برونشکتازی: علل، مدیریت و موارد دیگر

برونشکتازی یک بیماری ریوی است که در آن مجاری هوایی ریه‌ها، شامل برونشی‌ها و برونشیول‌ها، به‌طور دائمی گشاد می‌شوند و با مخاط پر می‌شوند. این بیماری می‌تواند ناشی از بیماری‌هایی مانند سل یا اختلالات مادرزادی مانند فیبروز کیستیک باشد و باعث سرفه، خس‌خس سینه و عفونت‌های مکرر ریوی می‌شود. برونشکتازی به‌عنوان یکی از بیماری‌های انسدادی ریه، همراه با آسم و بیماری مزمن انسدادی ریه (COPD) طبقه‌بندی می‌شود.

عوامل خطر متعددی می‌توانند فرد را مستعد برونشکتازی کنند، از جمله سیگار کشیدن و عفونت‌های مکرر ریه. تشخیص این بیماری معمولاً نیازمند چندین آزمایش، از جمله تصویربرداری و تست عملکرد ریوی است.

افراد مبتلا به برونشکتازی می‌توانند از درمان‌های پزشکی متنوعی بهره‌مند شوند، از جمله آنتی‌بیوتیک‌ها، برونکودیلاتورها و فیزیوتراپی قفسه سینه.

🍏

اگر به دنبال رژیم متناسب با شرایط خودتان هستید...

اطلاعات این مقاله جنبه آموزشی دارد؛ اما برنامه غذایی هر فرد بهتر است متناسب با شرایط، هدف و نیازهای خودش تنظیم شود.

آشنایی با رژیم تخصصی دکتر روشن‌ضمیر ←

شیوع برونشکتازی در بزرگسالان بسته به منطقه جغرافیایی بین ۱ نفر در ۱۰۰۰ تا ۱ نفر در ۲۵۰،۰۰۰ نفر است. این بیماری در زنان شایع‌تر بوده و خطر آن با افزایش سن افزایش می‌یابد.

علائم برونشکتازی

علائم برونشکتازی ممکن است ماه‌ها یا حتی سال‌ها پس از آغاز تغییرات در ریه‌ها آشکار شوند. در ابتدا، ممکن است فرد اثرات متناوب بیماری را تجربه کند، معمولاً زمانی که ریه‌ها تحت فشار بیشتری قرار می‌گیرند، مانند هنگام ابتلا به عفونت ریه یا فعالیت فیزیکی شدید.

با پیشرفت بیماری، علائم ممکن است روزانه و بدون محرک مشخص ظاهر شوند.

علائم شایع شامل موارد زیر است:

سرفه مزمن که هنگام دراز کشیدن بدتر می‌شود
مخاط غلیظ و بدبو هنگام سرفه
تنگی نفس (دیس‌پنه)
عدم تحمل ورزش و دیس‌پنه هنگام فعالیت جسمانی
خس‌خس سینه
عفونت‌های مکرر ریه
هموپتیزی (خون در خلط)
کلو‌بینگ انگشتان

این علائم می‌توانند کیفیت زندگی را کاهش داده و توانایی حرکتی فرد را محدود کنند. کاهش وزن، خستگی، ضعف و درد هنگام تنفس نیز ممکن است رخ دهد.

برونشکتازی: علل، مدیریت و موارد دیگر rdiet.ir

Kanawa_Studio / Getty Images

علل برونشکتازی

التهاب و عفونت می‌توانند باعث گشاد شدن مجاری هوایی شوند که مشخصه برونشکتازی است. در این حالت، مخاط اضافی در مناطق گشاد شده جمع می‌شود.

آسیب به سیلیاها، پوشش مویی شکل مجاری که وظیفه پاکسازی مخاط و ذرات را دارند، می‌تواند باعث انسداد شود. مخاط در ریه‌ها جمع می‌شود و محیطی مناسب برای رشد باکتری‌ها ایجاد می‌کند که منجر به عفونت‌های بیشتر می‌شود.

علل شایع شامل موارد زیر است:

فیبروز کیستیک (CF): این اختلال ژنتیکی با تولید مخاط غیرطبیعی در ریه‌ها و دستگاه گوارش مشخص می‌شود و باعث سفتی پیشرونده ریه‌ها و دیگر ارگان‌ها می‌شود.
عفونت‌های تنفسی: پنومونی یا آنفولانزای شدید یا مکرر، به‌ویژه در کودکی، می‌تواند آسیب دائمی به ریه‌ها وارد کند. سرخک و سل نیز با برونشکتازی مرتبط هستند.
شرایط التهابی: آلرژی، آسم و بیماری‌های خودایمنی می‌توانند با ضخیم کردن مجاری هوایی منجر به برونشکتازی شوند.
بیماری‌های سیلیایی: سیلیاها می‌توانند توسط سموم محیطی، دود سیگار یا آلودگی هوا آسیب ببینند. دیسکینزی اولیه سیلیایی یک اختلال ژنتیکی است که باعث تجمع مخاط و التهاب و در نهایت برونشکتازی می‌شود.
انسداد مجاری هوایی: مجاری هوایی می‌توانند توسط جسم خارجی یا تومور مسدود شوند. پس از جراحی، ضعف بازتاب سرفه می‌تواند فرد را مستعد انسداد مجاری کند.

اگرچه فیبروز کیستیک شایع‌ترین علت برونشکتازی است، در ۵۰٪ افراد بدون فیبروز کیستیک، علت بیماری ناشناخته باقی می‌ماند.

تشخیص برونشکتازی

تشخیص شامل تاریخچه پزشکی، معاینه فیزیکی و آزمایش‌های تشخیصی است. ارائه‌دهنده مراقبت‌های بهداشتی بررسی می‌کند که آیا علائم به‌تدریج بدتر شده و آیا دوره‌های شعله‌ور شدن بیماری وجود دارد یا خیر.

معاینه فیزیکی شامل ارزیابی صداهای تنفسی، نرخ تنفس، ضربان قلب و فشار خون است. همچنین نحوه تنفس فرد مشاهده می‌شود تا مشخص شود آیا فرد در تنفس دچار مشکل است.

تشخیص برونشکتازی در افراد سالمی که سرفه بیش از هشت هفته دارند و تولید مخاط زیاد یا تشدید سرفه در مواجهه با گرد و غبار، دود یا محرک‌ها دارند، مناسب است.

آزمایش‌های مورد استفاده:

تصویربرداری: اشعه ایکس قفسه سینه یا سی‌تی اسکن.
آزمایش‌های آزمایشگاهی: گاز خون شریانی برای اندازه‌گیری اکسیژن، دی‌اکسید کربن و بی‌کربنات خون. کشت خلط برای شناسایی میکروب‌های عامل عفونت.
آزمایش‌های تخصصی:
- تست عملکرد ریوی (اندازه‌گیری حجم هوای دم و بازدم)
- تست انتشار ریه (بررسی توانایی پردازش مونوکسید کربن)
- پلتیسموگرافی ریه (اندازه‌گیری حجم ریه)

درمان برونشکتازی

اگرچه این بیماری قابل درمان نیست، اکثر بیماران می‌توانند زندگی عادی و فعالی داشته باشند و برونشکتازی طول عمر را کوتاه نمی‌کند. اهداف درمان شامل موارد زیر است:

پیشگیری و درمان عفونت‌ها
حفظ راحتی بیمار و دفع مخاط اضافی از ریه‌ها
پیشگیری از عوارض بیشتر

درمان بسته به فرد متفاوت است و پاسخ بیماران به درمان می‌تواند متفاوت باشد.

گزینه‌های درمانی شامل موارد زیر است:

رویکردهای سبک زندگی: اجتناب از محرک‌های تنفسی مانند سیگار، دود دست دوم، آلودگی هوا و تماس شغلی با سموم.
داروهای تنفسی: برونکودیلاتورها، خلط‌آورها، ضداحتقان‌ها و داروهای رقیق‌کننده مخاط می‌توانند به بهبود تنفس و کاهش مخاط در ریه‌ها کمک کنند.
مدیریت عفونت‌ها: استفاده از آنتی‌بیوتیک در صورت وجود عفونت. واکسیناسیون سالانه آنفولانزا نیز مهم است.
درمان‌های مداخله‌ای: فیزیوتراپی قفسه سینه و تخلیه وضعیتی به‌صورت منظم برای کاهش تجمع مخاط. اکسیژن‌درمانی در صورت پایین بودن سطح اکسیژن خون.
جراحی برداشتن بخشی از ریه: در موارد شدید، ممکن است لازم باشد، اگرچه درمان رایج نیست.

واحد محتوای علمی rdiet.ir

گردآوری، ترجمه و تدوین محتوای علمی در حوزه سلامت عمومی

تمام مقالات توسط دکتر فرزاد روشن‌ضمیر بازبینی علمی می‌شوند.

اگر از رژیم‌های تکراری نتیجه نگرفته‌اید، فقط یک دوره با دکتر روشن ضمیر داشته باشید. هزینه رژیم طبق تعرفه ویزیت دکتری تخصصی در علوم پایه (PHD) پروانه‌دار در سال 1405، 357 هزارو 700 تومان می باشد.

جهت ارتباط در پیام‌رسان‌ها به شماره زیر پیام دهید

09304881654

برای دریافت آموزش‌های روزانه عضو کانال بله شوید: