اهدای خون یکی از اقدامات ارزشمند برای کمک به بیماران نیازمند به خون است، اما بسیاری از افراد درباره تأثیر آن بر وضعیت بدن خود، به‌ویژه فشار خون، نگرانی‌هایی دارند. از دست دادن بخشی از حجم خون می‌تواند باعث کاهش موقت فشار خون شود، اما بدن انسان معمولاً با سازوکارهای طبیعی خود به‌سرعت این تغییر را جبران می‌کند.

در بیشتر افراد سالم، فشار خون پس از اهدای خون تنها برای مدت کوتاهی کاهش پیدا می‌کند و طی چند ساعت به وضعیت معمول بازمی‌گردد. شواهد علمی فعلی نیز نشان نمی‌دهند که اهدای خون بتواند به‌طور پایدار فشار خون بالا را درمان یا کاهش دهد.

اهدای خون چگونه فشار خون را تغییر می‌دهد؟

هنگام اهدای خون، معمولاً حدود ۴۷۰ میلی‌لیتر خون از بدن خارج می‌شود که تقریباً معادل ۱۰ درصد از کل حجم خون یک فرد بالغ است. کاهش موقت حجم مایع در گردش خون باعث می‌شود فشار واردشده بر دیواره رگ‌ها کمی کاهش پیدا کند و در نتیجه فشار خون برای مدت کوتاهی پایین بیاید.

این کاهش معمولاً شدید نیست و در افراد سالم تنها چند واحد از فشار خون کم می‌کند. در برخی بررسی‌ها مشاهده شده است که فشار خون سیستولیک یا عدد بالایی فشار خون، بلافاصله پس از اهدای خون به‌طور متوسط حدود ۴ میلی‌متر جیوه کاهش پیدا می‌کند، در حالی که تغییرات فشار دیاستولیک یا عدد پایینی فشار خون و ضربان قلب معمولاً چشمگیر نیست.

بدن برای حفظ خون‌رسانی کافی به اندام‌های حیاتی مانند مغز و قلب، سیستم‌های تنظیمی دقیقی دارد. یکی از نخستین واکنش‌ها، انتقال آب از فضای بین سلول‌ها به داخل جریان خون است که در عرض چند دقیقه به جبران کاهش حجم خون و حفظ گردش خون کمک می‌کند.

همچنین گیرنده‌های حساس به فشار در نواحی گردن و قفسه سینه، کاهش فشار را تشخیص می‌دهند و پیام‌هایی به قلب ارسال می‌کنند تا با افزایش جزئی ضربان قلب، جریان اکسیژن‌رسانی به مغز و سایر اندام‌ها حفظ شود.

What Happens to Your Blood Pressure When You Donate Blood By Brandi Jones, MSN-ED RN-BC Published on July 30, 2026 Medically reviewed by Jordana Haber Hazan, MD Woman donating blood closeup while squeezing stress ball Blood donation may temporarily lower your blood pressure, but most people recover quickly. SeventyFour / Getty Images Table of Contents How Blood Donation Affects Your Blood Pressure Why You May Feel Dizzy How Long the Changes Last Can You Donate With High Blood Pressure? How to Prevent Dizziness Will Donating Blood Lower Your Blood Pressure Long-Term? Key Takeaways Blood donation temporarily lowers blood pressure because about 10% of your blood volume is removed. Most healthy adults recover quickly as fluid shifts back into the bloodstream. Current research does not show that donating blood lowers blood pressure over the long term. Donating blood causes a small temporary drop in blood pressure because you lose about 10% of your blood volume during the donation. While this may sound concerning, your body quickly adjusts, and blood pressure returns to normal within hours.1 How Blood Donation Affects Your Blood Pressure When you donate blood, you give about one pint (473 milliliters),2 which is roughly 10% of your total blood volume.3 This temporary drop in fluid means there is less pressure pushing against your blood vessel walls, causing your blood pressure to temporarily drop a few points.1 One small study found that right after donating, participants’ systolic blood pressure (top number) dropped by an average of 4 millimeters of mercury (mmHg). Their bottom number and heart rate did not change much.1 Another study confirmed that the potential risks of fainting due to low blood pressure after donation were present but small.4 Your body has built-in systems that help keep your core blood pressure steady, protecting your brain and heart. Its first move is a fluid shift, drawing water from your tissues into your bloodstream and stabilizing your circulation within minutes.1 Pressure sensors in your neck and chest, called baroreceptors, also sense the dip. They tell your heart to beat a little faster, keeping oxygen flowing smoothly to your brain.1 Why You Might Feel Dizzy or Lightheaded If you feel lightheaded during blood donation, it’s usually due to a temporary vasovagal reaction, which occurs when your nervous system overreacts.5 The needle, the sight of blood, or stress about donating, even if you don’t feel nervous, can trigger your “fight-or-flight” response and a burst of adrenaline. Your vagus nerve tries to calm your body, and sometimes it slams on the brakes too hard. Your heart slows, and your blood vessels widen, dropping your blood pressure too fast.6 For a short time, less blood reaches your brain, which can make you feel:5 Dizzy or lightheaded Nauseated (sick to your stomach) Warm or sweaty Weak Some people also faint, though this is uncommon.6 A vasovagal reaction does not mean you are weak or unhealthy. It is a normal body reflex that occurs more often in some people than others. Your risk is higher if you:6 Are dehydrated Are donating for the first time Are younger Feel anxious or uncomfortable around blood or needles Have a smaller body size or lower blood volume Have lower blood pressure before donating If you do feel dizzy, resting with your legs elevated, drinking fluids, and having a snack usually help you feel better. Why Dehydration Increases Your Risk of Dizziness When you are dehydrated, your body has a harder time pulling water from surrounding tissues to replace the lost blood volume. This can cause your blood pressure to drop further and make you feel lightheaded, especially if you stand up too quickly.7 How Long Do Blood Pressure Changes Last? Within minutes, fluid from nearby tissues moves into your blood to help refill lost plasma (the liquid part of your blood). In healthy adults, much of that plasma returns within the first hour,1 and the rest within about 24 hours. Your blood pressure usually returns to normal within a few hours.8 Replenishing your red blood cells takes longer because your bone marrow needs four to six weeks to fully replace them. This is why you have to wait eight weeks before donating again.8 Related Stories What Happens to Your Blood Pressure When You Cross Your Legs During a Reading Doctor measuring patient's blood pressure in clinic Don’t Ignore the Warning Signs: When Low Blood Pressure Becomes Life-Threatening Stressed anxious Asian woman holding head in hands, keeping eyes closed, suffering from headache or migraine. Stress and anxiety concept Can You Donate Blood With High or Low Blood Pressure? In most cases, yes, you can donate blood with high or low blood pressure as long as you feel well and your blood pressure is stable. And, taking blood pressure medication doesn’t automatically disqualify you.9 On donation day, a staff member checks your blood pressure to make sure it’s safe for you to donate. To qualify, your systolic (top number) must fall between 90-180 and your diastolic (bottom number) between 50-100 mmHg.10 Heart disease doesn’t rule you out either.11 You can usually donate if you’ve been treated for heart disease, have no restrictions on daily activities, and haven’t had any of the following in the last six months:12 A heart attack A heart medication change Angina (chest pain) Angioplasty (balloon procedure to open up blood vessels) Bypass surgery However, if you have a chronic disease or take medications, it’s a good idea to talk with your healthcare provider before donating.11 How to Protect Your Blood Pressure Before and After Donating You can help your body maintain steady blood pressure before and after donating with these steps.13 Before donating: Drink an extra 16 ounces of water Eat a salty snack, unless your provider has told you to limit sodium During donation: Tense your thigh and buttock muscles for about five seconds, release for five seconds, and repeat several times Listen to music or read to relax Tell the staff right away if you feel dizzy or lightheaded After donating: Rest in the refreshment area for 10-15 minutes8 and have a snack and a drink Keep drinking fluids over the next 24 hours Avoid alcohol, heavy lifting, hard exercise, and standing up too quickly7 for the rest of the day If you feel dizzy or lightheaded after you leave, sit or lie down until it passes.13 Will Donating Blood Lower Your Blood Pressure Long-Term? No, current research does not show that donating blood lowers your blood pressure long-term. Your blood pressure may drop slightly right after you donate, but it returns to baseline within about 24 hours as your body replaces lost fluid.8 High blood pressure (hypertension) develops when your blood vessels grow stiff or narrow. It does not come from having too much blood.1 You may come across articles or older studies suggesting that regular blood donors had lower blood pressure over time. However, more recent reviews have found the evidence is mixed. If studies seem to disagree, it may be because:14 Researchers may follow donors for different lengths of time Some people have higher blood pressure during their first donation because they feel nervous6 Studies compare different groups of people (e.g., regular blood donors may lead healthier lifestyles than the average person) Because of these differences, researchers cannot say that blood donation itself lowers blood pressure long-term.14

چرا بعضی افراد پس از اهدای خون دچار سرگیجه می‌شوند؟

احساس سبکی سر یا سرگیجه هنگام یا پس از اهدای خون معمولاً به دلیل واکنش وازوواگال ایجاد می‌شود. این واکنش زمانی رخ می‌دهد که سیستم عصبی در پاسخ به عواملی مانند ورود سوزن، مشاهده خون، استرس یا اضطراب، واکنشی بیش از حد نشان دهد.

در این شرایط، بدن ابتدا پاسخ استرس را فعال می‌کند، اما سپس عصب واگ که وظیفه آرام کردن بدن را دارد، ممکن است باعث کاهش ناگهانی ضربان قلب و گشاد شدن رگ‌های خونی شود. نتیجه این فرآیند، افت سریع‌تر فشار خون و کاهش موقت خون‌رسانی به مغز است.

در چنین شرایطی ممکن است فرد برای مدت کوتاهی علائم زیر را تجربه کند:

احساس سرگیجه یا سبکی سر
تهوع یا احساس ناراحتی در معده
احساس گرما یا تعریق
ضعف و بی‌حالی

برخی افراد ممکن است دچار غش شوند، اما این اتفاق در بیشتر موارد نادر است و معمولاً کوتاه‌مدت و قابل کنترل خواهد بود.

واکنش وازوواگال به معنای ضعف جسمانی یا ناسالم بودن فرد نیست، بلکه یک واکنش طبیعی بدن است که در بعضی افراد بیشتر رخ می‌دهد. احتمال بروز آن در شرایط زیر افزایش پیدا می‌کند:

کم‌آبی بدن
اولین تجربه اهدای خون
سن پایین‌تر
اضطراب یا ناراحتی هنگام مشاهده خون یا سوزن
جثه کوچک‌تر یا حجم خون کمتر
فشار خون پایین‌تر از حد معمول پیش از اهدای خون

اگر هنگام اهدای خون احساس سرگیجه ایجاد شود، دراز کشیدن یا نشستن با بالا قرار دادن پاها، نوشیدن مایعات و مصرف یک میان‌وعده سبک معمولاً به بهبود علائم کمک می‌کند.

نقش کم‌آبی بدن در افزایش خطر سرگیجه

کم‌آبی بدن یکی از عوامل مهمی است که می‌تواند احتمال افت فشار خون پس از اهدای خون را افزایش دهد. وقتی بدن آب کافی ندارد، توانایی آن برای انتقال مایعات از بافت‌های اطراف به داخل جریان خون کاهش پیدا می‌کند و جبران حجم از دست‌رفته سخت‌تر می‌شود.

در این وضعیت، فرد ممکن است هنگام بلند شدن سریع احساس سبکی سر یا ضعف بیشتری داشته باشد. به همین دلیل، نوشیدن آب کافی پیش از اهدای خون یکی از ساده‌ترین راه‌ها برای کاهش احتمال بروز این مشکل است.

تغییرات فشار خون پس از اهدای خون چه مدت ادامه دارد؟

پس از اهدای خون، بدن بلافاصله فرآیند جبران را آغاز می‌کند. طی چند دقیقه، مایع موجود در بافت‌های اطراف وارد جریان خون می‌شود تا بخش مایع خون که به آن پلاسما گفته می‌شود، جایگزین شود.

در افراد سالم، مقدار زیادی از پلاسما معمولاً طی نخستین ساعت بازسازی می‌شود و بخش باقی‌مانده طی حدود ۲۴ ساعت جبران خواهد شد. به همین دلیل، فشار خون اغلب طی چند ساعت به سطح طبیعی بازمی‌گردد.

بازسازی گلبول‌های قرمز خون زمان بیشتری نیاز دارد، زیرا مغز استخوان برای تولید کامل سلول‌های جدید معمولاً حدود چهار تا شش هفته زمان نیاز دارد. به همین علت فاصله استاندارد بین دو نوبت اهدای خون معمولاً چند هفته در نظر گرفته می‌شود تا ذخایر بدن دوباره به سطح مناسب برسند.

آیا افراد مبتلا به فشار خون بالا یا پایین می‌توانند خون اهدا کنند؟

در بسیاری از موارد، داشتن فشار خون بالا یا پایین به‌تنهایی مانع اهدای خون نیست، به شرطی که وضعیت فرد پایدار باشد و احساس بیماری نداشته باشد. همچنین مصرف داروهای کنترل فشار خون لزوماً به معنی ممنوعیت اهدای خون نیست.

در روز اهدای خون، کارکنان مرکز انتقال خون فشار خون فرد را بررسی می‌کنند تا اطمینان حاصل شود که شرایط برای اهدای خون ایمن است. معمولاً فشار خون سیستولیک باید در محدوده حدود ۹۰ تا ۱۸۰ میلی‌متر جیوه و فشار خون دیاستولیک در محدوده حدود ۵۰ تا ۱۰۰ میلی‌متر جیوه باشد.

وجود بیماری قلبی نیز همیشه مانع اهدای خون نیست. افرادی که بیماری قلبی داشته‌اند، در صورت کنترل مناسب بیماری و نداشتن محدودیت در فعالیت‌های روزمره، ممکن است بتوانند خون اهدا کنند؛ البته شرایط هر فرد باید به‌صورت جداگانه بررسی شود.

افرادی که در شش ماه گذشته موارد زیر را تجربه کرده‌اند، باید پیش از اهدای خون با پزشک یا مرکز انتقال خون مشورت کنند:

حمله قلبی
تغییر در داروهای قلبی
درد قفسه سینه ناشی از بیماری قلبی
انجام روش‌های باز کردن عروق قلب
جراحی بای‌پس قلب

افرادی که بیماری‌های مزمن دارند یا داروهای خاص مصرف می‌کنند، بهتر است پیش از اهدای خون درباره شرایط خود با پزشک مشورت کنند.

چگونه پیش و پس از اهدای خون از افت فشار و سرگیجه جلوگیری کنیم؟

با چند اقدام ساده می‌توان به بدن کمک کرد تا تغییرات فشار خون را بهتر مدیریت کند.

پیش از اهدای خون

مقدار بیشتری آب بنوشید؛ نوشیدن حدود ۴۷۰ میلی‌لیتر آب اضافه پیش از مراجعه می‌تواند مفید باشد.
در صورتی که محدودیت مصرف نمک ندارید، یک میان‌وعده کمی شور مصرف کنید.

هنگام اهدای خون

عضلات ران و باسن را حدود پنج ثانیه منقبض کنید، سپس پنج ثانیه رها کنید و این کار را چند بار تکرار کنید. این روش می‌تواند به حفظ فشار خون کمک کند.
برای کاهش استرس می‌توانید موسیقی گوش دهید یا مطالعه کنید.
اگر احساس سرگیجه یا ضعف کردید، بلافاصله به کارکنان مرکز اطلاع دهید.

پس از اهدای خون

حدود ۱۰ تا ۱۵ دقیقه در محل استراحت مرکز بمانید و یک نوشیدنی و میان‌وعده مصرف کنید.
طی ۲۴ ساعت بعد، مایعات کافی بنوشید.
در همان روز از مصرف الکل، بلند کردن اجسام سنگین، ورزش شدید و بلند شدن ناگهانی از حالت نشسته یا خوابیده خودداری کنید.
اگر پس از ترک مرکز احساس سرگیجه داشتید، بنشینید یا دراز بکشید تا علائم برطرف شود.

آیا اهدای خون فشار خون بالا را در طولانی‌مدت کاهش می‌دهد؟

خیر، شواهد علمی فعلی نشان نمی‌دهند که اهدای خون بتواند فشار خون را به‌صورت پایدار کاهش دهد. ممکن است فشار خون بلافاصله پس از اهدای خون کمی پایین بیاید، اما پس از جبران مایعات بدن معمولاً به سطح قبلی بازمی‌گردد.

فشار خون بالا معمولاً به دلیل تغییرات ساختاری در رگ‌های خونی مانند سفت شدن یا کاهش انعطاف‌پذیری آن‌ها ایجاد می‌شود، نه به دلیل داشتن حجم بیش از حد خون. بنابراین، کاهش حجم خون از طریق اهدای خون نمی‌تواند علت اصلی فشار خون بالا را برطرف کند.

گاهی برخی مطالعات قدیمی‌تر نشان داده‌اند که اهداکنندگان منظم خون ممکن است فشار خون پایین‌تری داشته باشند، اما این ارتباط به معنای اثبات اثر درمانی اهدای خون نیست. تفاوت در سبک زندگی، وضعیت سلامت عمومی و ویژگی‌های افرادی که به‌طور منظم خون اهدا می‌کنند می‌تواند نتایج این مطالعات را تحت تأثیر قرار دهد.

دلایل تفاوت نتایج مطالعات می‌تواند شامل موارد زیر باشد:

تفاوت در مدت زمان پیگیری افراد در پژوهش‌ها
افزایش موقت فشار خون در اولین تجربه اهدای خون به دلیل اضطراب
تفاوت سبک زندگی اهداکنندگان منظم با سایر افراد جامعه

بنابراین، نمی‌توان نتیجه گرفت که خود اهدای خون باعث کاهش طولانی‌مدت فشار خون می‌شود.

پرسش‌های متداول

آیا اهدای خون برای افراد سالم خطرناک است؟

در افراد سالمی که شرایط لازم برای اهدای خون را دارند، این کار معمولاً ایمن است. بدن انسان توانایی بالایی برای جبران کاهش موقت حجم خون دارد و بیشتر افراد تنها عوارض کوتاه‌مدتی مانند خستگی یا کمی سرگیجه را تجربه می‌کنند.

آیا قبل از اهدای خون باید غذا خورد؟

بله، بهتر است فرد با معده خالی برای اهدای خون مراجعه نکند. مصرف یک وعده سبک یا میان‌وعده مناسب پیش از اهدا می‌تواند به حفظ انرژی بدن و کاهش احتمال سرگیجه کمک کند.

آیا نوشیدن آب بعد از اهدای خون ضروری است؟

بله، مصرف مایعات پس از اهدا به بازسازی سریع‌تر حجم خون کمک می‌کند. آب، آبمیوه طبیعی یا نوشیدنی‌های بدون الکل گزینه‌های مناسبی هستند.

آیا اهدای خون می‌تواند جایگزین درمان فشار خون بالا باشد؟

خیر، اهدای خون روش درمانی برای فشار خون بالا محسوب نمی‌شود. کنترل فشار خون نیازمند اصلاح سبک زندگی، تغذیه مناسب، فعالیت بدنی و در صورت نیاز مصرف دارو تحت نظر پزشک است.

اگر بعد از اهدای خون سرگیجه گرفتم چه کنم؟

بهتر است بنشینید یا دراز بکشید، پاها را کمی بالا قرار دهید، مایعات مصرف کنید و تا برطرف شدن علائم از ایستادن ناگهانی خودداری کنید.

جمع‌بندی

اهدای خون می‌تواند باعث کاهش موقت فشار خون شود، زیرا بخشی از حجم خون بدن برای مدت کوتاهی کاهش پیدا می‌کند. با این حال، بدن افراد سالم معمولاً در مدت کوتاهی این تغییر را جبران می‌کند و فشار خون به حالت طبیعی بازمی‌گردد.

احساس سرگیجه پس از اهدای خون اغلب نتیجه واکنش طبیعی بدن، کم‌آبی یا استرس است و با اقدامات ساده مانند نوشیدن مایعات، استراحت و مصرف میان‌وعده قابل کنترل است. اهدای خون اگرچه اقدامی ارزشمند برای کمک به دیگران است، اما نباید به‌عنوان روشی برای درمان یا کنترل بلندمدت فشار خون در نظر گرفته شود.

واحد محتوای علمی rdiet.ir

گردآوری، ترجمه و تدوین محتوای علمی در حوزه سلامت عمومی

تمام مقالات توسط دکتر فرزاد روشن‌ضمیر بازبینی علمی می‌شوند.

اگر از رژیم‌های تکراری نتیجه نگرفته‌اید، فقط یک دوره با دکتر روشن ضمیر داشته باشید. هزینه رژیم طبق تعرفه ویزیت دکتری تخصصی در علوم پایه (PHD) پروانه‌دار در سال 1405، 357 هزارو 700 تومان می باشد.

جهت ارتباط در پیام‌رسان‌ها به شماره زیر پیام دهید

09304881654

برای دریافت آموزش‌های روزانه عضو کانال بله شوید: