پرولاپس واژن که به آن پرولاپس اعضای لگن (Pelvic Organ Prolapse) نیز گفته میشود، زمانی رخ میدهد که عضلات کف لگن دیگر قادر به حمایت از یک یا چند عضو واقع در لگن نباشند.
پرولاپس واژن هنگامی اتفاق میافتد که عضلات لگن شل یا ضعیف میشوند. این وضعیت باعث میشود یک یا چند مورد از اعضای لگنی به سمت داخل واژن یا از آن خارج شوند. این عارضه یکی از مشکلات شایع در حوزه سلامت زنان است. گاهی اوقات، فرد ممکن است هیچ علامتی نداشته باشد؛ در موارد دیگر، فرد ممکن است احساس ناراحتی یا فشار در ناحیه لگن کند. درمانهای مختلفی برای این عارضه در دسترس است و فرد باید علائم و گزینههای درمانی خود را با پزشک در میان بگذارد.
نحوه وقوع پرولاپس واژن
لگن زنان شامل چندین عضو حیاتی است، از جمله: راستروده (رکتوم)، رحم (Uterus)، واژن، مجرای ادرار (Urethra)، و مثانه.
کف لگن ساختاری است که از عضلات و بافت همبند (بافتهای نگهدارنده) تشکیل شده و از این اعضا حمایت میکند.
- ضعف ساختاری: حاملگی، زایمان، آسیب، جراحی یا سایر عوامل میتوانند عضلات و بافت همبند کف لگن را تضعیف یا کِشیده کنند.
- جابجایی عضو: اگر عضلات نتوانند وزن یک عضو را تحمل کنند، این عضلات و بافتهای همبند ممکن است فرو بریزند و باعث شوند که آن عضو به داخل واژن برآمده شود (پایین بیاید).
انواع پرولاپس واژن
انواع مختلفی از پرولاپس واژن وجود دارد. پزشکان آنها را بر اساس اینکه کدام عضو دچار افتادگی شده و در کجا قرار گرفته است، شناسایی میکنند:
- افتادگی طاق واژن (Vaginal Vault Prolapse): قسمت بالای واژن پشتیبانی خود را از دست میدهد و به قسمت پایینی واژن فرو میافتد.
- رکتوسل (Rectocele): راستروده (رکتوم) به داخل واژن برآمده میشود.
- انتروسل (Enterocele): روده کوچک به داخل واژن برآمده میشود.
- افتادگی رحم (Uterine Prolapse): رحم به داخل واژن فرو میافتد.
- سیستوسل (Cystocele): مثانه به داخل واژن فرو میافتد.
علائم پرولاپس واژن
ممکن است فرد در مراحل اولیه پرولاپس، متوجه علائم نشود. با این حال، فردی که دچار پرولاپس شده، ممکن است در حین فعالیت جنسی، احساس ناراحتی و فشار کند.
برخی افراد گزارش میدهند که علائم آنها در زمانهای مختلف روز، یا پس از ایستادن طولانیمدت، بدتر میشود.
سایر علائم رایج عبارتند از:
- رابطه جنسی دردناک
- احساس برجستگی یا توده در واژن
- احساس فشار یا پری در ناحیه لگن
- بیاختیاری ادرار یا نشت آن
- برآمدگی اعضا از دهانه واژن
- مشکل در تخلیه کامل روده
- مشکل در تخلیه کامل مثانه
- خشکی واژن
- مشکل در وارد کردن وسایل یا تامپون
- کمردرد
- برونزدگی بافت از واژن
فردی که این علائم را تجربه میکند یا متوجه بدتر شدن آنها میشود، باید برای معاینه با پزشک وقت ملاقات بگیرد.
علل پرولاپس اعضای لگن
ضعیف شدن عضلات کف لگن و بافتهای همبند، علت اصلی پرولاپس لگن یا واژن است. چندین دلیل بالقوه برای تضعیف کف لگن وجود دارد:
- اضافه وزن داشتن
- حاملگی و زایمان (به ویژه زایمان واژینال، زایمان چندقلو یا زایمان طولانی)
- شغلی که نیاز به بلند کردن اجسام سنگین دارد
- جراحی هیسترکتومی (برداشتن رحم)
- یبوست طولانیمدت
- افزایش سن
- یائسگی (کاهش استروژن)
- سابقه خانوادگی پرولاپس
علاوه بر این، برخی شرایط پزشکی نیز ممکن است باعث تضعیف بافت همبند شوند و خطر پرولاپس را افزایش دهند:
- سندرم مارفان (Marfan syndrome): این افراد معمولاً فتق در کشاله ران یا شکم را تجربه میکنند و پرولاپس اعضای لگن در آنها شایع است.
- سندرم اهلرز-دانلوس (Ehlers-Danlos syndrome): این وضعیت بر مفاصل، رگهای خونی و پوست تأثیر میگذارد و میتواند کلاژن، که جزء اصلی بافت همبند است، را ضعیف کند.
- سندرم بیشتحرکی مفاصل (Joint hypermobility syndrome): پرولاپس در افراد مبتلا به این سندرم معمولاً شدیدتر است.
تشخیص پرولاپس واژن
پزشک ممکن است در طول یک ویزیت معمول، متوجه پرولاپس واژن شود. تشخیص اغلب از طریق معاینه فیزیکی ناحیه لگن انجام میشود و پزشک از فرد میخواهد تا عضلات خود را سفت یا شل کند تا میزان و نوع پرولاپس مشخص شود.
پزشک در مورد علائم فرد سؤال میکند. اگر فرد در دفع ادرار مشکل دارد، پزشک ممکن است آزمایشهایی را برای بررسی ادرار (جهت بررسی عفونت یا سایر مسائل) تجویز کند.
درمان پرولاپس
گزینههای درمانی از درمانهای غیرجراحی تا جراحی متغیر هستند.
درمانهای اولیه و غیرجراحی
- پساری (Pessary): اینها وسایل متحرکی هستند که فرد میتواند آنها را برای کمک به حمایت از اعضا در واژن قرار دهد.
- تمرینات عضلات کف لگن (Kegel Exercises): این تمرینات ممکن است به تقویت عضلات کمک کنند، اما شواهد علمی قطعی کمی برای تأیید اثربخشی کامل آنها در موارد شدید وجود دارد.
- تجویز استروژن: کاهش استروژن (به ویژه در دوران یائسگی) میتواند به کاهش بافت همبند کمک کند. مصرف استروژن ممکن است نیاز به جراحی را کاهش دهد.
جراحی
هر کسی به جراحی نیاز ندارد. پزشکان معمولاً جراحی را برای کسانی که به دلیل پرولاپس، درد شدید دارند یا اختلال عملکرد زیادی دارند، توصیه میکنند.
قبل از تجویز جراحی، پزشک عوامل زیر را در نظر میگیرد:
- اعضای دچار پرولاپس
- شدت پرولاپس
- سن فرد
- فعالیت جنسی
- تمایل به بچهدار شدن در آینده
هدف جراحی ترمیم عضو افتاده و تأمین حمایت لازم با استفاده از بافت خود فرد یا مواد مصنوعی (مش) است. در برخی موارد شدید، جراح ممکن است بخشی از واژن را ببندد تا فضای کافی برای اعضای دیگر فراهم شود؛ اما این روش معمولاً رابطه جنسی واژینال را ناممکن میکند و فقط برای افرادی که دیگر فعالیت جنسی ندارند، انجام میشود.
پیشگیری
اگرچه ممکن است پیشگیری کامل از پرولاپس واژن امکانپذیر نباشد، اما فرد میتواند اقدامات زیر را برای کاهش خطر انجام دهد:
- حفظ وزن سالم
- اجتناب از بلند کردن اجسام سنگین
- درمان یا انجام اقدامات لازم برای جلوگیری از یبوست مزمن (مانند مصرف فیبر کافی)
- اجتناب از سیگار کشیدن
- انجام تمرینات کگل برای کمک به تقویت عضلات کف لگن
جمعبندی و چشمانداز
پرولاپس اعضای لگن زمانی رخ میدهد که بافت همبند ضعیف شده و باعث افتادگی اعضا میشود. این عارضه میتواند به دلایل مختلفی مانند زایمان، فشار بیش از حد، بلند کردن اجسام سنگین یا برخی شرایط پزشکی رخ دهد.
درمانها از روشهای غیرتهاجمی و تغییرات سبک زندگی تا جراحی برای ترمیم ناحیه آسیبدیده متغیر است. درمان معمولاً شامل استفاده از پساری یا تغییرات سبک زندگی است. اگرچه ممکن است فرد به جراحی نیاز نداشته باشد، اما تغییرات سبک زندگی میتواند به درمان و پیشگیری از پرولاپس کمک کند.
اگر علائم پرولاپس را تجربه میکنید، حتماً با پزشک خود مشورت کنید تا بهترین گزینههای درمانی برای شما تعیین شود. آیا میخواهید در مورد نوع خاصی از تمرینات کف لگن بیشتر بدانید؟
آردایت برای اطمینان از صحت محتوای خود، که در سیاست ویراستاری ما ذکر شده است، از دستورالعملهای سختگیرانهای در زمینه منبعیابی پیروی میکند . ما فقط از منابع معتبر، از جمله مطالعات بررسیشده توسط همتایان، متخصصان پزشکی دارای مجوز، بیماران با تجربه عملی و اطلاعات از مؤسسات برتر، استفاده میکنیم.
- Eser, A., et al. (2015). Is there a relationship between pelvic organ prolapse and tissue fibrillin-1 levels?
https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4582088/ - Giarenis, I., & Robinson, D. (2014). Prevention and management of pelvic organ prolapse.
https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4166938/ - Kuncharapu, I., et al. Pelvic organ prolapse. (2010).
https://www.aafp.org/afp/2010/0501/p1111.html - Lammers, K., et al. (2012). Pelvic organ prolapse and collagen-associated disorders.
https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3282004/ - Mastoroudes, H., et al. (2012). Prolapse and sexual function in women with benign joint hypermobility syndrome.
https://obgyn.onlinelibrary.wiley.com/doi/full/10.1111/1471-0528.12082 - McEvoy, A., & Tetrokalashvili, M. (2019). Anatomy, abdomen and pelvis, female pelvic cavity. Treaasure Island, FL: StatsPearl Publishing.
https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK538435/ - Milart, P., et al. (2015). Pelvic organ prolapse in women: How is it diagnosed and treated currently?
https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4612550/ - Pelvic organ prolapse. (2016).
https://www.womenshealth.gov/a-z-topics/pelvic-organ-prolapse - Pelvic organ prolapse. (2016). [Fact sheet].
https://www.womenshealth.gov/files/documents/fact-sheet-pelvic-organ-prolapse.pdf - Pelvic organ prolapse. (2019).
https://www.fda.gov/medical-devices/urogynecologic-surgical-mesh-implants/pelvic-organ-prolapse-pop - Pelvic support problems. (2017).
https://www.acog.org/Patients/FAQs/Pelvic-Support-Problems?IsMobileSet=false - Surgery for pelvic organ prolapse. (2018).
https://www.acog.org/Patients/FAQs/Surgery-for-Pelvic-Organ-Prolapse?IsMobileSet=false - Vergeldt, T. F. M., et al. (2015). Risk factors for pelvic organ prolapse and its recurrence: A systematic review.
https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4611001/ - https://www.medicalnewstoday.com/articles/vaginal-prolapse
گردآوری، ترجمه و تدوین محتوای علمی در حوزه سلامت عمومی
تمام مقالات توسط دکتر فرزاد روشنضمیر بازبینی علمی میشوند.
اگر از رژیمهای تکراری نتیجه نگرفتهاید، فقط یک دوره با دکتر روشن ضمیر داشته باشید. هزینه رژیم طبق تعرفه ویزیت دکتری تخصصی در علوم پایه (PHD) پروانهدار در سال 1405، 357 هزارو 700 تومان می باشد.
جهت ارتباط در پیامرسانها به شماره زیر پیام دهید
09304881654
عضویت در کانال بله
