بله، باکتری سالمونلا بهشدت مسری است و میتواند از فردی به فرد دیگر منتقل شود. راه اصلی انتقال، مسیر مدفوعی-دهانی (Fecal-Oral Route) است که در آن شما بهطور ناخواسته مقادیر بسیار کمی از مدفوع فرد آلوده را میبلعید¹.
نحوه واگیری و انتشار سالمونلا
سالمونلا نوعی باکتری رودهای است که در دستگاه گوارش زندگی میکند. این باکتری بسیار مسری است؛ مطالعات نشان دادهاند که حتی مقدار کمی (حدود ۱۰ باکتری در هر میلیلیتر مایع) میتواند منجر به عفونت شود². عفونت ناشی از سالمونلا به نام سالمونلوزیس شناخته میشود و یکی از دلایل عمده بیماریهای ناشی از غذا در سراسر جهان است.
- مسیر انتقال اصلی: سالمونلا عمدتاً از طریق مسیر مدفوعی-دهانی منتقل میشود . این انتقال زمانی رخ میدهد که شما ذرات ریز مدفوع آلوده را، اغلب از طریق غذاهای آلوده، وارد بدن میکنید³.
- میزان سرایت: سالمونلا میتواند از فرد آلوده یا حیوانات به انسان منتقل شود⁴. میزان سرایت آن بسیار بالا است و میتواند از طریق غذا، آب، سطوح آلوده یا تماس مستقیم با فرد آلوده صورت گیرد.

راههای انتقال سالمونلا
سالمونلا معمولاً از طریق مسیرهای زیر منتقل میشود:
تماس فرد به فرد و سطوح
- تماس مستقیم: این انتقال میتواند از طریق تماس با استفراغ یا مدفوع فرد آلوده رخ دهد⁵.
- تماس جنسی: سالمونلا میتواند از طریق تماس جنسی دهانی-مقعدی نیز منتقل شود⁶. در موارد کمتر شایع، انتقال از طریق بزاق در هنگام بوسیدن نیز مشاهده شده است.
- سطوح آلوده: لمس سطوحی که با مدفوع آلوده شدهاند (مانند دستگیرههای در، اسباببازیها، یا سطوح آشپزخانه و حمام) و سپس لمس دهان میتواند باعث آلودگی شود⁷.
غذا، آب و حیوانات آلوده
- غذاهای آلوده: خوردن گوشت، مرغ یا غذاهای دریایی خام یا نیمپز که در طول فرآوری آلوده شدهاند، از علل شایع است⁸. مصرف تخممرغ یا محصولات لبنی از حیوانات آلوده یا میوهها و سبزیجاتی که با آب آلوده شسته شدهاند نیز میتواند منجر به عفونت شود.
- آب آلوده: آلودگی از طریق نوشیدن یا شنا در رودخانهها، دریاچهها و چاههای آلوده (بهویژه در نزدیکی مزارع دامپروری) رخ میدهد⁹.
- تماس با حیوانات: تماس با حیوانات خانگی یا دامهای آلوده (مانند مرغها) یا تمیز کردن قفس حیوانات و جعبه مدفوع آنها نیز از راههای انتقال است¹⁰.
بیش از ۲,۵۰۰ نوع (سروتایپ) سالمونلا وجود دارد، اما کمتر از ۱۰۰ مورد مسئول اکثریت عفونتها هستند. سالمونلا انتریتیدیس و سالمونلا تیفی موریوم دو سروتایپ رایج هستند که نیمی از عفونتها را شامل میشوند¹¹.
مدت زمان سرایت و ناقلان بدون علامت
سالمونلا زمانی بیشترین میزان مسری بودن را دارد که فرد آلوده دچار اسهال یا استفراغ فعال است. حتی پس از برطرف شدن علائم عفونت، باکتری سالمونلا میتواند برای چند هفته یا حتی ماهها در مدفوع فرد باقی بماند و همچنان قابلیت انتقال وجود دارد¹.
- ناقلان خاموش: سالمونلا میتواند توسط فردی که هیچ علامتی از بیماری ندارد نیز منتقل شود. مطالعات نشان میدهد که حدود یک سوم عفونتهای سالمونلا بدون علامت هستند¹². این موضوع نشاندهنده اهمیت بسیار بالای رعایت بهداشت، حتی در خانوارهایی است که مورد مشکوکی از بیماری وجود ندارد.
علائم سالمونلوزیس و زمان مراجعه به پزشک
سالمونلوزیس با اسهال مشخص میشود. علائم معمولاً ۶ ساعت تا ۶ روز پس از عفونت شروع شده و اغلب ۴ تا ۷ روز طول میکشند¹³.
علائم شایع:
- اسهال آبکی (گاهی اوقات شدید).
- گرفتگیهای شدید شکمی.
- مشاهده مخاط یا خون در مدفوع.
علائم احتمالی دیگر:
- حالت تهوع و استفراغ.
- سردرد و از دست دادن اشتها.
زمان مراجعه به پزشک:
اگر خودتان یا فردی از نزدیکانتان علائم زیر را تجربه کردید، باید فوراً به پزشک مراجعه کنید:
- اسهال یا استفراغ که بیش از دو روز طول بکشد.
- تب بالاتر از $102text{ F}$ (حدود $38.9text{ °C}$).
- مشاهده خون در ادرار یا مدفوع.
- علائم کم آبی بدن، از جمله تشنگی شدید، سبکی سر، یا کم بودن/نبودن ادرار.
راهکارهای پیشگیری از مسمومیت سالمونلا
برای جلوگیری از ابتلا یا انتشار سالمونلا، رعایت نکات بهداشتی زیر بسیار مهم است:
- شستشوی دستها: پس از رفتن به دستشویی، تماس با حیوانات، تعویض پوشک و قبل و بعد از دست زدن به غذا، دستهای خود را بهطور کامل بشویید¹⁴.
- پخت و پز ایمن: غذا را تا دمای مناسب پخته و از مصرف شیر خام پرهیز کنید.
- نگهداری صحیح غذا: مواد غذایی فاسدشدنی را در یخچال (دمای $40text{ F}$ یا کمتر) یا فریزر ($0text{ F}$ یا کمتر) نگهداری کنید.
- آب آشامیدنی: از نوشیدن آب تصفیه نشده خودداری کرده و قبل از شنا در آبهای طبیعی، گزارشهای کیفیت آب را بررسی کنید.
- رابطه جنسی: در هنگام تماس جنسی دهانی-مقعدی از روشهای محافظتی استفاده نمایید.
- Lamichhane B, Mawad AMM, Saleh M, et al. Salmonellosis: an overview of epidemiology, pathogenesis, and innovative approaches to mitigate the antimicrobial resistant infections. Antibiotics. 2024;13(1):76. doi:10.3390/antibiotics13010076
- Iowa Health & Human Services. Salmonellosis.
- Centers for Disease Control and Prevention. Salmonella Typhi infection (Salmonella enterica serotype Typhi) 2019 case definition.
- Ferrari RG, Rosario DKA, Cunha-Neto A, Mano SB, Figueiredo EES, Conte-Junior CA. Worldwide epidemiology of Salmonella serovars in animal-based foods: a meta-analysis. Appl Environ Microbiol. 2019;85(14):e00591-19. doi:10.1128/AEM.00591-19
- Mkangara M. Prevention and control of human salmonella enterica infections: an implication in food safety. Int J Food Sci. 2023;2023:1-26. doi:10.1155/2023/8899596
- De Graaf M, Beck R, Caccio SM, et al. Sustained fecal-oral human-to-human transmission following a zoonotic event. Curr Opin Virol. 2017;22:1-6. doi:10.1016/j.coviro.2016.11.001
- Mitchell HD, Whitlock G, Zdravkov J, et al. Prevalence and risk factors of bacterial enteric pathogens in men who have sex with men: a cross-sectional study at the UK’s largest sexual health service. J Infect. 2023;86(1):33-40. doi:10.1016/j.jinf.2022.10.033
- Stapleton GS, Habrun C, Nemechek K, et al. Multistate outbreaks of salmonellosis linked to contact with backyard poultry—United States, 2015–2022. Zoonoses Publ Heal. 2024;71(6):708-722. doi:10.1111/zph.13134
- Wißmann JE, Kirchhoff L, Brüggemann Y, Todt D, Steinmann J, Steinmann E. Persistence of pathogens on inanimate surfaces: a narrative review. Microorganisms. 2021;9(2):343. doi:10.3390/microorganisms9020343
- Li J, Ding M, Han Z, Ma J. Persistence of Salmonella typhimurium in well waters from a rural area of Changchun City, China. Int J Environ Res Public Health. 2018;15(6):1090. doi:10.3390/ijerph15061090
- Stec J, Kosikowska U, Mendrycka M, et al. Opportunistic pathogens of recreational waters with emphasis on antimicrobial resistance—a possible subject of human health concern. Int J Environ Res Public Health. 2022 Jun 14;19(12):7308. doi: 10.3390/ijerph19127308
- Ehuwa O, Jaiswal AK, Jaiswal S. Salmonella, food safety and food handling practices. Foods. 2021 Apr 21;10(5):907. doi: 10.3390/foods10050907
- Dróżdż M, Małaszczuk M, Paluch E, Pawlak A. Zoonotic potential and prevalence of Salmonella serovars isolated from pets. Infect Ecol Epidemiol. 2021;11(1):1975530. doi:10.1080/20008686.2021.1975530
- Centers for Disease Control and Prevention. About Salmonella infection.
- U.S. Food and Drug Administration. Salmonella questions and answers.
- Paudyal NH, Wu B, Zhou X, at al. Persistent asymptomatic human Infections by Salmonella enterica serovar Newport in China. mSphere. 2020;5:10.1128/msphere.00163-20. doi:10.1128/msphere.00163-20
- Centers for Disease Control and Prevention. Symptoms of Salmonella infection.
- Abate MA, Robbins-Hill A, Lawler S, Assefa Y, Reid S. A scoping review of modifiable and behavioural drivers of infectious gastroenteritis among children in high-income countries. Arch Public Health. 2024;82:145. doi: 10.1186/s13690-024-01375-5
- Centers for Disease Control and Prevention. About handwashing.
- Centers for Disease Control and Prevention. About four steps to food safety.
- Centers for Disease Control and Prevention. Raw milk.
- Centers for Disease Control and Prevention. How to safely visit oceans, lakes, and rivers.
- https://www.verywellhealth.com/is-salmonella-contagious-11845569
