پرهیز جنسی (Celibacy) یا خودداری جنسی (Abstinence) به وضعیت عدم داشتن رابطه جنسی در یک دوره زمانی طولانی اشاره دارد. با وجود اینکه رابطه جنسی منظم ممکن است فواید سلامتی خاصی، مانند تقویت سیستم قلبی و عروقی، داشته باشد؛ اما هیچ میزان “درستی” برای داشتن رابطه جنسی وجود ندارد. عدم داشتن رابطه جنسی نباید به طور خودکار تأثیر منفی بر سلامت جسمی فرد بگذارد.
بسامد رابطه جنسی افراد به صورت طبیعی و به مرور زمان، بر اساس عواملی مانند سن، نوسانات میل جنسی و وضعیت رابطه، تغییر میکند. بسیاری از مردم بدون تجربه رابطه جنسی، یک زندگی کامل و رضایتبخش دارند. در این مقاله، تأثیرات جسمی و روانی ناشی از پرهیز طولانیمدت از رابطه جنسی و همچنین چگونگی تأثیر این پرهیز بر روابط عاطفی را بررسی خواهیم کرد.
تأثیرات پرهیز جنسی بر بدن
پرهیز جنسی یا خودداری جنسی به عدم داشتن رابطه جنسی برای دورههای طولانی مدت مانند ماهها یا سالها اشاره دارد. افراد پس از عدم داشتن رابطه جنسی برای یک دوره طولانی، بعید است که عوارض جانبی فیزیکی منفی مشخصی را در سلامت خود مشاهده کنند. با این حال، تحقیقات نشان میدهند که داشتن رابطه جنسی منظم میتواند مزایای سلامتی خاصی را به همراه داشته باشد، که شامل بهبود عملکرد سیستم ایمنی، کاهش فشار خون و سطوح پایینتر استرس است.
فعالیت جنسی همچنین میتواند خطر وقوع حوادث قلبی و عروقی را کاهش دهد. افراد میتوانند برخی از فواید فیزیولوژیکی رابطه جنسی، مانند کاهش استرس، را از طریق خودارضایی نیز به دست آورند. برای مردان، سلامت پروستات میتواند از طریق انزال مکرر سود ببرد، چه این انزال با شریک جنسی رخ دهد و چه به صورت انفرادی. یک تحلیل فراتحلیلی در سال ۲۰۱۸ نشان داد که انزال دو تا چهار بار در هفته با خطر کمتر ابتلا به سرطان پروستات مرتبط است¹.
تقویت عضلات کف لگن
برای زنان، فعالیت جنسی مکرر، چه با شریک و چه به تنهایی، میتواند به تقویت عضلات کف لگن که از مثانه پشتیبانی میکنند، کمک کند. این تقویت عضلات میتواند به بهبود عملکرد مثانه، کاهش بیاختیاری ادرار و نشت کمک نماید. به طور کلی، بدن انسان طوری طراحی شده است که در صورت عدم وجود رابطه جنسی، دچار آسیب فیزیکی جدی نشود.

تأثیرات پرهیز جنسی بر سلامت روان
یک مطالعه در سال ۲۰۲۰ در مورد رفتارهای جنسی در طول قرنطینههای کووید-۱۹، این ادعا را تأیید کرد که داشتن رابطه جنسی منظم با نرخ پایینتر افسردگی و اضطراب مرتبط با عملکرد جنسی همراه است². مطالعات دیگر نیز حاکی از آن هستند که فعالیت جنسی میتواند باعث بهبود خلق و خو و ارتقاء رفاه کلی شود³. اگرچه این موضوع برای برخی افراد صادق است، اما برای همه صدق نمیکند و واکنشهای فردی متفاوت است.
زمانی که پرهیز جنسی غیرارادی است، برخی افراد ممکن است اثرات منفی بر سلامت روان خود احساس کنند. همچنین، افرادی که میل جنسی پایینی دارند ممکن است احساس ناراحتکنندهای را تجربه کنند. در یک رابطه، نداشتن رابطه جنسی میتواند باعث شود فرد احساس ناامنی یا اضطراب داشته باشد؛ اما صحبت کردن درباره این احساسات میتواند هرگونه حس ناراحتی را از بین ببرد.
مزایای بالقوه پرهیز جنسی
برای برخی افراد دیگر، خودداری از رابطه جنسی برای حفظ سلامت روان مثبت آنها مهم است. افراد ممکن است به دلایل متفاوتی پرهیز جنسی را انتخاب کنند، مانند داشتن میل جنسی پایین، هویت آسکشوال (Asexual) بودن، یا صرفاً انتخاب آگاهانه برای عدم درگیری در فعالیت جنسی. بسته به فرد و وضعیت او، مزایای بالقوه پرهیز از رابطه جنسی شامل موارد زیر است:
- نداشتن خطر ابتلا به عفونتهای مقاربتی (STIs) و حفظ سلامت جنسی.
- اجتناب از منبع اضطراب در صورت تجربه تنش یا فشار روانی در رابطه جنسی.
- اختصاص زمان برای کار بر روی احساسات منفی در مورد رابطه جنسی.
- زندگی به روشی که با باورهای مذهبی یا معنوی فرد سازگار باشد.
تأثیرات پرهیز جنسی بر روابط عاطفی
بسیاری از افراد بدون داشتن رابطه جنسی مکرر، روابط عاشقانه رضایتبخش و پرباری دارند. با این حال، برای برخی افراد دیگر، رابطه جنسی منظم میتواند به بهبود سلامت رابطه آنها کمک کند. رابطه جنسی میتواند ارتباط و احساس صمیمیت را در برخی افراد افزایش دهد.
افرادی که احساس میکنند رابطه جنسی کافی ندارند، ممکن است نگران باشند که مشکلی در رابطهشان وجود دارد یا بترسند که شریکشان دیگر به آنها جذب نشده است. در چنین مواردی، افراد میتوانند از روشهای دیگری برای بهبود ارتباط و صمیمیت استفاده کنند. در آغوش گرفتن، بوسیدن، ابراز محبت و بازگویی احساسات درونی به یکدیگر میتواند سلامت رابطه را بهبود بخشد، صرف نظر از اینکه شامل فعالیت جنسی باشد یا خیر.
تمایز میان پرهیز جنسی و آسکشوالیتی
آسکشوالیتی (Asexuality) و پرهیز جنسی (Celibacy) یکسان نیستند و مفاهیم متفاوتی دارند.
آسکشوالیتی
آسکشوالیتی به این معناست که فرد به طور کلی یا هرگز جاذبه جنسی را تجربه نمیکند و تمایلی به داشتن رابطه جنسی ندارد. یک فرد آسکشوال ممکن است همچنان در فعالیت جنسی، چه به تنهایی و چه با شریک، شرکت کند. آسکشوالیتی یک هویت است که در یک طیف گسترده بیان میشود. برخی آسکشوالها اصلاً جاذبه جنسی احساس نمیکنند، در حالی که برخی دیگر گهگاه این احساسات را تجربه میکنند.
یک تمایز دیگر شامل دمیسکشوالیتی (Demisexuality) است؛ افراد دمیسکشوال پس از برقراری یک پیوند عاطفی قوی با شخص دیگر، جاذبه جنسی را احساس میکنند. برخی افراد آسکشوال احساسات عاشقانه و تمایل به یک رابطه عاشقانه را تجربه میکنند، در حالی که برخی دیگر این تمایل را ندارند و “آرومانتیک” (Aromantic) نامیده میشوند.
پرهیز جنسی
پرهیز جنسی (Celibacy) از سوی دیگر، به خودداری آگاهانه از رابطه جنسی برای یک دوره زمانی خاص یا به طور دائم اشاره دارد. در حالی که آسکشوالیتی یک انتخاب نیست و یک هویت ذاتی است، پرهیز جنسی میتواند یک انتخاب آگاهانه یا نتیجه شرایط فرد باشد.
نکات کلیدی
هیچ مقدار درستی برای داشتن رابطه جنسی وجود ندارد و بهترین بسامد برای هر فرد متفاوت است. عدم داشتن رابطه جنسی برای یک دوره طولانی نباید عوارض منفی برای سلامتی فرد داشته باشد. تا زمانی که رضایت صریح و واضح همه افراد درگیر وجود دارد، هیچ روش درست یا غلطی برای بیان احساسات جنسی وجود ندارد. هیچ کس نباید احساس کند مجبور به داشتن رابطه جنسی است. اجتناب از رابطه جنسی به سلامت فرد آسیب نمیرساند و حتی ممکن است در شرایط خاص برای سلامت فرد مفید باشد. هر کسی که در مورد میل جنسی پایین یا تأثیر رابطه جنسی نامکرر بر رابطهاش نگرانی دارد، میتواند با یک پزشک یا درمانگر صحبت کند. دارودرمانی، مشاوره، تغییرات سبک زندگی، بهبود ارتباط و بسیاری از راهبردهای دیگر میتوانند در این زمینه کمککنکننده باشند.
- Jian Z, et al. (2018). Sexual activity and risk of prostate cancer: A dose-response meta-analysis.
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/30122473/ - Józefacka NM, et al. (2023). What matters in a relationship — age, sexual satisfaction, relationship length, and interpersonal closeness as predictors of relationship satisfaction in young adults.
https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC10001731/ - Kashdan TB, et al. (2018). Sexuality leads to boosts in mood and meaning in life with no evidence for the reverse direction: A daily diary investigation.
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/28604041 - Kim JH, et al. (2017). Sociodemographic correlates of sexlessness among American adults and associations with self-reported happiness levels: Evidence from the U.S. General Social Survey.
https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC5889124/ - Mollaioli D, et al. (2020). Benefits of sexual activity on psychological, relational, and sexual health during the COVID-19 breakout.
https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC7584428/ - Understanding asexuality. (2024).
https://www.thetrevorproject.org/resources/article/understanding-asexuality/ - https://www.medicalnewstoday.com/articles/326518#takeaway
