شیر خام به شیری گفته می‌شود که تحت فرایند پاستوریزه‌کردن قرار نگرفته است. پاستوریزاسیون فرایندی است که میکروب‌های بیماری‌زا را از شیر حذف می‌کند، بنابراین نوشیدن شیر خام توصیه نمی‌شود.
شیر خام، که با نام شیر غیرپاستوریزه نیز شناخته می‌شود، مستقیماً از حیواناتی مانند گاو، بز و گوسفند به دست می‌آید و هیچ‌گونه عملیات حرارتی روی آن انجام نشده است. در پاستوریزاسیون، شیر تا دمای مشخصی گرم می‌شود تا باکتری‌های بیماری‌زا از بین بروند، روشی که ایمنی مصرف را افزایش می‌دهد.
آیا افراد می‌توانند با خیال راحت شیر خام بنوشند؟
سازمان غذا و داروی ایالات متحده (FDA) توصیه می‌کند که افراد از مصرف شیر خام خودداری کنند، زیرا می‌تواند خطرات جدی برای سلامت داشته باشد. همچنین، مراکز کنترل و پیشگیری از بیماری‌ها (CDC) نیز هشدار می‌دهند که نوشیدن شیر خام ممکن است منجر به مشکلات بهداشتی جدی شود و افراد را به مصرف شیر و لبنیات پاستوریزه تشویق می‌کنند.
پاستوریزاسیون به معنای استفاده از حرارت برای نابود کردن عوامل بیماری‌زای موجود در مواد غذایی است. رایج‌ترین روش پاستوریزاسیون در ایالات متحده، روش «حرارت بالا، زمان کوتاه» (HTST) است که در آن شیر تا دمای حداقل ۱۶۱ درجه فارنهایت به مدت حداقل ۱۵ ثانیه گرم می‌شود و سپس به‌سرعت سرد می‌شود.
برخی شواهد نشان می‌دهند که شاید بتوان شیر خام را به روشی ایمن‌تر تولید کرد که احتمال آلودگی به بیماری را کاهش دهد. اما تاکنون هیچ پژوهش علمی‌ای نشان نداده است که فواید احتمالی شیر خام بر خطرات ایمنی آن غلبه دارد، به‌ویژه در افراد آسیب‌پذیر.
متخصصان سلامت تأکید دارند که افراد دارای سیستم ایمنی ضعیف نباید شیر خام مصرف کنند، زیرا خطر مسمومیت غذایی در آن‌ها بالاتر است. این گروه‌ها عبارت‌اند از:
- افراد بالای ۶۵ سال
- افراد باردار
- نوزادان و کودکان خردسال
- افراد با سیستم ایمنی ضعیف (مثلاً بیماران سرطانی یا دریافت‌کنندگان عضو)
Tony Arruza/Getty Images
چرا برخی افراد شیر خام می‌نوشند؟
طرفداران نوشیدن شیر خام بر این باورند که شیر خام طعم بهتری دارد، از نظر تغذیه‌ای برتر است، و حتی ممکن است مزایای بیشتری برای سلامت فراهم آورد. آن‌ها معتقدند که این فواید می‌تواند شامل موارد زیر باشد:
- درمان آسم و آلرژی‌ها
- درمان عدم تحمل لاکتوز
- بهبود سلامت دستگاه گوارش
- تقویت سیستم ایمنی بدن
- پیشگیری از پوکی استخوان
همچنین این افراد ادعا می‌کنند که اگر شیر خام طبق استانداردهای رایج برای مصرف انسانی تهیه شود، نوشیدن آن بی‌خطر خواهد بود.
بااین‌حال، سازمان FDA تأکید می‌کند که هیچ شواهد علمی‌ای برای پشتیبانی از این ادعاها وجود ندارد. از سوی دیگر، به‌دلیل نبود استانداردهای فدرال برای شیر خام و عدم پاستوریزاسیون، هیچ تضمینی برای ایمنی آن وجود ندارد.
FDA هشدار می‌دهد که مصرف‌کنندگان شیر خام در معرض خطر بالاتری برای ابتلا به بیماری‌های غذایی هستند و حتی ممکن است دچار مرگ ناشی از آن شوند.
خطرات احتمالی شیر خام
شیر خام و محصولات لبنی تهیه‌شده از آن ممکن است حاوی پاتوژن‌های خطرناکی باشند که می‌توانند باعث بیماری شدید شوند. این پاتوژن‌ها ممکن است شامل موارد زیر باشند:
- سالمونلا
- اشرشیا کلی (E. coli)
- کامپیلوباکتر
- استافیلوکوکوس اورئوس
- یرسینیا
- بروسلا
- کوکسیلا
- لیستریا
- ویروس آنفلوانزای پرندگان H5N1
وجود این میکروارگانیسم‌ها در شیر خام ناشی از آلودگی هنگام دوشش، ذخیره‌سازی یا حمل‌ونقل است. این عوامل بیماری‌زا حتی با رعایت بهداشت در مزرعه نیز ممکن است در شیر باقی بمانند.
علائم
علائم بیماری‌های ناشی از مصرف شیر خام معمولاً شامل موارد زیر می‌شود:
- استفراغ
- اسهال
- درد شکم
- علائم شبیه آنفلوآنزا مانند تب، سردرد و بدن‌درد
در برخی موارد، عوارض شدیدتری ممکن است رخ دهد، مانند سندرم گیلن-باره یا سندرم همولیتیک اورمیک. این عوارض می‌توانند منجر به فلج، نارسایی کلیه، سکته مغزی یا حتی مرگ شوند.
شدت علائم به نوع میکروب، میزان آلودگی و وضعیت سیستم ایمنی فرد بستگی دارد. کودکان و سالمندان بیشتر در معرض عوارض خطرناک هستند.
راهکارهای پیشگیری
برای جلوگیری از ابتلا به بیماری‌های غذایی و سایر خطرات ناشی از مصرف شیر خام، افراد باید به‌جای آن از شیر و محصولات لبنی پاستوریزه استفاده کنند. بررسی برچسب محصولات لبنی به افراد کمک می‌کند تا از پاستوریزه بودن آن‌ها مطمئن شوند.
سایر نکات برای جلوگیری از مسمومیت غذایی شامل موارد زیر است:
- نگهداری مواد غذایی فاسدشدنی در دمای مناسب یخچال برای کندکردن رشد باکتری‌ها
- اجتناب از رها کردن مواد غذایی فاسدشدنی در دمای اتاق برای مدت طولانی
- دور انداختن مواد غذایی تاریخ‌گذشته یا فاسد شده
این اقدامات ساده می‌توانند به میزان زیادی خطر بیماری‌های ناشی از غذا را کاهش دهند، به‌ویژه زمانی‌که با انتخاب شیر پاستوریزه همراه شوند.
جمع‌بندی
شیر خام شیری است که فرایند پاستوریزاسیون را طی نکرده است. این فرایند با استفاده از حرارت، باکتری‌های مضر احتمالی موجود در مواد غذایی را از بین می‌برد. به همین دلیل، متخصصان سلامت نوشیدن شیر خام را توصیه نمی‌کنند.
برخی افراد معتقدند که شیر خام دارای فواید اضافی برای سلامت است. اما تاکنون هیچ شواهد علمی‌ای از این ادعاها پشتیبانی نکرده‌اند. مصرف شیر خام ممکن است منجر به بیماری شدید شود، به‌ویژه در افرادی با سیستم ایمنی ضعیف مانند کودکان، سالمندان، زنان باردار و افراد دچار نقص ایمنی.
آردایت برای اطمینان از صحت محتوای خود، که در سیاست ویراستاری ما ذکر شده است، از دستورالعملهای سختگیرانهای در زمینه منبعیابی پیروی می‌کند . ما فقط از منابع معتبر، از جمله مطالعات بررسیشده توسط همتایان، متخصصان پزشکی دارای مجوز، بیماران با تجربه عملی و اطلاعات از مؤسسات برتر، استفاده میکنیم.
Berge AC, et al. (2020). Raw milk producers with high levels of hygiene and safety.
https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC7019599/
Catanese L. (2024). Why drinking raw milk can be dangerous.
https://www.health.harvard.edu/staying-healthy/why-drinking-raw-milk-can-be-dangerous
Common standards. (n.d.).
https://www.rawmilkinstitute.org/common-standards
Is raw milk safe to drink? (2024).
https://www.columbiadoctors.org/news/raw-milk-safe-drink
Pasteurization. (n.d.).
https://www.idfa.org/pasteurization
Raw drinking milk. (2025).
https://www.food.gov.uk/safety-hygiene/raw-drinking-milk
Raw milk. (2025).
https://www.cdc.gov/food-safety/foods/raw-milk.html
Raw milk misconceptions and the danger of raw milk consumption. (2024).
https://www.fda.gov/food/buy-store-serve-safe-food/raw-milk-misconceptions-and-danger-raw-milk-consumption
Smith S. (2024). Two types of raw milk.
https://www.rawmilkinstitute.org/updates/two-types-of-raw-milk
The dangers of drinking raw milk. (2024).
https://www.health.ny.gov/diseases/communicable/raw_milk_related/dangers_of_drinking_raw_milk.htm
The dangers of raw milk: Unpasteurized milk can pose a serious health risk. (2024).
https://www.fda.gov/food/buy-store-serve-safe-food/dangers-raw-milk-unpasteurized-milk-can-pose-serious-health-risk
دکتر روشن ضمیر هستم، متخصص تغذیه و رژیم درمانی (PhD). اگر از رژیم‌های تکراری نتیجه نگرفته‌اید، فقط یک دوره با من داشته باشید. هزینه رژیم طبق تعرفه ویزیت دکتری تخصصی در علوم پایه (PHD) پروانه‌دار در سال 1405، 357 هزارو 700 تومان می باشد.
جهت ارتباط در پیام‌رسان‌ها به شماره زیر پیام دهید
09304881654
عضویت در کانال بله
