اضطراب میتواند خواب، تمرکز، عملکرد روزانه و کیفیت زندگی را تحت تأثیر قرار دهد و به همین دلیل بسیاری از افراد به دنبال راهکارهای سادهای مانند مصرف مکمل منیزیم هستند. شواهد موجود نشان میدهد منیزیم ممکن است در برخی افراد، بهویژه کسانی که دریافت منیزیم کافی ندارند یا تحت استرس مزمن هستند، به کاهش علائم خفیف اضطراب کمک کند؛ اما شواهد هنوز قطعی نیست و نباید آن را جایگزین درمانهای اصلی اضطراب دانست.
اگر قصد دارید منیزیم را امتحان کنید، بهتر است ابتدا نیاز بدن از طریق غذا تأمین شود و در صورت نیاز به مکمل، نوع مناسب، مقدار منطقی و تداخلات دارویی مورد توجه قرار گیرد. انتخاب مکمل صرفاً بر اساس تبلیغات درباره یک فرم خاص منیزیم، بدون توجه به شواهد، رویکرد علمی دقیقی نیست.
آیا منیزیم واقعاً به کاهش اضطراب کمک میکند؟
برخی مطالعات نشان دادهاند که مکمل منیزیم ممکن است علائم اضطراب خفیف را کاهش دهد، بهخصوص در افرادی که سطح منیزیم پایینی دارند یا با استرس مزمن مواجهاند. در مقابل، برخی پژوهشها اثر قابلتوجهی پیدا نکردهاند و در مجموع هنوز مشخص نیست چه افرادی بیشترین سود را میبرند.
بنابراین منیزیم را بهتر است یک گزینه کمکی در کنار سایر مداخلات در نظر گرفت، نه درمان مستقل اضطراب. برای مشخص کردن اینکه کدام نوع منیزیم، با چه مقدار و برای چه گروهی بیشترین اثربخشی را دارد، به مطالعات بزرگتر و با کیفیت بالاتر نیاز است.
نکته مهم: اگر اضطراب شدید، مداوم یا مختلکننده عملکرد روزانه است، تکیه بر مکمل منیزیم بهتنهایی میتواند باعث تأخیر در دریافت درمان مؤثر شود.

ابتدا سراغ منابع غذایی منیزیم بروید
تأمین منیزیم از طریق غذا معمولاً ایمنترین و مناسبترین روش است، زیرا مواد غذایی حاوی منیزیم معمولاً فیبر، پروتئین، چربیهای مفید، ویتامینها و سایر مواد مغذی را نیز فراهم میکنند. علاوه بر این، منیزیم موجود در غذا در محدودیت بالای تعیینشده برای منیزیم حاصل از مکملها محاسبه نمیشود.
نیاز روزانه توصیهشده به منیزیم برای بزرگسالان به این صورت است:
- زنان ۱۹ تا ۳۰ سال: ۳۱۰ میلیگرم
- زنان ۳۱ سال و بالاتر: ۳۲۰ میلیگرم
- مردان ۱۹ تا ۳۰ سال: ۴۰۰ میلیگرم
- مردان ۳۱ سال و بالاتر: ۴۲۰ میلیگرم
این اعداد مربوط به مجموع دریافت منیزیم از رژیم غذایی و سایر منابع است و به این معنا نیست که باید همین مقدار را به شکل مکمل مصرف کنید.
خوشبختانه منابع غذایی متنوعی از منیزیم در دسترس هستند، از جمله:
- تخمه کدو
- بادام و بادام هندی
- اسفناج
- لوبیا سیاه
- ادامامه یا سویای سبز
- کره بادامزمینی
- غلات کامل
- آووکادو
کدام نوع مکمل منیزیم بهتر است؟
همه مکملهای منیزیم از نظر میزان جذب و تحمل گوارشی یکسان نیستند. بنابراین انتخاب فرم مکمل باید بیشتر بر اساس جذب، تحمل فرد و هدف مصرف انجام شود، نه صرفاً ادعاهای تبلیغاتی درباره برتری یک نوع خاص برای اضطراب.
منیزیم گلیسینات
منیزیم گلیسینات معمولاً جذب مناسبی دارد و نسبت به برخی فرمهای دیگر احتمال کمتری دارد که باعث ناراحتی گوارشی شود. این فرم اغلب برای آرامش و مصرف شبانه پیشنهاد میشود، اما تاکنون شواهد کافی وجود ندارد که نشان دهد برای اضطراب بهطور قطعی بهتر از سایر فرمهای با جذب مناسب است.
منیزیم سیترات
منیزیم سیترات نیز جذب نسبتاً خوبی دارد، اما در مقادیر بالاتر میتواند باعث شل شدن مدفوع یا اسهال شود. به همین دلیل میزان تحمل گوارشی فرد در انتخاب این فرم اهمیت دارد.
منیزیم اکسید
منیزیم اکسید مقدار زیادی منیزیم عنصری در خود دارد، اما جذب آن نسبت به برخی فرمهای دیگر پایینتر است. همچنین احتمال بروز اسهال با این فرم بیشتر است و به همین دلیل الزاماً بهترین گزینه برای مصرف روزانه یا هدف کنترل اضطراب محسوب نمیشود.
منیزیم ال ترئونات
منیزیم ال ترئونات به دلیل توانایی عبور آسانتر به مغز، در سالهای اخیر مورد توجه قرار گرفته است. بااینحال، بخش قابلتوجهی از شواهد مربوط به این ویژگی از مطالعات حیوانی میآید و شواهد انسانی برای نتیجهگیری قطعی درباره اثر آن بر اضطراب هنوز محدود است.
جمعبندی درباره فرم مکمل: در حال حاضر هیچ فرم منیزیمی بهطور قطعی بهعنوان بهترین گزینه برای اضطراب اثبات نشده است. انتخاب یک فرم با جذب مناسب و تحمل گوارشی خوب، منطقیتر از پرداخت هزینه بیشتر برای محصولی است که صرفاً ادعای اثر ضداضطراب دارد.
مقدار مناسب منیزیم برای اضطراب چقدر است؟
در حال حاضر مقدار استاندارد و اثباتشدهای از منیزیم که مشخصاً برای درمان اضطراب توصیه شود وجود ندارد. در مطالعات بالینی مختلف، مقادیر متفاوتی از منیزیم استفاده شده و در برخی از آنها حدود ۲۰۰ تا ۳۵۰ میلیگرم منیزیم عنصری در روز به کار رفته است.
هنگام خرید مکمل، به یک نکته مهم روی برچسب محصول توجه کنید: مقدار ترکیب منیزیم، مانند گلیسینات یا سیترات، با مقدار منیزیم عنصری یکسان نیست. آنچه برای محاسبه دریافت منیزیم اهمیت دارد مقدار منیزیم عنصری درجشده روی برچسب است.
برای بزرگسالان، معمولاً توصیه میشود بدون نظر پزشک بیش از ۳۵۰ میلیگرم منیزیم در روز از مکملها مصرف نشود. این سقف مربوط به منیزیم حاصل از مکملها و داروهاست و منیزیم موجود در مواد غذایی در این عدد محاسبه نمیشود.
توصیه عملی: اگر هدف شما صرفاً افزایش دریافت منیزیم است، ابتدا رژیم غذایی را بررسی کنید و سپس بر اساس میزان دریافت غذایی و شرایط فردی درباره نیاز به مکمل تصمیم بگیرید؛ مصرف خودسرانه دوزهای بالا مزیت اثباتشدهای برای اضطراب ندارد.
مکمل منیزیم را چگونه ایمن مصرف کنیم؟
برای بیشتر بزرگسالان سالم، مصرف منیزیم در محدوده توصیهشده معمولاً ایمن است. بااینحال، افرادی که بیماری کلیوی دارند باید مکمل منیزیم را تنها با نظارت پزشک مصرف کنند، زیرا کاهش توانایی کلیه برای دفع منیزیم میتواند باعث تجمع آن در بدن شود.
افزایش بیش از حد منیزیم خون، اگرچه نادر است، میتواند به وضعیتی به نام افزایش منیزیم خون منجر شود. در موارد شدید، این وضعیت میتواند خطرناک باشد؛ بنابراین «طبیعی بودن» منیزیم به معنای بیخطر بودن دوزهای بالا نیست.
تداخل منیزیم با داروها
منیزیم میتواند با بعضی داروها برهمکنش داشته باشد و جذب آنها را کاهش دهد. این مسئله بهویژه درباره برخی آنتیبیوتیکها، داروهای پوکی استخوان و داروهای تیروئیدی اهمیت دارد.
داروهایی که ممکن است تحت تأثیر مکمل منیزیم قرار گیرند عبارتاند از:
- برخی آنتیبیوتیکها مانند تتراسایکلینها و فلوروکینولونها
- برخی داروهای پوکی استخوان از گروه بیسفسفوناتها
- لووتیروکسین برای درمان کمکاری تیروئید
در بسیاری از موارد توصیه میشود مکمل منیزیم با این داروها حدود ۲ تا ۴ ساعت فاصله داشته باشد. فاصله دقیق به نوع دارو بستگی دارد و بهتر است زمانبندی مصرف توسط پزشک یا داروساز مشخص شود.
آیا منیزیم میتواند جایگزین درمان اضطراب شود؟
خیر. حتی اگر منیزیم در برخی افراد باعث کاهش علائم شود، شواهد فعلی برای استفاده از آن بهعنوان درمان مستقل اضطراب کافی نیست.
اگر اضطراب مداوم است، خواب یا عملکرد شغلی و اجتماعی را مختل میکند، یا با علائم جسمی قابلتوجه همراه است، ارزیابی حرفهای اهمیت بیشتری از شروع خودسرانه مکمل دارد. بسته به علت و شدت اضطراب، درمان شناختی رفتاری، اصلاح سبک زندگی و در برخی افراد داروهای تجویزی میتوانند نقش اصلی را داشته باشند.
آیا کمبود منیزیم میتواند باعث اضطراب شود؟
کمبود شدید منیزیم میتواند بر عملکرد عصبی و عضلانی اثر بگذارد، اما نمیتوان هر احساس اضطراب را به کمبود منیزیم نسبت داد. در فردی که دریافت منیزیم کافی دارد، افزایش مصرف مکمل الزاماً به معنای کاهش بیشتر اضطراب نیست.
به همین دلیل، قبل از نسبت دادن اضطراب به کمبود یک ماده مغذی، باید سایر عوامل احتمالی مانند استرس مزمن، اختلالات خواب، مصرف کافئین، برخی داروها و اختلالات روانشناختی نیز در نظر گرفته شوند.
بهترین زمان مصرف منیزیم چه زمانی است؟
برای منیزیم زمان مصرف واحد و اثباتشدهای که برای کاهش اضطراب بر همه افراد برتری داشته باشد وجود ندارد. انتخاب زمان مناسب بیشتر به نوع مکمل، تحمل گوارشی، برنامه مصرف سایر داروها و عادتهای فرد بستگی دارد.
اگر مکمل باعث ناراحتی گوارشی میشود، مصرف آن همراه غذا ممکن است تحمل آن را بهتر کند. همچنین اگر دارویی مصرف میکنید که با منیزیم تداخل دارد، فاصله زمانی مناسب با دارو از انتخاب ساعت خاص برای مصرف منیزیم مهمتر است.
جمعبندی
منیزیم میتواند برای برخی افراد، بهخصوص در صورت دریافت ناکافی منیزیم یا وجود استرس مزمن، یک گزینه کمکی برای کاهش علائم خفیف اضطراب باشد؛ اما شواهد فعلی قطعی و یکدست نیستند. بنابراین نباید از مکمل منیزیم انتظار اثری مشابه درمانهای استاندارد اضطراب داشت.
بهترین رویکرد این است که ابتدا منابع غذایی منیزیم را در رژیم غذایی افزایش دهید و در صورت نیاز، مکملی با جذب و تحمل مناسب را در محدوده ایمن انتخاب کنید. در صورت ابتلا به بیماری کلیوی یا مصرف لووتیروکسین، برخی آنتیبیوتیکها یا داروهای پوکی استخوان، پیش از مصرف مکمل باید درباره تداخل دارویی با پزشک یا داروساز مشورت شود.
- Boyle NB, Lawton C, et al. The effects of magnesium supplementation on subjective anxiety and stress-a systematic review. Nutrients. 2017;9(5):429. doi:10.3390/nu9050429
- Pickering G, Mazur A, et al. Magnesium status and stress: The vicious circle concept revisited. Nutrients. 2020;12(12):3672. doi:10.3390/nu12123672
- National Institutes of Health Office of Dietary Supplements. Magnesium: Fact sheet for health professionals.
- Schwalfenberg GK, Genuis SJ. The importance of magnesium in clinical healthcare. Scientifica (Cairo). 2017;2017:4179326. doi:10.1155/2017/4179326
- Blancquaert L, Vervaet C, Derave W. Predicting and testing bioavailability of magnesium supplements. Nutrients. 2019;11(7):1663. doi:10.3390/nu11071663
- Zhang C, Hu Q, Li S, et al. A Magtein®, magnesium L-threonate, -based formula improves brain cognitive functions in healthy Chinese adults. Nutrients. 2022;14(24):5235. doi:10.3390/nu14245235
- Botturi A, Ciappolino V, et al. The role and the effect of magnesium in mental disorders: A systematic review. Nutrients. 2020;12(6):1661. doi:10.3390/nu12061661
- https://www.verywellhealth.com/how-to-use-magnesium-for-anxiety-12008624
