وجود توده یا برآمدگی در داخل یا اطراف دهانه واژن ممکن است هر از چند گاهی برای افراد رخ دهد. این وضعیت میتواند دلایل مختلفی داشته باشد، از جمله کیستها، زگیلها و منگولههای پوستی، که هر کدام نیاز به بررسی تخصصی دارند.
با افزایش آگاهی نسبت به این تغییرات، میتوان نگرانیها را کاهش داد و در صورت لزوم بهموقع اقدام درمانی انجام داد، بهویژه اگر همراه با علائم غیرعادی دیگری باشند.
کیستها
کیستهای واژینال، کیسههای بستهای از مایع هستند که روی سطح داخلی یا زیر پوشش مخاطی واژن تشکیل میشوند. این کیستها ممکن است کوچک و بدون علامت باقی بمانند یا در برخی موارد به درمان نیاز پیدا کنند.
انواع رایج کیستهای واژینال عبارتند از:
- کیستهای انکلوزیون واژینال: شایعترین نوع کیست هستند که در اثر آسیب یا پارگی در دیواره واژن ایجاد میشوند و اغلب بدون درد باقی میمانند.
- کیست بارتولن: زمانی ایجاد میشود که مایع در غده بارتولن در نزدیکی دهانه واژن جمع شده و تخلیه نشود.
- کیست مجرای گارتنر: این کیستها حاصل تجمع مایع در بافتهای باقیمانده از رشد جنینی هستند که بهطور طبیعی باید تحلیل بروند.
در بسیاری از موارد، این کیستها کوچک باقی مانده و نیازی به درمان ندارند، ولی پزشک ممکن است تصمیم بگیرد آنها را بهطور منظم تحت نظر بگیرد تا از رشد یا تغییر ماهیت آنها جلوگیری شود.
در برخی موارد خاص، تخلیه، نمونهبرداری (بیوپسی) یا حتی برداشتن کامل کیست ضروری خواهد بود، بهویژه اگر نشانههایی از عفونت بروز کند که در آن صورت ممکن است آنتیبیوتیک تجویز شود.

زگیلهای تناسلی
زگیلهای تناسلی ناشی از عفونت ویروس پاپیلومای انسانی (HPV) هستند و از طریق تماس جنسی منتقل میشوند. این زگیلها یکی از شایعترین بیماریهای مقاربتی هستند و میتوانند بدون علامت باشند.
ویژگیهای رایج زگیلهای تناسلی عبارتند از:
- بدون درد بودن
- اندازهی کوچک، معمولاً کمتر از نصف قطر پاککن مداد
- تمایل به ظاهر شدن بهصورت خوشهای یا گروهی
- بروز در داخل یا اطراف واژن و گاهی در ناحیه مقعد
در بسیاری از افراد، زگیلها بهمرور توسط سیستم ایمنی بدن سرکوب میشوند، اما برخی ممکن است نیاز به درمانهایی مانند کرمهای موضعی یا لیزر داشته باشند.
شناخت سریع این ضایعات و مشورت با پزشک میتواند به جلوگیری از انتقال ویروس به دیگران و پیشگیری از عوارض بعدی مانند تغییرات پیشسرطانی در دهانه رحم کمک کند.
فشار ناشی از اندامهای مجاور
گاهی اوقات یک توده یا برآمدگی در واژن ممکن است بهدلیل فشار یک اندام داخلی باشد که از جای طبیعی خود خارج شده است. این پدیده معمولاً به دلیل ضعف در عضلات کف لگن یا رباطهای نگهدارنده اندامها رخ میدهد.
با افزایش سن یا پس از زایمان، این ساختارهای نگهدارنده ممکن است ضعیف شده و باعث حرکت اندامها شوند که منجر به احساس فشار یا برآمدگی در دیواره واژن میگردد:
- اگر منشأ برآمدگی رحم باشد، به آن پرولاپس رحم گفته میشود.
- اگر منشأ آن راستروده باشد، به آن رکتوسل میگویند.
- اگر منبع آن مثانه باشد، به آن سیستوسل یا پرولاپس مثانه گفته میشود.
این شرایط معمولاً با احساس سنگینی، فشار در واژن یا حتی بیاختیاری ادرار همراه هستند.
تشخیص دقیق با معاینه فیزیکی یا تصویربرداری انجام میشود و بسته به شدت افتادگی، درمانهای محافظهکارانه (مانند ورزش کف لگن) یا جراحی توصیه میشود.
منگولههای پوستی واژینال
منگولههای پوستی که بهعنوان پولیپهای واژینال نیز شناخته میشوند، رشدهای خوشخیم کوچکی هستند که در اطراف دهانه واژن یا روی دیواره داخلی آن ظاهر میشوند. این ساختارها معمولاً خطری برای سلامتی ندارند و در بیشتر موارد نیازی به درمان ندارند.
در صورتی که این منگولهها دچار خونریزی، تحریک یا درد شوند، پزشک ممکن است برداشتن آنها را توصیه کند.
علت دقیق ایجاد آنها مشخص نیست، اما ممکن است در اثر اصطکاک مزمن، تحریک موضعی یا سابقهی خانوادگی ایجاد شوند. گاهی نیز افراد آنها را با زگیل اشتباه میگیرند که نیاز به بررسی تخصصی دارد.
در موارد نادر، آنژیومیکسوم
آنژیومیکسوم توموری با رشد آهسته و خوشخیم است که معمولاً در ناحیه پرینه یا لگن زنان یافت میشود. این تومور نادر است و ممکن است در بررسی اولیه یک توده واژینال نادیده گرفته شود.
درمان معمول این نوع تومور، جراحی و برداشتن کامل ضایعه است تا از رشد مجدد یا گسترش آن جلوگیری شود.
تشخیص زودهنگام این تومور اهمیت زیادی دارد، زیرا اگرچه خوشخیم است، اما میتواند به بافتهای اطراف نفوذ کرده و درمان را دشوار کند. بررسی پاتولوژی دقیق برای تأیید ماهیت آن ضروری است.
در موارد بسیار نادر، سرطان واژن
سرطان واژن بسیار نادر است و تنها حدود ۲٪ از کل سرطانهای دستگاه تناسلی زنان را شامل میشود¹. با این حال، حدود ۷۵٪ از موارد سرطان واژن با عفونت HPV مرتبط هستند که اهمیت پیشگیری از این ویروس را دوچندان میکند.
علائم اولیه سرطان واژن معمولاً خفیف یا نامحسوس هستند، اما در مراحل پیشرفته ممکن است علائم زیر ظاهر شوند:
- ترشح آبکی از واژن
- خونریزی غیرطبیعی واژینال
- درد لگنی مداوم
- تکرر ادرار یا درد هنگام ادرار
- یبوست مزمن
اگرچه بروز این علائم همیشه به معنی سرطان نیست، اما وجود هر یک از آنها بهویژه همراه با توده یا زخم واژینال باید فوراً بررسی شود.
غربالگریهای منظم، واکسیناسیون علیه HPV و مراجعه زودهنگام به پزشک در صورت بروز علائم مشکوک، در تشخیص زودرس و بهبود پیشآگهی بیماری نقش مهمی دارند.
نتیجهگیری
اگر توده یا برآمدگیای را در داخل یا اطراف دهانه واژن خود احساس کردید، لازم است در اسرع وقت با یک پزشک متخصص مشورت کنید.
پزشک میتواند با معاینه و در صورت نیاز آزمایشهای بیشتر، علت دقیق را مشخص کرده و در صورت لزوم یک برنامه درمانی مناسب برایتان تنظیم کند. تشخیص زودهنگام همیشه کلید پیشگیری از مشکلات بزرگتر است، حتی زمانی که علائم ظاهری چندان نگرانکننده نباشند.
آردایت برای اطمینان از صحت محتوای خود، که در سیاست ویراستاری ما ذکر شده است، از دستورالعملهای سختگیرانهای در زمینه منبعیابی پیروی میکند . ما فقط از منابع معتبر، از جمله مطالعات بررسیشده توسط همتایان، متخصصان پزشکی دارای مجوز، بیماران با تجربه عملی و اطلاعات از مؤسسات برتر، استفاده میکنیم.
- About genital HPV infection. (2024).
- https://www.healthline.com/health/vaginal-health/when-i-finger-myself-i-feel-a-hard-lump-inside
https://www.cdc.gov/sti/about/about-genital-hpv-infection.html
Key statistics for vaginal cancer. (2024).
https://www.cancer.org/cancer/types/vaginal-cancer/about/key-statistics.html
Ogura N, et al. (2022). A vaginal fibroepithelial stromal polyp: a case report with magnetic resonance images.
https://academic.oup.com/bjrcr/article/8/2/20210189/7243772
Overview: Bartholin's cyst. (2021).
https://www.nhs.uk/conditions/bartholins-cyst/
Overview: Pelvic organ prolapse. (2021).
https://www.nhs.uk/conditions/pelvic-organ-prolapse/
Signs and symptoms of vaginal cancer. (2024).
https://www.cancer.org/cancer/types/vaginal-cancer/detection-diagnosis-staging/signs-symptoms.html
Wang Y, et al. (2023). Characteristics and treatment strategies of aggressive angiomyxoma in women: A retrospective review of 87 cases.
https://www.frontiersin.org/journals/surgery/articles/10.3389/fsurg.2023.966971/full
