چرا بعد از اجابت مزاج احساس سرما می‌کنید؟
احساس لرز یا سرما پس از دفع مدفوع ممکن است موضوعی باشد که بسیاری افراد تجربه می‌کنند، اما کمتر کسی درباره آن صحبت می‌کند. این پدیده که گاهی با عنوان «لرز دفع» شناخته می‌شود، معمولاً جای نگرانی ندارد اما درک علت آن می‌تواند به آرامش خاطر شما کمک کند. در این مقاله با کمک متخصصان گوارش، دلایل علمی این اتفاق و روش‌های کاهش احتمال بروز آن را بررسی می‌کنیم و توضیحات علمی بیشتری نیز برای درک عمیق‌تر ارائه می‌دهیم.
FotoDuets/Getty Images
چرا در هنگام یا بعد از دفع مدفوع احساس سرما می‌کنیم؟
دکتر نیکت سانپال، متخصص داخلی و گوارش، توضیح می‌دهد: «هنگام دفع مدفوع، عصب واگ تحریک می‌شود.» این عصب که بلندترین عصب جمجمه‌ای بدن است، از ساقه مغز تا راست‌روده امتداد دارد و در بسیاری از عملکردهای حیاتی نقش دارد. طبق گزارش Harvard Health Publishing، انقباض عضلات شکم یا وارد کردن کمی فشار برای خروج مدفوع می‌تواند این عصب را تحریک کند. این تحریک به‌خصوص در افرادی که یبوست دارند یا مدفوع حجیم دارند، شایع‌تر است.
عصب واگ بخشی کلیدی از سیستم عصبی پاراسمپاتیک است و در تنظیم عملکردهای مهمی مانند ضربان قلب، فشار خون، هضم و تنفس نقش دارد. هنگامی که این عصب تحریک می‌شود، ممکن است فشار خون و ضربان قلب کاهش یابد. این افت ناگهانی می‌تواند منجر به احساس سرما، ضعف موقت، سرگیجه و حتی گاهی احساس سبکی در سر شود. در واقع، این یک پاسخ فیزیولوژیک طبیعی بدن است و معمولاً پس از چند دقیقه برطرف می‌شود.
از نظر علمی، این فرآیند شبیه به واکنش «سنکوپ وازوواگال» است که در آن تحریک عصب واگ باعث افت موقتی جریان خون و فشار خون می‌شود و بدن با لرز یا سرما واکنش نشان می‌دهد. تحقیقات جدید نشان می‌دهد که این واکنش در برخی افراد با حساسیت عصبی بیشتر شایع‌تر است و می‌تواند تحت تأثیر عوامل دیگری مانند استرس یا کم‌آبی بدن قرار گیرد.
آیا لرز پس از دفع مدفوع خطرناک است؟
اکثر افرادی که این احساس را تجربه می‌کنند، نگرانی‌هایی درباره سلامتی خود دارند. با این حال، طبق نظر متخصصان، لرز پس از دفع مدفوع در بیشتر موارد کاملاً بی‌ضرر است و نشانه مشکل جدی محسوب نمی‌شود. دکتر سانپال تأکید می‌کند: «این اتفاق همیشه رخ نمی‌دهد، اما طبیعی است.» مدفوع حجیم‌تر یا فشار بیشتر برای دفع، احتمال تحریک عصب واگ و بروز این واکنش را افزایش می‌دهد.
با این حال، اگر پس از دفع دچار سرگیجه شدید یا احساس ضعف بیش از چند دقیقه ادامه یافت، باید با پزشک مشورت کنید. این حالت می‌تواند نشانه مشکلات زمینه‌ای مانند اختلالات قلبی، فشار خون پایین یا اختلالات عصبی باشد که نیاز به بررسی دقیق‌تر دارند. بنابراین در حالی که لرز گذرا معمولاً بی‌خطر است، علائم پایدار یا شدید نیازمند ارزیابی تخصصی هستند.
چگونه می‌توان از لرز پس از دفع جلوگیری کرد؟
کاهش تحریک عصب واگ کلید اصلی پیشگیری از این حالت است. دکتر سانپال توضیح می‌دهد که مدفوع بسیار حجیم یا نیاز به فشار زیاد هنگام دفع، بیشترین تحریک را ایجاد می‌کند. بنابراین داشتن حرکات روده نرم و منظم می‌تواند این مشکل را کاهش دهد.
یکی از مهم‌ترین راهکارها، تنظیم رژیم غذایی است. فیبر غذایی موجود در میوه‌ها، سبزیجات و غلات کامل باعث افزایش حجم مدفوع و در عین حال نرم شدن آن می‌شود و نیاز به فشار را کاهش می‌دهد. همچنین پروبیوتیک‌ها مانند ماست، کفیر، کومبوچا و ساورکراوت با بهبود تعادل باکتری‌های روده، حرکات روده را منظم‌تر می‌کنند. در نتیجه، تحریک عصب واگ کمتر شده و احتمال لرز کاهش می‌یابد.
توصیه‌های تغذیه‌ای برای پیشگیری از لرز پس از دفع
- مصرف روزانه حداقل ۲۵ تا ۳۰ گرم فیبر از منابعی مانند میوه‌ها، سبزیجات و حبوبات
- نوشیدن آب کافی برای جلوگیری از کم‌آبی بدن و یبوست
- گنجاندن پروبیوتیک‌ها در رژیم غذایی برای سلامت روده
- فعالیت بدنی منظم برای بهبود حرکات روده و کاهش استرس
علاوه بر این، تحقیقات اخیر نشان داده‌اند که کمبود برخی مواد مغذی مانند منیزیم و ویتامین D نیز می‌تواند در اختلال عملکرد عصبی و گوارشی نقش داشته باشد، بنابراین رعایت یک رژیم غذایی متعادل و سرشار از این مواد توصیه می‌شود.
نتیجه‌گیری
احساس لرز یا سرما پس از دفع مدفوع در بیشتر موارد یک واکنش طبیعی بدن به تحریک عصب واگ است و معمولاً جای نگرانی ندارد. با این حال، توجه به رژیم غذایی، مصرف فیبر و پروبیوتیک‌ها، نوشیدن آب کافی و در صورت لزوم مشورت با پزشک می‌تواند به کاهش این حالت کمک کند. درک علمی این فرآیند نه‌تنها اضطراب افراد را کاهش می‌دهد، بلکه امکان پیشگیری و مدیریت بهتر این تجربه شایع اما کمتر شناخته‌شده را فراهم می‌سازد.
آردایت برای اطمینان از صحت محتوای خود، که در سیاست ویراستاری ما ذکر شده است، از دستورالعملهای سختگیرانهای در زمینه منبعیابی پیروی می‌کند . ما فقط از منابع معتبر، از جمله مطالعات بررسیشده توسط همتایان، متخصصان پزشکی دارای مجوز، بیماران با تجربه عملی و اطلاعات از مؤسسات برتر، استفاده می‌کنیم.
- LeWine H. Why Do I Get Weak After a Bowel Movement? Harvard Health Publishing. May 1, 2019.
- Vagus Nerve. Cleveland Clinic. January 11, 2022
- https://www.everydayhealth.com/digestive-health/feel-cold-after-pooping/
گردآوری، ترجمه و تدوین محتوای علمی در حوزه سلامت عمومی
تمام مقالات توسط دکتر فرزاد روشن‌ضمیر بازبینی علمی می‌شوند.
اگر از رژیم‌های تکراری نتیجه نگرفته‌اید، فقط یک دوره با دکتر روشن ضمیر داشته باشید. هزینه رژیم طبق تعرفه ویزیت دکتری تخصصی در علوم پایه (PHD) پروانه‌دار در سال 1405، 357 هزارو 700 تومان می باشد.
جهت ارتباط در پیام‌رسان‌ها به شماره زیر پیام دهید
09304881654
عضویت در کانال بله
