سندرم تخمدان پلیکیستیک یا بهاختصار PCOS، یک اختلال هورمونی شایع در افرادی است که در بدو تولد زن محسوب میشوند و به دلیل عدم تعادل در هورمونهای جنسی مردانه بهوجود میآید.¹ این بیماری میتواند علائمی مانند آکنه، ناباروری، قاعدگی نامنظم، رشد موی زائد در صورت، مقاومت به انسولین و افزایش وزن ناخواسته ایجاد کند که تأثیرات قابلتوجهی بر سلامت جسمی و روانی دارد.
روشهای درمانی طبیعی میتوانند مکمل درمانهای پزشکی استاندارد باشند و به کاهش این علائم کمک کنند. با ترکیب تغییرات سبک زندگی و مکملهای طبیعی، افراد ممکن است بتوانند مدیریت جامعتری بر علائم این بیماری داشته باشند.

Maskot / Getty Images
مکملها و گیاهان دارویی مؤثر برای PCOS
برخی مطالعات نشان دادهاند که ویتامینها و مکملهای گیاهی خاصی میتوانند به کاهش مؤثر علائم PCOS کمک کنند، اگرچه همچنان به تحقیقات بیشتری نیاز است.¹ این مکملها عمدتاً با بهبود عملکرد انسولین، کاهش تستوسترون و تنظیم چرخه قاعدگی عمل میکنند.
باید توجه داشت که تأثیر هر مکمل ممکن است بسته به شرایط جسمی، دوز مصرفی، و ترکیب آن با داروهای دیگر متفاوت باشد و توصیه میشود قبل از مصرف با پزشک مشورت شود.
اینوزیتول
اینوزیتول نوعی قند طبیعی است که بدن پس از مصرف برخی میوهها، غلات، آجیل و حبوبات آن را تولید میکند. این ماده به تنظیم چرخه قاعدگی و بهبود مقاومت به انسولین در مبتلایان به PCOS کمک میکند.¹
مطالعهای نشان داد مصرف ۱۲۰۰ میلیگرم اینوزیتول روزانه به مدت شش تا هشت هفته باعث کاهش تستوسترون، فشار خون و تریگلیسرید خون در افراد مبتلا به PCOS شد. همچنین مطالعات دیگر ارتباط بین مصرف اینوزیتول و کاهش وزن را در این افراد گزارش کردهاند.¹
ان-استیلسیستئین
ان-استیلسیستئین نوعی آمینواسید با خاصیت آنتیاکسیدانی است که به محافظت از سلولها در برابر آسیب کمک میکند. این ترکیب در درمان ناباروری، افزایش تخمکگذاری و بهبود مقاومت به انسولین در PCOS مؤثر است.¹
در یک کارآزمایی بالینی با حضور ۱۰۸ شرکتکننده مبتلا به PCOS، این مکمل نسبت به متفورمین (داروی رایج درمان PCOS) تأثیر بیشتری در کاهش رشد موی صورت، قند خون و افزایش نرخ تخمکگذاری داشت.²¹
ویتامین D
ویتامین D نقش کلیدی در تجزیه کربوهیدراتها و کاهش مقاومت به انسولین دارد. مطالعهای نشان داد که مصرف ۲۰,۰۰۰ واحد بینالمللی (IU) از این ویتامین در روز باعث کاهش قند خون، تریگلیسرید و منظم شدن قاعدگی در مبتلایان به PCOS شد.³
همچنین ترکیب مکملهای حاوی ویتامین D، منیزیم، روی و کلسیم منجر به کاهش سطح تستوسترون و رشد موی زائد در این افراد گردید.³
دارچین
دارچین ممکن است با اثرگذاری بر عوامل متعددی علائم PCOS را کاهش دهد:¹
- افزایش حساسیت به انسولین
- کاهش چربیهای خون
- کاهش قند خون
- کاهش استرس اکسیداتیو
- منظم شدن چرخه قاعدگی
این خواص ضدالتهابی و تنظیمکننده متابولیسم آن را به گزینهای مناسب برای مدیریت علائم تبدیل میکند.
گیاه پنج انگشت (Chaste Tree)
گیاه پنج انگشت دارای خواص ضدالتهابی است و میتواند در تنظیم هورمونهای تولیدمثلی مؤثر باشد. این گیاه بهویژه برای افرادی که در تلاش برای بارداری هستند یا قاعدگیهای نامنظم دارند مفید است.¹
در مطالعهای با شرکت ۹۳ زن که قصد بارداری داشتند، مصرف سهماهه این گیاه موجب منظم شدن قاعدگی، افزایش سطح هورمون پروژسترون و افزایش نرخ بارداری شد.¹
زردچوبه
زردچوبه که به کورکومین نیز معروف است، ادویهای زردرنگ با خواص ضدالتهابی قوی است که بهصورت مکمل غذایی نیز عرضه میشود.⁴
تحقیقات نشان دادهاند که زردچوبه به بهبود مقاومت به انسولین، تنظیم تخمکگذاری و تعادل هورمونهای تولیدمثلی در افراد مبتلا به PCOS کمک میکند.⁴⁵
استاکیس لاواندوليفولیا
استاکیس لاواندوليفولیا که با نام “گوش بره صورتی” نیز شناخته میشود، در تنظیم قاعدگی و کاهش درد قاعدگی نقش دارد. مصرف دمنوش این گیاه سه بار در روز به مدت سه ماه به کاهش خونریزیهای غیرطبیعی ناشی از PCOS کمک کرد.¹
این گیاه همچنین ممکن است در تنظیم سطح استروژن و بهبود تعادل هورمونی در بدن نقش ایفا کند.
بذر کتان
بذر کتان که بهصورت دانه یا روغن بذر کتان مصرف میشود، میتواند سطح آندروژنها (هورمونهای مردانه) را کاهش دهد که برای کنترل PCOS اهمیت دارد.¹
در یک مطالعه موردی، زنی مبتلا به PCOS پس از مصرف روزانه ۳۰ گرم بذر کتان به مدت چهار ماه، کاهش سطح تستوسترون، شاخص توده بدنی (BMI) و سطح انسولین را تجربه کرد. همچنین رشد موی زائد او کاهش یافت، گرچه تحقیقات بیشتری برای اثبات این اثر در جمعیتهای بزرگتر نیاز است.¹
تغییرات غذایی مؤثر در کنترل PCOS
برای برخی از افراد، پیروی از رژیمی که مقاومت به انسولین را کاهش میدهد میتواند مؤثر باشد. این رژیم معمولاً شامل غذاهایی با شاخص گلیسمی پایین است که میزان قند و کربوهیدرات کمتری دارند.³
افزایش فیبر غذایی نیز توصیه میشود، چرا که میتواند به کنترل سطح قند خون و افزایش احساس سیری کمک کند. مشاوره با پزشک یا متخصص تغذیه برای طراحی چنین رژیمی بسیار سودمند خواهد بود.³
ورزش و فعالیت بدنی
افزایش فعالیت بدنی میتواند به کاهش علائم PCOS کمک کند از طریق:³
- کاهش وزن اضافی
- کاهش مقاومت به انسولین
- ایجاد تعادل هورمونی
مطالعات نشان دادهاند که ورزشهای هوازی مانند پیادهروی، شنا، رقص یا دویدن برای این اهداف بسیار مؤثر هستند. تمرینات قدرتی نیز نظیر وزنهبرداری یا تمرین با وزن بدن نقش تکمیلی مهمی دارند.³
خواب و تأثیر آن بر علائم PCOS
از آنجا که PCOS ممکن است بر خلقوخو اثر بگذارد، داشتن خواب با کیفیت میتواند به تعادل خلقوخو کمک کند. همچنین خواب مناسب ممکن است باعث بهبود مقاومت به انسولین و تنظیم برخی از هورمونها شود.
برای بهبود خواب، رعایت این راهکارها توصیه میشود:³
- تعیین زمان خواب ثابت
- پرهیز از استفاده از وسایل دیجیتال پیش از خواب
- داشتن برنامه منظم آرامسازی پیش از خواب
رویکردهای مکمل و تلفیقی برای درمان PCOS
برخی روشهای طب مکمل ممکن است در مدیریت PCOS مفید باشند.⁶ این رویکردها اغلب با هدف کاهش استرس، بهبود متابولیسم و تعادل هورمونی طراحی شدهاند.
طب سوزنی
طب سوزنی با تحریک اعصاب و نقاط خاصی از بدن ممکن است تخمکگذاری را افزایش داده و مقاومت به انسولین را کاهش دهد.⁷⁶ همچنین این روش ممکن است در تنظیم هورمونهای مرتبط با تولیدمثل و سوختوساز بدن مؤثر باشد.
یوگا
یوگا نیز ممکن است به بهبود عملکرد سیستم تولیدمثل و کاهش علائم PCOS کمک کند. در یک مطالعه، یوگا باعث بهبود قابلتوجهی در عملکرد هورمونی و علائم مرتبط با PCOS شد.⁶
مدیتیشن
مدیتیشن میتواند به کاهش استرس مرتبط با PCOS کمک کند. همچنین ممکن است فشار خون و سطح گلوکز خون را کاهش داده و به این ترتیب خطر مقاومت به انسولین، دیابت و بیماری قلبی را کاهش دهد.⁶
جمعبندی سریع
گیاهانی مانند پنج انگشت، زردچوبه، رازیانه و ویتامینهایی مانند D ممکن است به کاهش علائم PCOS کمک کنند. همچنین، تغییرات آگاهانه در رژیم غذایی، ورزش منظم، خواب با کیفیت، یوگا و مدیتیشن نیز میتوانند در بهبود وضعیت کلی افراد مبتلا به این سندرم مؤثر باشند.
آردایت برای اطمینان از صحت محتوای خود، که در سیاست ویراستاری ما ذکر شده است، از دستورالعملهای سختگیرانهای در زمینه منبعیابی پیروی میکند . ما فقط از منابع معتبر، از جمله مطالعات بررسیشده توسط همتایان، متخصصان پزشکی دارای مجوز، بیماران با تجربه عملی و اطلاعات از مؤسسات برتر، استفاده میکنیم.
- Manouchehri A, Abbaszadeh S, Ahmadi M, Nejad FK, Bahmani M, Dastyar N. Polycystic ovaries and herbal remedies: A systematic review. JBRA Assist Reprod. 2023;27(1):85-91. doi:10.5935/1518-0557.20220024
- Attia GM, Almouteri MM, Alnakhli FT. Role of Metformin in Polycystic Ovary Syndrome (PCOS)-Related Infertility. Cureus. 2023;15(8):e44493. doi: 10.7759/cureus.44493
- Szczuko M, Kikut J, Szczuko U, et al. Nutrition Strategy and Life Style in Polycystic Ovary Syndrome-Narrative Review. Nutrients. 2021;13(7):2452. doi:10.3390/nu13072452
- Lakshmi JN, Babu AN, Kiran SSM, et al. Herbs as a Source for the Treatment of Polycystic Ovarian Syndrome: A Systematic Review. BioTech (Basel). 2023;12(1):4. doi:10.3390/biotech12010004
- Jiménez-Osorio AS, Monroy A, Alavez S. Curcumin and insulin resistance-Molecular targets and clinical evidences. Biofactors. 2016;42(6):561-580. doi:10.1002/biof.1302
- Jia LY, Feng JX, Li JL, et al. The Complementary and Alternative Medicine for Polycystic Ovary Syndrome: A Review of Clinical Application and Mechanism. Evid Based Complement Alternat Med. 2021;2021:5555315. doi:10.1155/2021/5555315.
- National Center for Complementary and Integrative Health. Acupuncture: Effectiveness and safety.
- https://www.health.com/natural-remedies-for-pcos-11721285
