اگر احساس دفع مدفوع را نادیده بگیرید چه اتفاقی می‌افتد؟

گاهی ممکن است به دلیل کار، رانندگی، سفر یا نبود سرویس بهداشتی مناسب، مجبور شوید دفع مدفوع را برای مدتی به تعویق بیندازید. این اتفاق گهگاهی معمولاً مشکل جدی ایجاد نمی‌کند.

اما اگر به‌طور مکرر احساس دفع را نادیده بگیرید، مدفوع مدت بیشتری در روده بزرگ باقی می‌ماند و آب بیشتری از آن جذب می‌شود. در نتیجه، مدفوع می‌تواند سفت‌تر و دفع آن دشوارتر شود و به‌تدریج چرخه‌ای از یبوست، زور زدن و مشکلات گوارشی شکل بگیرد.

۱. احتمال یبوست بیشتر می‌شود

هرچه مدفوع مدت بیشتری در روده بزرگ باقی بماند، فرصت بیشتری برای جذب آب از آن وجود دارد. در نتیجه، مدفوع خشک‌تر و سفت‌تر می‌شود و دفع آن دشوارتر خواهد بود.

این موضوع به‌خصوص زمانی مشکل‌ساز می‌شود که فرد به‌طور مرتب احساس دفع را سرکوب کند.

در برخی کودکان نیز چرخه‌ای مشابه ایجاد می‌شود: کودک به دلیل تجربه دفع دردناک، مدفوع خود را نگه می‌دارد؛ مدفوع بیشتر در روده باقی می‌ماند و سفت‌تر می‌شود؛ سپس دفع بعدی دردناک‌تر می‌شود و کودک دوباره تمایل بیشتری به نگه داشتن آن پیدا می‌کند.

بنابراین، جلوگیری مکرر از دفع می‌تواند به جای حل مشکل، آن را تشدید کند.

۲. نفخ، احساس پری و دل‌پیچه ایجاد می‌شود

تجمع مدفوع در روده بزرگ می‌تواند باعث احساس سنگینی و پری شکم شود.

برخی افراد ممکن است در این شرایط علائمی مانند:

• نفخ
• افزایش دفع گاز
• دل‌پیچه
• احساس فشار در شکم
• ناراحتی هنگام دفع

را تجربه کنند.

هرچه مدفوع سفت‌تر شود، ممکن است هنگام دفع بعدی نیاز به زور زدن بیشتری داشته باشید و این موضوع خود می‌تواند عوارض دیگری ایجاد کند.

۳. ممکن است احساس دفع ضعیف‌تر شود

اگر مدفوع برای مدت طولانی در قسمت انتهایی روده یا راست‌روده تجمع پیدا کند، راست‌روده می‌تواند بیش از حد کشیده شود.

در صورت تداوم این وضعیت، حساسیت راست‌روده نسبت به وجود مدفوع ممکن است کاهش پیدا کند و پیام «زمان دفع فرا رسیده است» با شدت کمتری به مغز منتقل شود.

در نتیجه، فرد ممکن است حتی زمانی که مقدار قابل‌توجهی مدفوع در روده وجود دارد، احساس دفع واضحی نداشته باشد.

این وضعیت می‌تواند یبوست را تشدید کند و در مواردی با نشت مقدار کمی مدفوع نیز همراه شود.

۴. خطر هموروئید افزایش پیدا می‌کند

هموروئید یا بواسیر، تورم و گشادشدگی رگ‌های ناحیه مقعد است.

نگه داشتن مکرر مدفوع به‌طور مستقیم به معنای ایجاد هموروئید نیست، اما می‌تواند از طریق ایجاد یبوست و افزایش نیاز به زور زدن هنگام دفع، خطر بروز یا تشدید آن را افزایش دهد.

زور زدن شدید و طولانی هنگام دفع یکی از عواملی است که فشار روی عروق این ناحیه را بیشتر می‌کند.

بنابراین اگر برای دفع مدفوع مرتب مجبور به زور زدن هستید، بهتر است علت یبوست را برطرف کنید، نه اینکه فقط زمان بیشتری را در سرویس بهداشتی صرف کنید.

۵. ممکن است مدفوع در روده گیر کند

در صورت یبوست شدید و طولانی‌مدت، حجم زیادی از مدفوع می‌تواند در روده تجمع پیدا کند و به توده‌ای سفت تبدیل شود که به‌سختی دفع می‌شود. به این وضعیت گیرکردن مدفوع یا نهفتگی مدفوع گفته می‌شود.

این مشکل در افراد مبتلا به یبوست مزمن، سالمندان و افرادی که تحرک کمی دارند اهمیت بیشتری دارد.

نهفتگی مدفوع معمولاً با گذشت زمان خودبه‌خود بهتر نمی‌شود و ممکن است به درمان پزشکی نیاز داشته باشد. بنابراین اگر با وجود احساس دفع، قادر به دفع مدفوع نیستید یا یبوست شدید و طولانی شده است، مراجعه پزشکی را به تعویق نیندازید.

۶. ممکن است نشت مدفوع اتفاق بیفتد

یکی از پیامدهای کمتر شناخته‌شده نهفتگی مدفوع، نشت مدفوع آبکی است.

وقتی یک توده بزرگ و سفت مدفوع مسیر روده را مسدود می‌کند، مدفوع جدیدتر و مایع‌تر ممکن است نتواند از کنار آن عبور کند. در برخی موارد، مقدار کمی از مدفوع مایع می‌تواند از اطراف توده عبور کرده و بدون کنترل خارج شود.

این وضعیت ممکن است در ظاهر شبیه اسهال به نظر برسد، اما در فردی که یبوست شدید دارد، می‌تواند نشانه‌ای از نهفتگی مدفوع باشد.

بنابراین مشاهده نشت مدفوع آبکی همیشه به معنی اسهال ساده نیست.

آیا نگه داشتن مدفوع گاهی اوقات خطرناک است؟

خیر. اگر یک بار به دلیل شرایط خاص مجبور شوید دفع را کمی به تعویق بیندازید، معمولاً جای نگرانی نیست.

مشکل بیشتر زمانی ایجاد می‌شود که این رفتار به یک عادت تبدیل شود یا فرد مرتباً احساس دفع را سرکوب کند.

اگر بدن مرتباً پیام دفع را ارسال می‌کند، بهتر است تا حد امکان فرصت مناسبی برای رفتن به سرویس بهداشتی فراهم کنید.

چگونه دفع منظم‌تری داشته باشیم؟

برای جلوگیری از یبوست و کمک به عملکرد طبیعی روده، چند عادت ساده می‌تواند مفید باشد:

آب کافی بنوشید

کم‌آبی می‌تواند در سفت شدن مدفوع نقش داشته باشد. میزان نیاز به مایعات برای همه افراد یکسان نیست و به عواملی مانند وزن، فعالیت بدنی، آب‌وهوا، رژیم غذایی و شرایط پزشکی بستگی دارد.

فیبر رژیم غذایی را افزایش دهید

مصرف منظم سبزیجات، میوه‌ها، حبوبات و غلات کامل می‌تواند دریافت فیبر را افزایش دهد.

اگر مصرف فیبر شما کم است، بهتر است آن را به‌تدریج افزایش دهید؛ افزایش ناگهانی فیبر، به‌خصوص بدون دریافت مایعات کافی، ممکن است در برخی افراد نفخ و ناراحتی گوارشی ایجاد کند.

فعالیت بدنی داشته باشید

فعالیت بدنی منظم می‌تواند به عملکرد طبیعی دستگاه گوارش کمک کند. حتی پیاده‌روی روزانه نیز می‌تواند بخشی از یک سبک زندگی فعال باشد.

احساس دفع را مرتباً نادیده نگیرید

اگر معمولاً به دلیل کار یا شرایط روزانه دفع را عقب می‌اندازید، ایجاد یک زمان مشخص و آرام برای استفاده از سرویس بهداشتی می‌تواند کمک‌کننده باشد.

بسیاری از افراد نیز پس از وعده‌های غذایی، به‌ویژه صبحانه، احساس دفع بیشتری دارند؛ استفاده از این الگوی طبیعی بدن می‌تواند مفید باشد.

چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟

اگر یبوست مداوم است، به درمان‌های معمول پاسخ نمی‌دهد یا مرتباً مجبور به زور زدن هستید، بهتر است علت آن بررسی شود.

همچنین وجود علائمی مانند درد شدید شکم، استفراغ، نفخ و اتساع قابل‌توجه شکم، ناتوانی در دفع مدفوع یا گاز، خونریزی مقعدی، کاهش وزن بی‌دلیل یا تغییر جدید و پایدار در عادت دفع نیازمند ارزیابی پزشکی است.

نشت مدفوع یا از دست دادن کنترل دفع نیز موضوعی نیست که باید صرفاً به افزایش سن یا «ضعف عضلات» نسبت داده شود؛ علت آن می‌تواند قابل درمان باشد.

جمع‌بندی

گاهی به تعویق انداختن دفع مدفوع اجتناب‌ناپذیر است و معمولاً مشکل خاصی ایجاد نمی‌کند. نگرانی اصلی زمانی است که نادیده گرفتن مکرر احساس دفع به یک عادت تبدیل شود.

در این شرایط، مدفوع می‌تواند سفت‌تر شود و یبوست، نفخ، زور زدن و هموروئید را تشدید کند. در موارد شدیدتر، تجمع مدفوع ممکن است به نهفتگی و حتی نشت مدفوع منجر شود.

برای سلامت روده، بهتر است به پیام طبیعی بدن توجه کنید، فیبر و مایعات کافی دریافت کنید، فعالیت بدنی داشته باشید و اگر یبوست مداوم یا علائم هشدار وجود دارد، به جای تحمل طولانی‌مدت مشکل، علت آن را بررسی کنید.