فشار خون بالا یکی از شایعترین مشکلات قلبیـعروقی در جهان است و معمولاً برای کنترل آن ترکیبی از دارو، تغذیه و ورزش توصیه میشود. در سالهای اخیر توجه زیادی به این موضوع جلب شده که حتی تمرینات ساده و بدون حرکت، مانند پلانک، ممکن است اثر قابل توجهی بر کاهش فشار خون داشته باشند.
بر اساس یک مرور علمی جدید، تمرینات ایزومتریک یعنی تمریناتی که در آن عضله منقبض میشود اما حرکتی در مفاصل رخ نمیدهد، ممکن است در برخی شرایط حتی از تمرینات پرشدتتر در کاهش فشار خون مؤثرتر باشند. این یافته باعث شده نگاه جدیدی به نقش تمرینات ساده در سلامت قلب ایجاد شود.
تمرین ایزومتریک چیست؟
تمرین ایزومتریک به حالتی گفته میشود که عضله تحت فشار قرار میگیرد اما طول آن تغییر نمیکند و مفصل حرکت ندارد. نمونههای رایج آن شامل پلانک، نشستن روی دیوار و فشار دادن یک وسیله در دست است.
در این نوع تمرین، عضلات در یک وضعیت ثابت برای مدت مشخصی درگیر میمانند و همین فشار مداوم باعث تقویت عضلانی و بهبود عملکرد عروق خونی میشود.
از نظر فیزیولوژیک، این نوع انقباض میتواند به بدن کمک کند تا در برابر تغییرات فشار خون واکنش بهتری نشان دهد. به همین دلیل در سالهای اخیر توجه پژوهشگران به اثرات آن بر سلامت قلب بیشتر شده است.

تأثیر تمرینات ایزومتریک بر فشار خون
پژوهشها نشان میدهد که تمرینات ایزومتریک ممکن است به کاهش فشار خون در حالت استراحت کمک کنند. یکی از فرضیههای اصلی این است که این تمرینات باعث بهبود عملکرد قلب و کاهش تدریجی ضربان قلب در طول زمان میشوند.
در کنار این موضوع، ورزش بهطور کلی باعث کاهش فشار خون سیستولیک و دیاستولیک میشود، اما تمرینات ایزومتریک به دلیل سادگی و قابل انجام بودن در خانه، مزیت ویژهای دارند.
بررسیها نشان دادهاند که حتی انجام چند ست کوتاه از تمریناتی مانند پلانک، با زمانهای نگهداشت حدود دو دقیقه و استراحتهای کوتاه بین آنها، میتواند اثر قابل توجهی در کاهش فشار خون داشته باشد.
این موضوع نشان میدهد که برای تأثیر مثبت بر سلامت قلب، همیشه نیاز به تمرینات پیچیده یا طولانی نیست و تمرینات ساده نیز میتوانند نقش مهمی داشته باشند.
چگونه تمرین ایزومتریک را وارد برنامه روزانه کنیم؟
برای کنترل فشار خون، توصیههای عمومی بر انجام فعالیت بدنی منظم تأکید دارند. معمولاً حداقل ۱۵۰ دقیقه فعالیت هوازی متوسط در هفته یا ۷۵ دقیقه فعالیت شدید پیشنهاد میشود.
در کنار این فعالیتها، ترکیب تمرینات مقاومتی و ایزومتریک میتواند اثرات بهتری بر سلامت قلب داشته باشد. تمریناتی مانند پلانک یا نشستن روی دیوار نمونههای سادهای از این روش هستند.
اگر فردی بهطور منظم پیادهروی، دویدن یا دوچرخهسواری انجام میدهد، اضافه کردن چند دقیقه تمرین ایزومتریک در طول هفته میتواند یک مکمل مفید باشد.
نکته مهم این است که حتی مقدار کم فعالیت نیز بهتر از بیتحرکی کامل است و میتواند در بلندمدت به بهبود وضعیت فشار خون کمک کند.
جمعبندی
تمرینات ایزومتریک مانند پلانک، با وجود سادگی، میتوانند نقش مهمی در بهبود سلامت قلب و کاهش فشار خون داشته باشند. این تمرینات بهخصوص برای افرادی که زمان یا امکان انجام ورزشهای طولانی ندارند، گزینهای کاربردی محسوب میشوند.
با این حال، بهترین نتیجه زمانی حاصل میشود که این تمرینات در کنار فعالیتهای هوازی و تمرینات قدرتی انجام شوند. ترکیب این روشها میتواند یک برنامه کامل برای حمایت از سلامت قلب و کنترل فشار خون ایجاد کند.
- Moll S, Varga EA. Homocysteine and MTHFR mutations. Circulation. 2015;132(1). doi:10.1161/CIRCULATIONAHA.114.013311
- Centers for Disease Control and Prevention. MTHFR gene variant and folic acid facts.
- Christofides EA, Valentine V. L-methylfolate in diabetic peripheral neuropathy: A narrative review. Endocr Pract. 2023;29(8):663-669. doi:10.1016/j.eprac.2023.04.005
- Ledowsky CJ, Schloss J, Steel A. Variations in folate prescriptions for patients with the MTHFR genetic polymorphisms: A case series study. Explor Res Clin Soc Pharm. 2023 May 8;10:100277. doi: 10.1016/j.rcsop.2023.100277. PMID: 37228355; PMCID: PMC10205484.
- Pokushalov E, Ponomarenko A, Bayramova S, Garcia C, Pak I, Shrainer E, Ermolaeva M, Kudlay D, Johnson M, Miller R. Effect of Methylfolate, Pyridoxal-5'-Phosphate, and Methylcobalamin (SolowaysTM) Supplementation on Homocysteine and Low-Density Lipoprotein Cholesterol Levels in Patients with Methylenetetrahydrofolate Reductase, Methionine Synthase, and Methionine Synthase Reductase Polymorphisms: A Randomized Controlled Trial. Nutrients. 2024 May 21;16(11):1550. doi: 10.3390/nu16111550. PMID: 38892484; PMCID: PMC11173557.
- Lewis JE, Tiozzo E, Melillo AB, Leonard S, Chen L, Mendez A, Woolger JM, Konefal J. The effect of methylated vitamin B complex on depressive and anxiety symptoms and quality of life in adults with depression. ISRN Psychiatry. 2013 Jan 21;2013:621453. doi: 10.1155/2013/621453. PMID: 23738221; PMCID: PMC3658370.
- National Institutes of Health Office of Dietary Supplements. Dietary supplements: What you need to know.
- National Institutes of Health Office of Dietary Supplements. Vitamin B12.
- MedlinePlus. Folic acid.
- National Institutes of Health Office of Dietary Supplements. Folate.
- American Dental Association. Potential benefits, risks of methylated multivitamins.
- https://www.verywellhealth.com/methylated-multivitamins-11986178
