ارتباط بین سلامت تیروئید و دیابت

اختلالات تیروئید و دیابت اغلب با یکدیگر ارتباط نزدیکی دارند؛ به طوری که داشتن یکی از این شرایط، خطر ابتلا به دیگری را افزایش می‌دهد. در حقیقت، اگر فردی مبتلا به دیابت نوع ۱، دیابت نوع ۲، مقاومت به انسولین یا سندرم متابولیک باشد، خطر ابتلا به بیماری تیروئید در او افزایش می‌یابد. از طرف دیگر، بیماری تیروئید نیز خطر ابتلا به سندرم متابولیک یا دیابت نوع ۲ را، به ویژه در افراد دارای اضافه وزن، بالا می‌برد¹ ². بیماری تیروئید می‌تواند سطح انسولین را تغییر داده و باعث افزایش یا کاهش قند خون شود.

نحوه تأثیر بیماری تیروئید بر قند خون

غده تیروئید، که اندامی پروانه‌ای شکل در قاعده گردن است نقش اصلی را در تنظیم بسیاری از عملکردهای بدن، از جمله متابولیسم (نحوه استفاده بدن از انرژی) ایفا می‌کند³. بیماری تیروئید، متابولیسم را مختل کرده و باعث تجمع قند خون (گلوکز) می‌شود که خطر ابتلا به دیابت را افزایش می‌دهد. اگر فردی از قبل دیابت داشته باشد، این اختلال کنترل قند خون را دشوارتر می‌سازد.

پرکاری تیروئید (Hyperthyroidism) یا تیروئید بیش‌فعال، ارتباط نزدیکی با هایپرگلیسمی (Hyperglycemia) یا قند خون بالا دارد¹. هایپرگلیسمی ناشی از بیماری تیروئید می‌تواند به سندرم متابولیک منجر شود. این سندرم شامل پنج شرایطی است که خطر بیماری قلبی، دیابت و سکته را افزایش می‌دهند⁴. این پنج حالت عبارتند از:
- گلوکز بالا
- فشار خون بالا
- تری‌گلیسیرید بالا
- کلسترول HDL پایین
- دور کمر بزرگ
سندرم متابولیک درمان نشده می‌تواند به دیابت نوع ۲ پیشرفت کند⁴.

ارتباط بین تیروئید و انسولین

بیماری تیروئید می‌تواند بر تولید انسولین تأثیر بگذارد. انسولین به سلول‌ها اجازه می‌دهد تا از گلوکز برای انرژی استفاده کنند و در نتیجه سطح قند خون را کاهش می‌دهد.

پرکاری تیروئید می‌تواند به مقاومت به انسولین کمک کند². وقتی بدن نسبت به انسولین مقاوم می‌شود، سلول‌های شما قادر به استفاده از گلوکز موجود در خون نیستند. در نتیجه، سطح گلوکز خون بالا می‌ماند. افرادی که مبتلا به دیابت هستند و نیاز به تزریق انسولین دارند نیز ممکن است به دوزهای بالاتری نیاز پیدا کنند.
در مقابل، کم‌کاری تیروئید (Hypothyroidism) یا تیروئید کم‌فعال، متابولیسم را کند می‌کند. این امر می‌تواند باعث ماندگاری انسولین شده و به افت قند خون (هیپوگلیسمی) منجر شود. برای افرادی که داروهای دیابت مصرف می‌کنند، این افت گاهی اوقات می‌تواند شدید باشد و باعث سرگیجه، گیجی، یا حتی بیهوشی شود⁵.

پیوندهای بیشتر بین سلامت تیروئید و دیابت

علاوه بر مشکلات مربوط به متابولیسم گلوکز و تولید انسولین، چندین پیوند دیگر بین بیماری تیروئید و دیابت وجود دارد.

🍏

اگر به دنبال رژیم متناسب با شرایط خودتان هستید...

اطلاعات این مقاله جنبه آموزشی دارد؛ اما برنامه غذایی هر فرد بهتر است متناسب با شرایط، هدف و نیازهای خودش تنظیم شود.

آشنایی با رژیم تخصصی دکتر روشن‌ضمیر ←

بیماری‌های خودایمنی

دیابت نوع ۱ یک بیماری خودایمنی است که در آن سیستم ایمنی به سلول‌های تولیدکننده انسولین حمله می‌کند. برخی از اشکال بیماری تیروئید، مانند تیروئیدیت هاشیموتو (Hashimoto’s thyroiditis) و بیماری گریوز (Graves’ disease) نیز خودایمنی هستند. تیروئیدیت هاشیموتو شایع‌ترین علت کم‌کاری تیروئید است. مطالعات نشان می‌دهد که اکثر افراد مبتلا به دیابت نوع ۱ در نهایت به بیماری هاشیموتو مبتلا خواهند شد⁶.

هورمون‌های پایین تیروئید می‌توانند باعث اشتهای شدید برای قند و سایر مواد غذایی شوند. بسیاری از افراد مبتلا به تیروئیدیت هاشیموتو هوس غذاهای غنی از کربوهیدرات را تجربه می‌کنند. در این موارد، حذف نوشیدنی‌های قندی و غذاهای فوق‌فرآوری‌شده توصیه می‌شود⁷.
از سوی دیگر، بیماری گریوز باعث پرکاری تیروئید می‌شود. حدود ۱۰ درصد از افراد مبتلا به دیابت نوع ۱ به بیماری گریوز مبتلا خواهند شد⁶.

محور هیپوتالاموس–هیپوفیز–آدرنال (HPA Axis)

هیپوتالاموس مغز، غده هیپوفیز و غدد فوق کلیوی (آدرنال) محور هیپوتالاموس–هیپوفیز–آدرنال را تشکیل می‌دهند. این اندام‌ها به بدن کمک می‌کنند تا با تنظیم سطح هورمون استرس، کورتیزول، به استرس پاسخ دهد.

. محور HPA هم بر هورمون‌های تیروئید و هم بر سطح انسولین تأثیر می‌گذارد. مشکلات مربوط به هر یک از اندام‌های موجود در محور HPA می‌تواند بر میزان تولید کورتیزول تأثیر بگذارد. سطوح بالای کورتیزول می‌تواند منجر به هایپرگلیسمی و سطوح پایین کورتیزول می‌تواند به هیپوگلیسمی منجر شود.

استراتژی‌هایی برای مدیریت تیروئید و دیابت

اگر به بیماری تیروئید یا دیابت مبتلا شده‌اید، دستیابی و حفظ وزن ایده‌آل یکی از بهترین راه‌ها برای جلوگیری از توسعه شرایط دیگر است. همچنین، کنترل قند خون یا هورمون‌های تیروئید می‌تواند کمک‌کننده باشد.

اگر به مقاومت به انسولین مبتلا هستید، که در آن بدن به انسولین به درستی پاسخ نمی‌دهد، بیماری تیروئید می‌تواند کنترل قند خون شما را دشوارتر کند. با مدیریت مقاومت به انسولین از طریق داروها، رژیم غذایی و ورزش، ممکن است بتوانید از دیابت و همچنین عوارض بیماری تیروئید دوری کنید.
با مدیریت پرکاری تیروئید از طریق داروها، رژیم غذایی و ورزش، همچنین ممکن است خطر ابتلا به دیابت نوع ۲ را کاهش دهید.

واحد محتوای علمی rdiet.ir

گردآوری، ترجمه و تدوین محتوای علمی در حوزه سلامت عمومی

تمام مقالات توسط دکتر فرزاد روشن‌ضمیر بازبینی علمی می‌شوند.

اگر از رژیم‌های تکراری نتیجه نگرفته‌اید، فقط یک دوره با دکتر روشن ضمیر داشته باشید. هزینه رژیم طبق تعرفه ویزیت دکتری تخصصی در علوم پایه (PHD) پروانه‌دار در سال 1405، 357 هزارو 700 تومان می باشد.

جهت ارتباط در پیام‌رسان‌ها به شماره زیر پیام دهید

09304881654

برای دریافت آموزش‌های روزانه عضو کانال بله شوید: