سالها، مقامات بهداشت عمومی مانند انجمن دیابت آمریکا (ADA) و آکادمی تغذیه و رژیم غذایی (AND) به افراد مبتلا به دیابت توصیه میکردند از لیست جانشینی برای برنامهریزی وعدهها و میانوعدهها استفاده کنند. این روش، غذاها را بر اساس شباهت در محتوای کالری و کربوهیدرات به گروههایی تقسیم میکرد. افراد میتوانستند اقلام غذایی را در هر گروه با یکدیگر جابهجا کنند تا تخمین محتوای کربوهیدرات وعدههای پیچیده آسانتر شود.
امروزه، این سازمانها دیگر رژیم جانشینی دیابت را بهصورت رسمی توصیه نمیکنند. ADA روش بشقاب دیابت را برای ساخت وعدههای غذایی سالم بهمنظور مدیریت وزن و جلوگیری از جهش قند خون پیشنهاد میدهد. این روش انعطافپذیر است و با رژیمهای غذایی سالم مانند DASH، مدیترانهای، گیاهخواری، کمچرب یا کمکربوهیدرات سازگار است. با این حال، برخی افراد همچنان لیست جانشینی دیابت را مفید میدانند.
توجه: پیش از شروع این رژیم یا هر برنامه غذایی دیگر، با پزشک یا متخصص تغذیه مشورت کنید. رژیم غذایی دیابت بهصورت شخصیسازیشده طراحی میشود، و همکاری با متخصص مراقبتهای بهداشتی تضمین میکند که بهترین برنامه را دنبال کنید.
گروههای غذایی در لیست جانشینی برای رژیم ۱۸۰۰ کالری
بر اساس راهنماییهای قدیمیتر، رژیم ۱۸۰۰ کالری از طریق گروههای جانشینی به شرح زیر طراحی میشود:
۱. نشاستهها
نشاستهها منبع اصلی کربوهیدرات در رژیم غذایی هستند. افراد مبتلا به دیابت باید مصرف نشاسته را برای مدیریت قند خون کنترل کنند. سازمان Diabetes UK پیشنهاد میکند غلات کامل بهدلیل فیبر بالاتر، گزینه بهتری نسبت به غلات تصفیهشده هستند.
یک واحد جانشینی نشاسته معادل موارد زیر است:
| آیتم | اندازه جانشینی |
|---|---|
| نان سنگک یا بربری | ۱ برش (۳۰ گرم) |
| نان لواش یا تافتون | ۲ برش کوچک (۴۵ گرم) |
| برنج پخته (ترجیحاً قهوهای) | ۸۰ گرم (۱/۳ فنجان) |
| عدس پخته | ۸۰ گرم (۱/۲ فنجان) |
| سیبزمینی پخته | ۸۵ گرم |
| نان تست سبوسدار | ۱ برش (۳۰ گرم) |
| بلغور گندم پخته | ۸۰ گرم (۱/۲ فنجان) |
| ذرت پخته | ۸۰ گرم (۱/۲ فنجان) |
| نخود پخته | ۸۰ گرم (۱/۲ فنجان) |
۲. میوهها
میوهها منبع کربوهیدرات هستند و فیبر آنها به کنترل قند خون کمک میکند. کلینیک کلیولند توصیه میکند میوههای کامل به آبمیوه ترجیح داده شوند.
یک واحد جانشینی میوه معادل موارد زیر است:
| آیتم | اندازه جانشینی |
|---|---|
| سیب کوچک | ۱ عدد (۱۲۰ گرم) |
| پرتقال | ۱ عدد کوچک (۱۳۰ گرم) |
| انار | ۱/۲ عدد متوسط (۱۲۵ گرم) |
| زردآلو | ۲ عدد (۱۰۰ گرم) |
| هلو | ۱ عدد متوسط (۱۵۰ گرم) |
| موز | ۱/۲ عدد متوسط (۶۰ گرم) |
| توتفرنگی تازه | ۱۵۰ گرم (۱ فنجان) |
| خرما | ۲ عدد کوچک (۱۵ گرم) |
| انجیر تازه | ۲ عدد (۱۰۰ گرم) |
| آبمیوه بدون شکر | ۱۲۰ میلیلیتر |
۳. شیر و ماست
لبنیات کربوهیدرات کمی دارند، اما برای کاهش خطر بیماری قلبی، شیر و ماست کمچرب یا بدون چربی توصیه میشود.
یک واحد جانشینی شیر و ماست معادل است با:
- ۲۵۰ میلیلیتر (۱ فنجان) شیر بدون چربی یا ۱ درصد چربی
- ۱۸۰ گرم (۳/۴ فنجان) ماست ساده بدون چربی یا کمچرب
- ۲۵۰ میلیلیتر (۱ فنجان) ماست شیرینشده با شیرینکننده مصنوعی
۴. گوشت و جایگزینهای گوشت
گوشتها منبع پروتئین هستند، اما میتوانند چربی اشباعشده بالایی داشته باشند. ADN گوشتها را بر اساس کالری و چربی به سه دسته کمچرب، چربی متوسط و پرچرب تقسیم میکند.
یک واحد جانشینی گوشت معادل موارد زیر است:
| دسته | آیتم | اندازه جانشینی |
|---|---|---|
| پروتئین کمچرب (۴۵ کالری، ۲ گرم چربی) | گوشت گوساله بدون چربی | ۳۰ گرم |
| مرغ بدون پوست | ۳۰ گرم | |
| ماهی (تازه یا منجمد) | ۳۰ گرم | |
| گوشت گوسفندی بدون چربی | ۳۰ گرم | |
| بوقلمون بدون پوست | ۳۰ گرم | |
| تخممرغ | ۱ عدد متوسط | |
| پنیر کمچرب (مانند پنیر لور) | ۳۰ گرم | |
| پروتئین چربی متوسط (۷۵ کالری، ۵ گرم چربی) | گوشت گوساله چرخکرده (۸۵٪ بدون چربی) | ۳۰ گرم |
| مرغ با پوست | ۳۰ گرم | |
| کباب کوبیده کمچرب | ۳۰ گرم | |
| پروتئین پرچرب (۱۰۰ کالری، ۸ گرم چربی) | کباب کوبیده معمولی | ۳۰ گرم |
| سوسیس یا کالباس | ۳۰ گرم |
۵. سبزیجات غیرنشاستهای
ADA توصیه میکند سبزیجات غیرنشاستهای بهدلیل کالری و کربوهیدرات پایین، بخش مهمی از رژیم دیابت باشند. یک واحد جانشینی سبزیجات معادل ۱۵۰ گرم (۱ فنجان) سبزیجات خام یا ۸۰ گرم (۱/۲ فنجان) سبزیجات پخته است.
سبزیجات غیرنشاستهای شامل:
- سبزی خوردن (تره، جعفری، ریحان)
- کاهو
- کلم پیچ
- اسفناج
- کدو سبز
- بادمجان
- لوبیا سبز
- قارچ
- هویج
- گوجهفرنگی
۶. چربیها
افرادی که رژیم ۱۸۰۰ کالری دیابت را دنبال میکنند، میتوانند سه واحد جانشینی چربی در روز داشته باشند. چربیهای غیراشباع مانند روغن زیتون و مغزها، گزینههای بهتری برای سلامت قلب هستند.
یک واحد جانشینی چربی معادل موارد زیر است:
- ۵ گرم (۱ قاشق چایخوری) روغن زیتون یا کنجد
- ۵ گرم (۱ قاشق چایخوری) کره
- ۵ گرم (۱ قاشق چایخوری) سس مایونز کمچرب
- ۱۵ گرم (۱ قاشق غذاخوری) ارده
- ۸ گرم (۱/۸ عدد) آووکادو
- ۸ عدد زیتون سیاه
- ۱۰ عدد زیتون سبز
- ۱۰ گرم (۱ قاشق غذاخوری) مغز تخمه آفتابگردان یا کدو

یک روز نمونه در رژیم غذایی دیابت ۱۸۰۰ کالری
در اینجا نمونهای از یک روز در رژیم جانشینی دیابت آورده شده است:
صبحانه: غلات کامل به جای غلات تصفیهشده
- ۱ عدد تخممرغ آبپز (۳۰ گرم پروتئین کمچرب)
- ۱ عدد انار کوچک (۱۲۵ گرم میوه)
- ۲ برش نان سنگک (۶۰ گرم نشاسته) با ۵ گرم ارده (۱ واحد چربی)
- ۲۵۰ میلیلیتر شیر بدون چربی (۱ واحد شیر)
یا گزینه دیگر:
- ۱۲۰ گرم (۱/۲ فنجان) عدس پخته (۱ واحد نشاسته)
- ۶۰ گرم (۱/۲ عدد) موز (۱ واحد میوه)
- ۱۰ گرم مغز بادام بدون نمک (۱ واحد چربی)
- ۲۵۰ میلیلیتر شیر بدون چربی (۱ واحد شیر)
ناهار: تمرکز بر پروتئین بدون چربی
- خوراک مرغ بدون پوست (۶۰ گرم، ۲ واحد پروتئین کمچرب) با نان سنگک (۳۰ گرم، ۱ واحد نشاسته)
- ۱۵۰ گرم سبزی خوردن با ۵ گرم روغن زیتون (۱ واحد چربی)
- ۱۵۰ گرم توتفرنگی (۱ واحد میوه)
گزینه بدون گوشت و با پروتئین بالا:
- ۱۵۰ گرم (۱ فنجان) خورش قورمهسبزی کمچرب با لوبیا (۱ واحد پروتئین کمچرب + ۱ واحد سبزیجات غیرنشاستهای)
- ۸۰ گرم برنج قهوهای پخته (۱ واحد نشاسته)
- ۱۰۰ گرم زردآلو (۱ واحد میوه)
شام: مصرف فراوان سبزیجات
ADA توصیه میکند حداقل نصف بشقاب با سبزیجات غیرنشاستهای مانند اسفناج، کدو سبز، یا سبزی خوردن پر شود.
مثال شام:
- ۶۰ گرم ماهی کبابی (۲ واحد پروتئین کمچرب)
- ۳۰۰ گرم اسفناج پخته (۲ واحد سبزیجات غیرنشاستهای)
- ۳۰ گرم نان بربری (۱ واحد نشاسته)
- ۱۲۰ گرم سیب کوچک (۱ واحد میوه)
یا مثال دیگر:
- ۶۰ گرم گوشت گوسفندی بدون چربی کبابی (۲ واحد پروتئین کمچرب)
- ۳۰۰ گرم لوبیا سبز بخارپز (۲ واحد سبزیجات غیرنشاستهای)
- ۸۵ گرم سیبزمینی پخته (۱ واحد نشاسته)
- ۶۰ گرم موز (۱ واحد میوه)
میانوعدهها: لبنیات کمچرب یا بدون چربی
میانوعدههای نیمهصبح، عصر و شب به حفظ پایداری قند خون کمک میکنند، به شرطی که از شیرینیهای قندی پرهیز کرده و گزینههای پروتئین بدون چربی را انتخاب کنید.
میانوعدهها میتوانند شامل موارد زیر باشند:
- ۱۸۰ گرم ماست کمچرب (۱ واحد ماست)
- ۳۰ گرم پنیر لور با ۳۰ گرم نان تست سبوسدار (۱ واحد نشاسته)
- ۲۵۰ میلیلیتر شیر بدون چربی با ۱۵ گرم ارده (۱ واحد چربی)
محصولات لبنی کمچرب یا بدون چربی را انتخاب کنید، زیرا چربی کمتری دارند و شاخص گلیسمی پایینی دارند. اگر لبنیات مصرف نمیکنید، شیر یا ماست گیاهی غنیشده با کلسیم مناسب است.
آردایت برای اطمینان از صحت محتوای خود، که در سیاست ویراستاری ما ذکر شده است، از دستورالعملهای سختگیرانهای در زمینه منبعیابی پیروی میکند . ما فقط از منابع معتبر، از جمله مطالعات بررسیشده توسط همتایان، متخصصان پزشکی دارای مجوز، بیماران با تجربه عملی و اطلاعات از مؤسسات برتر، استفاده میکنیم.
- Academy of Nutrition and Dietetics: "Choose Your Foods Lists for Diabetes"
- Cleveland Clinic: "Best Fruits for Diabetes"
- American Diabetes Association: "Eating for Diabetes Management"
- American Diabetes Association: "Non-Starchy Vegetables for Blood Glucose Control"
- Diabetes UK: "Carbohydrates and diabetes: What you need to know"
- Diabetes UK: "Dairy and diabetes"
- Journal of Diabetes Investigation: "Resistant starch and type 2 diabetes mellitus: Clinical perspective"
- National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Disease: "Food Exchange Lists"
- https://www.everydayhealth.com/type-2-diabetes/exchange-list-for-an-1800-calorie-diabetic-diet/
