بی‌حسی در یک سمت بدن

شایع‌ترین علل بی‌حسی در یک سمت بدن شامل آسیب عصبی، بیماری ام‌اس (مولتیپل اسکلروزیس)، و سکته مغزی است. این بی‌حسی معمولاً بر اساس محل آن، شدت آن، و سرعت بروز علائم قابل شناسایی است. در واقع، تعیین علت بی‌حسی نیازمند بررسی دقیق نحوه شروع، توزیع موضعی یا گسترده علائم، و وجود یا نبود سایر علائم همراه است که می‌تواند پزشک را در تشخیص صحیح هدایت کند.

در موارد اورژانسی چه باید کرد؟

اگر بی‌حسی ناگهانی در یک سمت بدن بروز کند، ممکن است نشانه‌ای از سکته مغزی یا حمله ایسکمیک گذرا (TIA یا مینی‌سکته) باشد. در این حالت، فوراً با اورژانس تماس بگیرید (۹۱۱). از جمله دیگر علائم هشداردهنده می‌توان به مشکلات بینایی، سرگیجه، گیجی، اختلال در گفتار و سردرد ناگهانی و شدید اشاره کرد¹. این علائم نیازمند مداخله فوری پزشکی هستند و نادیده‌گرفتن آن‌ها می‌تواند خطرناک باشد.

علائمی که ممکن است با بی‌حسی یک‌طرفه همراه باشند

بی‌حسی در یک سمت بدن می‌تواند خفیف یا شدید باشد و ممکن است تنها یک بخش یا کل یک سمت بدن را تحت تأثیر قرار دهد. این بی‌حسی ممکن است به‌صورت از دست‌دادن کامل حس یا به‌صورت احساس گزگز و سوزن‌سوزن شدن ظاهر شود، شبیه زمانی که دست یا پا «می‌خوابد»². علاوه بر کاهش یا از دست‌دادن حس، بسته به علت زمینه‌ای ممکن است علائم دیگری نیز تجربه شوند، که می‌توانند به تشخیص کمک کنند یا نیاز به مداخله فوری را نشان دهند³.

ضعف در صورت، بازو یا پای یک‌طرفه
افتادگی یک سمت صورت (فلج بل)⁴
احساس سوزش یا گزگز (پارستزی)⁵
سرگیجه
اختلال در بیان یا لکنت
مشکل در یافتن کلمات یا درک زبان
کاهش هماهنگی حرکتی
زمین خوردن یا بی‌ثباتی در راه رفتن
تغییرات بینایی در یک چشم
لرزش یا گرفتگی عضلانی⁶
گیجی یا عدم آگاهی مکانی/زمانی
از دست‌دادن کنترل روده یا مثانه⁶

علت بی‌حسی یک سمت بدن چیست؟

بی‌حسی یک‌طرفه بدن معمولاً به مشکلات در ریشه‌های عصبی نخاعی مربوط می‌شود که سامانه عصبی مرکزی (مغز و نخاع) را به سامانه عصبی محیطی (سایر اندام‌های بدن) متصل می‌کنند. دلیل یک‌طرفه بودن علائم آن است که هر ریشه عصبی نخاعی بخشی خاص از بدن را در یک سمت مشخص کنترل می‌کند؛ برای نمونه، عصب خاجی راست ناحیه پایینی ستون فقرات مسئول اندام تحتانی سمت راست است، در حالی که عصب خاجی چپ ناحیه چپ را کنترل می‌کند⁷. در مورد مغز، عکس این حالت وجود دارد؛ یعنی آسیب به نیم‌کره چپ مغز علائم را در سمت راست بدن ایجاد می‌کند، و آسیب به نیم‌کره راست، علائم را در سمت چپ نشان می‌دهد⁸. اگر مشکل در ریشه‌های عصبی نخاعی باشد، بی‌حسی ممکن است به یک ناحیه مشخص از یک سمت محدود شود، اما اگر مغز درگیر باشد، بی‌حسی ممکن است کل یک سمت بدن را در بر بگیرد. در برخی موارد، علت بی‌حسی آشکار است، مانند سکته مغزی شدید، اما در موارد دیگر ممکن است نیاز به ارزیابی تخصصی توسط نورولوژیست یا جراح ارتوپد وجود داشته باشد.

🍏

اگر به دنبال رژیم متناسب با شرایط خودتان هستید...

اطلاعات این مقاله جنبه آموزشی دارد؛ اما برنامه غذایی هر فرد بهتر است متناسب با شرایط، هدف و نیازهای خودش تنظیم شود.

آشنایی با رژیم تخصصی دکتر روشن‌ضمیر ←

سکته مغزی و حمله ایسکمیک گذرا (TIA)

سکته مغزی زمانی رخ می‌دهد که جریان خون به بخشی از مغز به‌طور ناگهانی مختل شود و موجب از بین رفتن عملکرد آن ناحیه شود. اگر این جریان به‌سرعت بازنگردد، بافت مغز آسیب می‌بیند یا می‌میرد که منجر به علائم دائمی یا حتی مرگ می‌شود⁹. در حمله ایسکمیک گذرا (TIA) جریان خون موقتاً کاهش می‌یابد، اما آسیب دائمی به مغز وارد نمی‌شود. با این حال، TIA نشانه هشداردهنده‌ای از احتمال بروز سکته مغزی کامل در آینده است. بی‌حسی در یک سمت بدن یکی از علائم کلاسیک سکته مغزی یا TIA است. این بی‌حسی معمولاً به‌طور ناگهانی ظاهر می‌شود و ممکن است با ضعف عضلانی، افتادگی صورت، دشواری در گفتار، یا مشکل در راه رفتن همراه باشد. در صورت مشاهده چنین علائمی، به‌ویژه اگر به‌صورت ناگهانی بروز کنند، تماس فوری با اورژانس بسیار حیاتی است. درمان سریع می‌تواند به جلوگیری از آسیب دائمی مغزی کمک کند و احتمال بهبودی کامل را افزایش دهد.

مولتیپل اسکلروزیس (MS)

مولتیپل اسکلروزیس (MS) یک بیماری خودایمنی مزمن است که در آن سیستم ایمنی بدن به میلین، پوشش محافظ اعصاب در مغز و نخاع، حمله می‌کند. این آسیب منجر به اختلال در انتقال پیام‌های عصبی می‌شود و علائم عصبی متنوعی از جمله بی‌حسی را ایجاد می‌کند¹⁰. در افراد مبتلا به MS، بی‌حسی معمولاً در یک سمت بدن یا یک اندام خاص مانند یک پا یا بازو رخ می‌دهد. این احساس ممکن است به‌تدریج ظاهر شود و با حملات عصبی دیگر مانند تاری دید، سرگیجه، ضعف عضلانی یا عدم تعادل همراه باشد. MS اغلب در افراد جوان‌تر (۲۰ تا ۴۰ سال) بروز می‌کند و به‌صورت دوره‌ای پیشرفت می‌کند. حملات MS ممکن است هفته‌ها طول بکشند و سپس فروکش کنند، اما با گذشت زمان می‌توانند به آسیب عصبی دائمی منجر شوند. درمان MS شامل داروهای تعدیل‌کننده ایمنی، درمان‌های علامتی، و فیزیوتراپی است. تشخیص زودهنگام و آغاز درمان می‌تواند به کند کردن روند بیماری و بهبود کیفیت زندگی کمک کند.

نورالژی (درد عصبی)

نورالژی به درد ناشی از آسیب یا تحریک عصب گفته می‌شود که می‌تواند باعث بی‌حسی، سوزش یا احساس شوک الکتریکی در ناحیه‌ای خاص از بدن شود. یکی از اشکال شایع آن، نورالژی سه‌قلو است که صورت را درگیر می‌کند. در این وضعیت، افراد ممکن است احساس بی‌حسی یا گزگز در یک طرف صورت داشته باشند که معمولاً با درد تیرکشنده و ناگهانی همراه است. محرک‌هایی مانند لمس، باد یا حتی حرف‌زدن می‌توانند این درد را تحریک کنند. علت نورالژی ممکن است شامل فشردگی عصب، آسیب قبلی، یا در موارد نادر، تومور باشد. درمان آن شامل داروهای ضدتشنج، تزریق‌های موضعی، یا در موارد شدید، جراحی برای کاهش فشار بر عصب است.

فلج بل (فلج صورت یک‌طرفه)

فلج بل نوعی فلج موقتی است که ناشی از التهاب یا فشردگی عصب صورت (عصب هفتم مغزی) در یک سمت صورت است. این بیماری معمولاً به‌طور ناگهانی آغاز می‌شود و در عرض چند ساعت یا یک روز، نیمی از صورت را بی‌حرکت می‌کند¹¹. بی‌حسی یا احساس سنگینی در یک طرف صورت یکی از علائم آن است. بیماران ممکن است در بستن چشم یا حرکت دادن لب‌ها در آن سمت مشکل داشته باشند و چهره‌شان غیرقرینه شود. فلج بل اغلب به ویروس‌ها، به‌ویژه ویروس تبخال (هرپس سیمپلکس)، مرتبط است. بیشتر بیماران در عرض چند هفته تا چند ماه بهبود می‌یابند، اما برخی ممکن است دچار عوارض پایدار شوند. درمان شامل داروهای ضدالتهاب (کورتیکواستروئیدها)، تمرینات فیزیوتراپی صورت، و گاهی داروهای ضدویروس است. شروع درمان در ۷۲ ساعت اول احتمال بهبود کامل را افزایش می‌دهد.

فشردگی عصب

بی‌حسی یک‌طرفه بدن می‌تواند ناشی از فشار وارد بر اعصاب محیطی باشد که از نخاع خارج می‌شوند. فتق دیسک، تنگی کانال نخاعی یا تومورهای نخاعی از جمله علل این فشردگی‌ها هستند. در این موارد، بی‌حسی معمولاً با درد یا ضعف در مسیر عصبی همراه است. برای مثال، فشردگی ریشه عصبی در گردن می‌تواند باعث بی‌حسی بازو یا دست در همان سمت بدن شود. تشخیص معمولاً با بررسی بالینی، MRI یا سایر تصویربرداری‌ها انجام می‌شود. درمان اولیه شامل داروهای ضدالتهاب، فیزیوتراپی و در صورت عدم پاسخ، جراحی است.

تشخیص

برای تشخیص علت بی‌حسی یک‌طرفه، پزشک با بررسی شرح حال بیمار، معاینه فیزیکی و انجام تست‌های عصبی آغاز می‌کند. سؤالاتی مانند زمان شروع علائم، نحوه گسترش آن‌ها، و وجود علائم همراه بسیار مهم هستند. در ادامه، بسته به حدس پزشک، آزمایش‌هایی مانند تصویربرداری MRI یا CT، نوار عصب و عضله (EMG)، آزمایش خون یا سوراخ کمری (لومبار پانچ) ممکن است تجویز شود تا آسیب مغزی، نخاعی یا عصبی بررسی شود.

درمان

درمان بی‌حسی در یک سمت بدن بستگی به علت زمینه‌ای آن دارد. در موارد اورژانسی مانند سکته مغزی، درمان باید بلافاصله آغاز شود تا از آسیب دائمی جلوگیری شود. در موارد مزمن‌تر مانند MS یا فشردگی عصب، دارو، فیزیوتراپی، و در برخی موارد، جراحی لازم است. گاهی اوقات درمان علت زمینه‌ای به رفع کامل بی‌حسی منجر می‌شود، اما در برخی بیماران ممکن است بی‌حسی باقی بماند.

خلاصه

بی‌حسی در یک سمت بدن می‌تواند ناشی از شرایط مختلفی باشد، از جمله سکته مغزی، MS، فلج بل، یا فشردگی عصب. درک تفاوت میان این علل نیازمند توجه به سایر علائم، سرعت شروع، و الگوی گسترش بی‌حسی است. تشخیص زودهنگام و درمان مناسب می‌تواند به بهبود نتایج و پیشگیری از آسیب‌های دائمی کمک کند. در صورت بروز ناگهانی این علائم، مراجعه فوری به پزشک یا تماس با اورژانس بسیار حیاتی است. منبع

واحد محتوای علمی rdiet.ir

گردآوری، ترجمه و تدوین محتوای علمی در حوزه سلامت عمومی

تمام مقالات توسط دکتر فرزاد روشن‌ضمیر بازبینی علمی می‌شوند.

اگر از رژیم‌های تکراری نتیجه نگرفته‌اید، فقط یک دوره با دکتر روشن ضمیر داشته باشید. هزینه رژیم طبق تعرفه ویزیت دکتری تخصصی در علوم پایه (PHD) پروانه‌دار در سال 1405، 357 هزارو 700 تومان می باشد.

جهت ارتباط در پیام‌رسان‌ها به شماره زیر پیام دهید

09304881654

برای دریافت آموزش‌های روزانه عضو کانال بله شوید: