سیاتیک و نوروپاتی دیابتی دو بیماری پزشکی هستند که می‌توانند باعث از دست دادن حس در پاها شوند. تشخیص و درمان علت زمینه‌ای این شرایط می‌تواند جلوی پیشرفت آن را بگیرد یا سرعت آن را کاهش دهد.
پاهای شما برای انجام عملکردهای اساسی مانند دور کردن خود از سطوح داغ یا حرکت در مسیرهای ناهموار به حس لامسه متکی هستند. اما اگر بی‌حسی در پا را تجربه کنید، ممکن است احساس بسیار کمی یا هیچ حسی در آن ناحیه نداشته باشید.
بی‌حسی پا ممکن است موقتی باشد یا ناشی از یک بیماری مزمن مانند دیابت باشد.
این علامت همچنین می‌تواند به‌صورت پیشرونده ظاهر شود. ممکن است ابتدا فقط کمی حس خود را از دست بدهید، ولی به‌تدریج با گذشت زمان، حس بیشتری را از دست بدهید. مراجعه به پزشک برای بررسی بی‌حسی پا می‌تواند به کند شدن یا به تأخیر انداختن پیشرفت آن کمک کند.
این مقاله به بررسی علل احتمالی بی‌حسی پا و زمان مناسب برای مراجعه به پزشک می‌پردازد.
بی‌حسی پا چه احساسی دارد؟
علامت اصلی بی‌حسی در پا، از دست دادن حس است. این وضعیت بر حس لامسه و تعادل شما نیز اثر می‌گذارد، زیرا نمی‌توانید موقعیت پای خود را نسبت به زمین حس کنید.
اگرچه از بین رفتن حس، علامت اصلی بی‌حسی در پا است، اما ممکن است احساسات اضافی دیگری را نیز تجربه کنید، از جمله:
- احساس سوزن‌سوزن شدن
- حس مورمور
- احساس گزگز
- احساس ضعف در پا یا پاها
این علائم اضافی می‌توانند به پزشک شما کمک کنند تا علت زمینه‌ای بی‌حسی پا را بهتر تشخیص دهد.
چه عواملی ممکن است باعث بی‌حسی در پا شوند؟
بدن شما یک شبکه پیچیده از اعصاب است که از نوک انگشتان پا و دست به سمت مغز و بالعکس حرکت می‌کنند.
اگر عصبی که به سمت پا می‌رود آسیب ببیند، مسدود شود، عفونی شود یا تحت فشار قرار گیرد، ممکن است بی‌حسی اتفاق بیفتد.
بیماری‌هایی که می‌توانند باعث بی‌حسی پا شوند عبارت‌اند از:
- اختلال مصرف الکل
- بیماری شارکو-ماری-توث (Charcot-Marie-Tooth)
- دیابت و نوروپاتی دیابتی
- سرمازدگی
- سندرم گیلن-باره
- فتق دیسک بین مهره‌ای
- بیماری لایم
- نوروم مورتون (Morton’s neuroma)
- ام‌اس یا مولتیپل اسکلروزیس
- بیماری شریان محیطی
- بیماری عروق محیطی
- سیاتیک
- زونا (شینگلز)
- عارضه جانبی داروهای شیمی‌درمانی
- آسیب به نخاع
- واسکولیت یا التهاب رگ‌های خونی
- کمبود ویتامین‌های گروه B
همچنین ممکن است بعد از دوره‌های طولانی نشستن، بی‌حسی در پا را تجربه کنید. این بی‌حسی ناشی از فشردگی اعصاب و عروق خونی است.
زمانی که بلند می‌شوید و جریان خون به پا برمی‌گردد، ممکن است پا بی‌حس شود. معمولاً پس از آن احساس سوزن‌سوزن شدن ایجاد می‌شود، تا زمانی که گردش خون و حس به پا برگردد.
چه زمانی باید برای بی‌حسی پا به پزشک مراجعه کرد؟
بی‌حسی ناگهانی پا، همراه با علائم دیگر مانند تنگی نفس، می‌تواند نگران‌کننده باشد.
در صورت تجربه هر یک از علائم زیر همراه با بی‌حسی پا، بلافاصله به دنبال مراقبت پزشکی باشید:
- گیجی
- دشواری در صحبت کردن
- سرگیجه
- از دست دادن کنترل مثانه یا روده
- شروع سریع بی‌حسی در عرض چند دقیقه یا ساعت
- بی‌حسی که چندین قسمت بدن را درگیر می‌کند
- بی‌حسی پس از آسیب به سر
- سردرد شدید
- مشکل در تنفس
اگرچه همیشه اورژانسی نیست، اما ترکیب بی‌حسی پا با این علائم می‌تواند نشانه‌ای از موارد زیر باشد:
- تشنج
- سکته مغزی
- حمله ایسکمیک گذرا (TIA یا “سکته خفیف”)
اگر بی‌حسی پای شما باعث افتادن یا زمین خوردن مکرر می‌شود، حتماً با پزشک خود مشورت کنید. همچنین اگر بی‌حسی در پا بدتر می‌شود، باید پزشک خود را ببینید.
اگر دیابت دارید، برای بی‌حسی پا با پزشک یا پودیاتریست (پزشک متخصص پا) خود وقت بگیرید. دیابت یکی از دلایل رایج بی‌حسی پا است، زیرا تغییرات متابولیکی ناشی از آن می‌تواند به اعصاب آسیب برساند.
پزشکان چگونه بی‌حسی پا را تشخیص می‌دهند؟
تشخیص بی‌حسی پا بستگی به شدت علائم دارد.
اگر علائم شما مشابه علائم سکته مغزی باشد، پزشک ممکن است سی‌تی‌اسکن (CT scan) تجویز کند. این کار به پزشک اجازه می‌دهد مغز شما را مشاهده کند و انسداد یا خونریزی احتمالی را که ممکن است باعث علائم شده باشد، شناسایی کند.
پزشک همچنین شرح حال پزشکی می‌گیرد و از شما در مورد علائم سؤال می‌کند. ممکن است پرسش‌های زیر مطرح شوند:
- بی‌حسی چه مدت طول می‌کشد؟
- همراه با بی‌حسی، چه علائم دیگری دارید؟
- اولین بار چه زمانی متوجه بی‌حسی در پا شدید؟
- چه زمانی بی‌حسی بیشتر می‌شود؟
- چه چیزهایی باعث بهتر شدن بی‌حسی می‌شوند؟
پس از بررسی شرح حال، معمولاً معاینه فیزیکی انجام می‌شود. پزشک احتمالاً پاهای شما را معاینه می‌کند تا مشخص شود که از دست رفتن حس در یک پا است یا هر دو پا را درگیر کرده است.
آزمایش‌هایی که ممکن است پزشک تجویز کند، شامل موارد زیر است:
- الکترومیوگرافی (EMG): برای اندازه‌گیری عملکرد عضلات در پاسخ به تحریک الکتریکی
- تصویربرداری رزونانس مغناطیسی (MRI): برای بررسی ناهنجاری‌های احتمالی در ستون فقرات یا نخاع
- مطالعات هدایت عصبی: برای اندازه‌گیری چگونگی انتقال جریان الکتریکی توسط اعصاب
تست‌های بیشتر ممکن است بسته به تشخیص احتمالی انجام شوند.
پزشکان چگونه بی‌حسی پا را درمان می‌کنند؟
بی‌حسی پا یکی از دلایل شایع از بین رفتن تعادل است و می‌تواند خطر زمین خوردن را افزایش دهد. همکاری با یک فیزیوتراپیست برای طراحی یک برنامه تعادلی می‌تواند به کاهش خطر افتادن کمک کند.
حرکات و تمرین‌هایی که باعث تحریک بیشتر بی‌حسی پا نمی‌شوند، راهکارهای مؤثری برای بهبود جریان خون به اعصاب آسیب‌دیده هستند. در مورد طراحی برنامه ورزشی مناسب با پزشک و فیزیوتراپیست خود مشورت کنید.
درمان بی‌حسی پا بسیار مهم است. کمبود حس می‌تواند احتمال زخم‌های پا را افزایش دهد. ممکن است بریدگی یا آسیبی را تجربه کنید بدون آن‌که متوجه شوید، به‌خصوص اگر حس پای شما کاهش یافته باشد. علاوه بر این، اگر گردش خون پا مختل شده باشد، روند بهبودی زخم نیز ممکن است کندتر باشد.
پزشکان گاهی از داروهایی مانند گاباپنتین برای درمان نوروپاتی استفاده می‌کنند.
درمان علت زمینه‌ای بی‌حسی پا می‌تواند به از بین رفتن این علامت کمک کند.
اگر بی‌حسی پا مزمن دارید، ممکن است پزشک توصیه کند که حداقل سالی یک بار به پودیاتریست مراجعه کنید. نکاتی که باید در نظر داشته باشید:
- پاهای خود را به‌طور منظم از نظر بریدگی یا زخم بررسی کنید.
- آینه‌ای را روی زمین قرار دهید تا بتوانید کف پاهایتان را بهتر ببینید.
- کفش‌های مناسب و اندازه بپوشید که از پاهای شما محافظت کنند تا خطر آسیب کاهش یابد.
رعایت این نکات می‌تواند به پیشگیری از بروز مشکلات ثانویه ناشی از بی‌حسی پا کمک کند.
https://www.healthline.com/health/numbness-of-foot
گردآوری، ترجمه و تدوین محتوای علمی در حوزه سلامت عمومی
تمام مقالات توسط دکتر فرزاد روشن‌ضمیر بازبینی علمی می‌شوند.
اگر از رژیم‌های تکراری نتیجه نگرفته‌اید، فقط یک دوره با دکتر روشن ضمیر داشته باشید. هزینه رژیم طبق تعرفه ویزیت دکتری تخصصی در علوم پایه (PHD) پروانه‌دار در سال 1405، 357 هزارو 700 تومان می باشد.
جهت ارتباط در پیام‌رسان‌ها به شماره زیر پیام دهید
09304881654
عضویت در کانال بله
