمولاً داروهای ضدویروسی را تجویز می‌کند. این داروها را می‌توان به دو صورت مصرف کرد: هنگام شعله‌ور شدن (برای کاهش شدت و طول مدت علائم) یا به صورت روزانه (برای کمک به جلوگیری از شیوع‌های بعدی). در مورد بهترین دارو و دوز مصرفی، مشاوره با پزشک ضروری است.

در طول یک دوره شعله‌ور شدن، انجام اقدامات خاصی برای کاهش خطر انتقال ویروس و به حداقل رساندن شدت علائم بسیار مهم است⁵. این اقدامات شامل تمیز و خشک نگه داشتن زخم‌ها و جراحات، اجتناب از تماس جنسی، لمس نکردن ضایعات و شستشوی کامل دست‌ها و هر شیء دیگری که با زخم‌ها در تماس بوده، است.

درمان تبخال دهانی

در تعیین بهترین درمان برای تبخال دهانی، متخصصان سلامت عواملی مانند سن فرد، وضعیت کلی سلامت و تحمل دارویی او را در نظر می‌گیرند. گزینه‌های درمانی برای تبخال دهانی شامل تمیز و خشک نگه داشتن ناحیه آسیب‌دیده، مصرف داروهای ضدویروسی خوراکی و استفاده از داروهای بی‌حس‌کننده یا ضدالتهابی بدون نسخه است⁶.

تشخیص تبخال

فرآیند تشخیص تبخال برای هر دو نوع HSV-1 و HSV-2 مشابه است و شامل معاینه فیزیکی و آزمایش‌های آزمایشگاهی است.

تبخال تناسلی: تشخیص اولیه توسط متخصص سلامت با انجام معاینه فیزیکی و بررسی زخم‌ها یا ضایعات موجود در اطراف ناحیه تناسلی، مقعد یا دهان انجام می‌شود. ممکن است از یک سواب پنبه‌ای یا ابزار مشابه برای گرفتن نمونه مایع از ضایعه استفاده شود که برای بررسی ویروس به آزمایشگاه فرستاده می‌شود. در فواصل بین شعله‌ور شدن‌ها یا قبل از ظاهر شدن علائم، تشخیص تبخال ممکن است دشوار باشد؛ با این حال، اگر فردی گمان کند که ممکن است به تبخال مبتلا شده باشد، پزشک می‌تواند با انجام آزمایش خون، وجود آنتی‌بادی‌های ویروس تبخال را بررسی کند.

تبخال دهانی: تشخیص تبخال دهانی معمولاً با معاینه محل و ظاهر تاول‌های ظاهر شده توسط پزشک صورت می‌گیرد. برای تأیید نهایی تشخیص، پزشک همچنین ممکن است آزمایش خون یا در صورت لزوم، نمونه‌برداری بافتی (بیوپسی) انجام دهد.

بارداری و تبخال تناسلی

اگر فردی با سابقه تبخال باردار شود، باید این موضوع را با پزشک خود در میان بگذارد، زیرا این امکان وجود دارد که ویروس در حین زایمان به نوزاد منتقل شود. انتقال ویروس در حین زایمان می‌تواند منجر به تبخال نوزادی شود که یک وضعیت بسیار جدی است. تبخال نوزادی ممکن است باعث آسیب‌های چشمی یا مغزی در نوزاد شده و حتی می‌تواند کشنده باشد.

طبق توصیه‌های مرکز کنترل و پیشگیری از بیماری‌ها (CDC)، در سه‌ماهه سوم بارداری، فرد باید از تماس جنسی با هر کسی که تبخال تناسلی تأیید شده یا مشکوک دارد، خودداری کند⁷. پزشک ممکن است در اواخر بارداری داروهای ضدویروسی تجویز کند تا خطر شیوع تبخال در زمان زایمان کاهش یابد. با این حال، اگر علائم تبخال قبل از زایمان وجود داشته باشند، ممکن است زایمان سزارین ضروری باشد تا از تماس نوزاد با ضایعات جلوگیری شود.

راهکارهای کاهش خطر انتقال عفونت

تنها راه تضمین شده برای جلوگیری از انتقال تبخال، اجتناب از هرگونه تماس فیزیکی با فردی است که این عفونت را دارد. با این وجود، اقدامات دیگری وجود دارند که می‌توانند خطر ابتلا به تبخال را به طور قابل توجهی کاهش دهند.

این اقدامات شامل خودداری از تماس جنسی پوست به پوست، به ویژه زمانی که ضایعات تبخالی وجود دارند، است⁸. همچنین استفاده از روش‌های مانع‌شونده مانند کاندوم یا دنتال دَم توصیه می‌شود، زیرا سایر اشکال کنترل بارداری از انتقال تبخال جلوگیری نمی‌کنند. انجام آزمایش‌های غربالگری منظم و درخواست از شرکای جنسی برای انجام آزمایش نیز می‌تواند در کاهش خطر ابتلا مؤثر باشد.

زمان مراجعه به پزشک

همه افرادی که از نظر جنسی فعال هستند، باید به طور منظم برای عفونت‌های مقاربتی (STIs) غربالگری شوند. مراجعه به پزشک در زمان مناسب برای تشخیص زودهنگام بسیار حیاتی است.

فردی که گمان می‌کند با تبخال در تماس بوده است، باید برای انجام آزمایش‌های تشخیصی به پزشک مراجعه کند. همچنین در صورت مشاهده هرگونه علائم تبخال تناسلی یا دهانی، جهت تأیید تشخیص و بحث در مورد گزینه‌های درمانی باید به پزشک مراجعه شود. اگر فرد مبتلا به تبخال تناسلی باردار شود، برای جلوگیری از انتقال ویروس به نوزاد و مدیریت صحیح زایمان، باید فوراً به پزشک اطلاع دهد.

سؤالات متداول (FAQ)

آیا زنان نسبت به مردان بیشتر به تبخال تناسلی مبتلا می‌شوند؟

بله، طبق مطالعات، احتمال ابتلای زنان به تبخال تناسلی (HSV-2) تقریباً دو برابر مردان است. این تفاوت در نرخ ابتلای به دلیل کارآمدی بیشتر انتقال ویروس از مردان به زنان در طی تماس جنسی ایجاد می‌شود و نشان‌دهنده ریسک بالاتر در جمعیت زنان است.

در صورت بدون علامت بودن تبخال، آیا همچنان می‌توان آن را منتقل کرد؟

بله، حتی اگر تبخال بدون علامت باشد یا فرد از آلودگی خود بی‌اطلاع باشد، ویروس همچنان می‌تواند به دیگران منتقل شود. این انتقال معمولاً از طریق تماس پوست به پوست صورت می‌گیرد و یکی از دلایل اصلی گسترش خاموش تبخال در جامعه است.

آیا درمان‌های موجود می‌توانند تبخال را به طور کامل از بین ببرند؟

خیر، در حال حاضر هیچ درمان قطعی برای ریشه‌کنی ویروس تبخال از بدن وجود ندارد و این ویروس پس از ورود، برای همیشه در سیستم عصبی باقی می‌ماند. با این حال، داروهای ضدویروسی می‌توانند شدت و مدت زمان شعله‌ور شدن علائم را کاهش دهند و همچنین به کاهش خطر انتقال ویروس به دیگران کمک می‌کنند.

برای تشخیص تبخال چه آزمایش‌هایی انجام می‌شود؟

تشخیص تبخال می‌تواند از طریق معاینه فیزیکی ضایعات توسط پزشک، گرفتن نمونه مایع از زخم‌های فعال برای آزمایش آزمایشگاهی و انجام آزمایش خون (برای بررسی آنتی‌بادی‌های ویروس تبخال) در صورتی که علائم واضحی وجود نداشته باشد، صورت گیرد. آزمایش خون در فواصل بین شیوع بیماری، می‌تواند آلودگی قبلی را نشان دهد.

اگر فرد باردار به تبخال تناسلی مبتلا باشد، چه خطری نوزاد را تهدید می‌کند؟

تبخال تناسلی می‌تواند در حین زایمان به نوزاد منتقل شود و منجر به تبخال نوزادی شود که یک وضعیت بسیار جدی و بالقوه کشنده است. پزشکان برای به حداقل رساندن این خطر، ممکن است داروهای ضدویروسی را در اواخر بارداری تجویز کرده و در صورت وجود علائم فعال تبخال در زمان زایمان، انجام سزارین را توصیه کنند تا از تماس نوزاد با ضایعات عفونی جلوگیری شود.

جمع‌بندی

تبخال یک عفونت ویروسی مزمن است که درمان قطعی ندارد، اما گزینه‌های درمانی برای کاهش علائم و مدیریت آن در دسترس هستند. این عفونت می‌تواند بدون علامت باشد، اما در موارد علامت‌دار با زخم‌ها و ضایعات دردناک در نواحی تناسلی، مقعد و دهان ظاهر می‌شود. زنان به دلیل پویایی‌های انتقال ویروس، در معرض خطر بالاتری برای ابتلا به تبخال تناسلی قرار دارند. برای کاهش خطر ابتلا، استفاده از روش‌های مانع‌شونده در طول رابطه جنسی و انجام منظم آزمایش‌های غربالگری ضروری است. اگر فردی علائم تبخال را تجربه می‌کند یا باردار است و سابقه تبخال دارد، باید فوراً به متخصص سلامت مراجعه نماید تا تشخیص دقیق انجام شده و درمان‌های محافظتی مناسب برای خود و نوزاد آغاز شود.

واحد محتوای علمی rdiet.ir

گردآوری، ترجمه و تدوین محتوای علمی در حوزه سلامت عمومی

تمام مقالات توسط دکتر فرزاد روشن‌ضمیر بازبینی علمی می‌شوند.

اگر از رژیم‌های تکراری نتیجه نگرفته‌اید، فقط یک دوره با دکتر روشن ضمیر داشته باشید. هزینه رژیم طبق تعرفه ویزیت دکتری تخصصی در علوم پایه (PHD) پروانه‌دار در سال 1405، 357 هزارو 700 تومان می باشد.

جهت ارتباط در پیام‌رسان‌ها به شماره زیر پیام دهید

09304881654

برای دریافت آموزش‌های روزانه عضو کانال بله شوید: