استئاتوهپاتیت مرتبط با اختلال متابولیک، یا MASH، تجمع مضر چربی و التهاب در کبد است که میتواند منجر به زخم شدن کبد و سیروز شود.
MASH که قبلاً به عنوان استئاتوهپاتیت غیرالکلی (NASH) شناخته میشد، شکلی پیشرفته از بیماری کبدی است که میتوان آن را با دارو، تغییرات سبک زندگی، و در برخی موارد با جراحی کنترل کرد تا خطر عوارض کاهش یابد.
بهترین انتخاب درمانی برای شما به عواملی مانند شدت بیماری MASH (بر اساس میزان فیبروز یا زخم در کبد) و وضعیت کلی سلامت شما بستگی دارد.
داروهای درمان MASH
تنها دو دارو به طور خاص برای درمان MASH تأیید شدهاند. هر دو میتوانند مؤثر باشند، بنابراین لازم است با پزشک خود مشورت کنید تا تصمیم بگیرید کدام دارو برایتان مناسبتر است.
به گفته دکتر Omar Khokhar، متخصص گوارش در OSF Healthcare، ایلینوی، این دو دارو گزینههای اصلی هستند.
رزمتیروم (Rezdiffra)
رزمتیروم یک داروی خوراکی است که MASH همراه با فیبروز (زخم کبد) را درمان میکند.
این دارو در سال 2024 تأیید شد و نخستین درمانی است که به طور مستقیم برای رفع آسیب موجود در کبد طراحی شده است.
رزمتیروم با اتصال و فعال کردن گیرنده پروتئینی در کبد که متابولیسم چربی و التهاب را تنظیم میکند، عمل مینماید. این فرآیند به کاهش چربی در کبد، کاهش التهاب و کاهش زخم کمک میکند.
دکتر خُخار میگوید: «این دارو نشان داده است که سطح زخم کبد را در بیماران با زخم متوسط بهبود میبخشد.» با این حال، این دارو برای افرادی که دچار سیروز جبرانناپذیر یا زخم پیشرفته کبد هستند مناسب نیست.
عوارض جانبی شایع رزمتیروم شامل اسهال و حالت تهوع است. عوارض جدیتر و نادر آن میتواند شامل مسمومیت کبدی ناشی از دارو و عوارض مربوط به کیسه صفرا باشد.
سماگلوتاید (Wegovy)
سماگلوتاید یک داروی تزریقی است که اغلب برای مدیریت دیابت و چاقی تجویز میشود و اکنون برای درمان MASH در بزرگسالان با زخم متوسط تا پیشرفته کبد تأیید شده است.
از آنجایی که دیابت و چاقی در بیماران مبتلا به MASH شایع هستند، سماگلوتاید میتواند همزمان به مدیریت قند خون و وزن کمک کند و سلامت کبد را بهبود دهد.
سماگلوتاید یک آگونیست GLP-1 است که عملکرد هورمون طبیعی GLP-1 را تقلید میکند. این هورمون به کنترل قند خون و کاهش وزن کمک میکند، زیرا هضم غذا را کند میکند و احساس سیری را افزایش میدهد. این اثرات میتوانند التهاب کبد را کاهش دهند و زخم را بهبود بخشند.
عوارض جانبی سماگلوتاید ممکن است شامل موارد زیر باشد:
- تهوع، اسهال و استفراغ
- یبوست
- درد شکم
- سردرد
- خستگی
- سوءهاضمه
- سرگیجه
- نفخ و رفلاکس اسید
- افت قند خون در بیماران مبتلا به دیابت نوع 2
داروهای حمایتی
ممکن است پزشک برای MASH داروهای کمکی نیز تجویز کند، بهویژه اگر شرایط دیگری مانند کلسترول بالا، فشار خون بالا یا دیابت داشته باشید.
دکتر Anahita Rabiee، استادیار بیماریهای گوارشی در دانشکده پزشکی ییل، میگوید:
«در حالی که بسیاری از این داروها مستقیماً روی پیامدهای کبدی تأثیر ندارند، اما در کاهش مرگومیر قلبیعروقی مهم هستند، که شایعترین علت مرگ در افراد مبتلا به MASH است.»
استاتینها
استاتینها داروهای کاهشدهنده کلسترول هستند که با مهار آنزیمی در کبد، مانع تولید کلسترول میشوند. این داروها میتوانند کلسترول LDL («بد») را تا 50٪ کاهش دهند و خطر سکته یا حمله قلبی را به طور قابل توجهی کم کنند.
داروهای این دسته شامل:
- آتورواستاتین (Caduet, Lipitor)
- فلوواستاتین
- لوواستاتین (Mevacor, Altoprev)
- پیتاواستاتین (Livalo, Zypitamag)
- پراواستاتین
- روزواستاتین (Crestor, Ezallor Sprinkle)
- سیمواستاتین (FloLipid, Vytorin, Zocor)
عوارض جانبی استاتینها میتواند شامل موارد زیر باشد:
- سردرد
- تهوع
- سرگیجه
- نفخ
- اسهال
- یبوست
- درد عضلانی
- از دست دادن حافظه یا گیجی
به ندرت ممکن است این داروها موجب آسیب کلیوی، تخریب عضلانی یا افزایش قند خون شوند. همچنین استاتینها میتوانند آسیب کبدی ایجاد کنند، اما به طور کلی برای بیماران مبتلا به MASH ایمن در نظر گرفته میشوند.
داروهای ضد فشار خون
کنترل فشار خون برای کاهش خطر حمله قلبی و سکته در بیماران MASH اهمیت دارد. اگر فشار خون بالاتر از 130/80 باشد، پزشک ممکن است داروی ضد فشار خون تجویز کند.
داروهای این دسته شامل:
- مهارکنندههای ACE: مانند بنزاپریل (Lotensin)، کاپتوپریل (Capoten)، و انالاپریل (Vasotec)
- مسدودکنندههای گیرنده آنژیوتانسین II (ARBs): مانند لوزارتان (Cozaar)، کاندسارتان (Atacand)، و آزیلزارتان (Edarbi)
- مسدودکنندههای کانال کلسیم: مانند آملودیپین، دیلتیازم، و وراپامیل
- دیورتیکها (ادرارآورها): مانند هیدروکلروتیازید، فوروزماید، یا آمیلوراید
عوارض شایع داروهای ضد فشار خون شامل:
- سرفه
- اسهال یا یبوست
- سرگیجه
- اختلال نعوظ
- اضطراب
- ضعف یا خستگی
- حالت تهوع یا استفراغ
- بثورات پوستی
- تغییر وزن ناخواسته
داروهای دیابت
MASH ارتباط نزدیکی با مقاومت به انسولین دارد. اگر دیابت نوع 2 دارید، قند خون بالا میتواند وضعیت کبد شما را بدتر کند و بالعکس.
اگر سماگلوتاید تجویز نشده باشد، پزشک ممکن است سایر داروهای خوراکی یا تزریقی دیابت را تجویز کند، از جمله:
- متفورمین (Glucophage)
- مهارکنندههای DPP-4: مانند سیتاگلیپتین (Januvia)، ساکساگلیپتین (Onglyza)، لیناگلیپتین (Jentadueto)
- مهارکنندههای SGLT2: مانند کاناگلیفلوزین (Invokana)، داپاگلیفلوزین (Farxiga)، امپاگلیفلوزین (Jardiance)
- سولفونیلاورهها: مانند گلیپیزید (Glucotrol)، گلیمپیرید (Amaryl)، گلیبوراید (Micronase)
- تیازولیدیندیونها (TZDs): مانند پیوگلیتازون (Actos) و روزیگلیتازون (Avandia)
عوارض داروهای دیابت بسته به نوع آن متفاوت است، اما میتواند شامل موارد زیر باشد:
- اسهال
- تهوع و استفراغ
- عفونتهای قارچی تناسلی
- افت قند خون
- افزایش وزن
- ورم پاها یا ساق
پیوند کبد
اگر MASH درمان نشود، میتواند باعث سیروز یا زخم شدید کبد و در نهایت نارسایی کبدی شود. در این مرحله، بیمار ممکن است نیاز به پیوند کبد داشته باشد.
MASH اکنون دومین علت شایع پیوند کبد در آمریکا پس از بیماریهای کبدی مرتبط با الکل است.
در پیوند کبد، کبد آسیبدیده برداشته میشود و با یک کبد کامل یا بخشی از کبد سالم اهداکننده جایگزین میگردد. اگر بخشی از کبد اهدا شود، در طی چند ماه دوباره رشد کرده و به اندازه طبیعی میرسد.
پیوند کبد یک جراحی بزرگ است و باید خطرات و مزایای آن با تیم درمانی به دقت بررسی شود. عوارض احتمالی شامل عفونت، لخته خون، رد پیوند توسط بدن یا سرطان کبد است.
تغییرات سبک زندگی
عادات سالم پایه اصلی مدیریت MASH هستند. در برخی بیماران، به ویژه اگر بیماری زود تشخیص داده شود، تغییرات سبک زندگی به تنهایی میتواند وضعیت را معکوس کند.
کاهش وزن
کاهش ۵٪ وزن بدن میتواند چربی کبد را کاهش دهد. کاهش ۱۰٪ یا بیشتر ممکن است برای بهبود زخم و حتی معکوس کردن MASH کافی باشد.
برای فردی با وزن 150 پوند (68 کیلوگرم)، این معادل کاهش 7.5 تا 15 پوند است.
کاهش وزن تدریجی (۱ تا ۲ پوند در هفته) توصیه میشود. رژیمهای سریع برای کبد مضرند و نتایج پایدار ندارند.
اگر رژیم و ورزش کافی نباشد، دارو یا جراحی کاهش وزن میتواند کمککننده باشد.
رژیم غذایی سالم
انتخابهای غذایی سالم به کاهش وزن و کنترل قند خون، کلسترول و فشار خون کمک میکنند.
توصیه میشود:
- مصرف میوهها، سبزیجات، غلات کامل، حبوبات، آجیل، روغن زیتون و لبنیات کمچرب
- پیروی از رژیم مدیترانهای (مفید برای قلب و کبد)
- محدود کردن قندها، غذاهای شور و چربیهای اشباع (مانند گوشت قرمز و لبنیات پرچرب)
- توجه به اندازه وعدهها برای تعادل مصرف و کالری
ورزش
فعالیت بدنی منظم برای کاهش وزن و سلامت کبد حیاتی است.
- حداقل 150 دقیقه ورزش هوازی متوسط یا 75 دقیقه شدید در هفته
- همراه با تمرینات مقاومتی 2 بار در هفته
اگر تازه شروع کردهاید، پزشک میتواند برنامهای متناسب با سطح آمادگی شما پیشنهاد دهد.
مصرف الکل
الکل التهاب کبد را تشدید میکند، حتی در مقادیر کم.
دکتر رابیه میگوید: «هیچ حد امنی برای مصرف الکل در بیماران MASH وجود ندارد.»
پرسشهایی که باید از پزشک خود بپرسید
- شدت MASH من چقدر است و آیا نیاز به مراقبت تخصصی دارم؟
- MASH چگونه میتواند بر سلامت طولانیمدت من (از جمله خطر سیروز یا سرطان کبد) تأثیر بگذارد؟
- آیا MASH خطر ابتلا به بیماریهای دیگر مانند دیابت یا بیماری قلبی را افزایش میدهد؟
- چند وقت یکبار باید تصویربرداری یا بیوپسی کبد انجام دهم؟
- چه تغییرات سبک زندگی میتواند از بدتر شدن MASH جلوگیری کند؟
- آیا دارو یا مکملی وجود دارد که باید از آن اجتناب کنم چون ممکن است کبد را بدتر کند؟
- چه علائمی باید موجب مراجعه فوری من به پزشک شوند؟
- بهترین راه کاهش وزن ایمن برای من چیست؟
- آیا با داشتن MASH میتوانم الکل مصرف کنم؟
رویکردهای مکمل و یکپارچه
علاوه بر دارو و تغییرات سبک زندگی، برخی رویکردهای مکمل میتوانند به سلامت کبد کمک کنند. همیشه قبل از استفاده با پزشک مشورت کنید.
قهوه
قهوه ترکیباتی دارد که میتواند از آسیب کبدی جلوگیری کند و خطر زخم را کاهش دهد.
برای بهرهمندی از این اثرات باید حداقل دو فنجان در روز مصرف کنید، اما مراقب افزودنیهای پرکالری (خامه پرچرب، شکر، شربتها) باشید چون کاهش وزن را سختتر میکنند.
ویتامین E
ویتامین E یک آنتیاکسیدان است که میتواند در بیماران مبتلا به MASH (بدون دیابت نوع 2 یا سیروز) التهاب و آسیب کبدی را کاهش دهد.
ویتامین E به تنهایی برای درمان MASH کافی نیست، اما میتواند پیشرفت بیماری را کند کند.
با این حال، مصرف مکمل ویتامین E میتواند خطر سرطان پروستات در مردان و خونریزی مغزی را افزایش دهد. بنابراین باید با مشورت پزشک و سنجیدن مزایا و معایب آن تصمیمگیری شود.
جمعبندی
استئاتوهپاتیت مرتبط با اختلال متابولیک (MASH) یک بیماری جدی کبدی است.
- برخی بیماران میتوانند با ترکیبی از داروها و تغییرات سبک زندگی مانند رژیم سالم، ورزش منظم و پرهیز از الکل، آن را مدیریت کنند.
- بسیاری نیاز به داروهای تجویزی برای درمان MASH و بیماریهای مرتبط (کلسترول بالا، فشار خون، دیابت) دارند.
- رویکردهای مکمل مانند قهوه و ویتامین E ممکن است به حفاظت از کبد و کند کردن پیشرفت MASH کمک کنند.
آردایت برای اطمینان از صحت محتوای خود، که در سیاست ویراستاری ما ذکر شده است، از دستورالعملهای سختگیرانهای در زمینه منبعیابی پیروی میکند . ما فقط از منابع معتبر، از جمله مطالعات بررسیشده توسط همتایان، متخصصان پزشکی دارای مجوز، بیماران با تجربه عملی و اطلاعات از مؤسسات برتر، استفاده میکنیم.
- Metabolic Dysfunction-Associated Steatohepatitis (MASH). Cleveland Clinic. May 5, 2025.
- Non-Alcoholic Steatohepatitis (NASH). Cedars-Sinai.
- MASH and Cardiometabolic Health: Pharmacotherapy and Emerging Therapies (PART 2). Cardiometabolic Health Congress. November 8, 2024.
- Rezdiffra Works Directly in the Liver by Stimulating THR-β to Improve Critical Hepatic Processes and Reduce Fibrosis. Rezdiffra. 2025.
- FDA Approves First Treatment for Patients With Liver Scarring Due to Fatty Liver Disease. U.S. Food and Drug Administration. March 14, 2024.
- FDA Approves Treatment for Serious Liver Disease Known as ‘MASH’. U.S. Food and Drug Administration. August 15, 2025.
- Kommu S et al. Semaglutide. StatPearls. February 11, 2024.
- Statins. Cleveland Clinic. March 12, 2024.
- Metabolic Dysfunction-Associated Steatotic Liver Disease (MASLD). American College of Gastroenterology. March 2024.
- High Blood Pressure (Hypertension). Cleveland Clinic. May 1, 2023.
- ACE Inhibitors. Cleveland Clinic. December 3, 2024.
- Angiotensin II Receptor Blockers (ARBs). Cleveland Clinic. June 2, 2025.
- Calcium Channel Blockers. Cleveland Clinic. June 4, 2025.
- Diuretics. Cleveland Clinic. December 4, 2024.
- High Blood Pressure Medications. Medline Plus. August 20, 2023.
- MASH and Cardiometabolic Health: Practical Treatments for Managing Complex Patients (PART 1). Cardiometabolic Health Congress. October 30, 2024.
- Oral and Injectable Medications for Type 2 Diabetes. American Diabetes Association.
- What Are The Complications of MASH? American Liver Foundation. June 12, 2025.
- Younossi Z et al. The Changing Epidemiology of Adult Liver Transplantation in the United States in 2013–2022: The Dominance of Metabolic Dysfunction–Associated Steatotic Liver Disease and Alcohol-Associated Liver Disease. Hepatology Communications. December 22, 2023.
- Liver Transplantation. American Liver Foundation. March 20, 2023.
- Paklar N et al. The Outcomes of Liver Transplantation in Severe Metabolic Dysfunction-Associated Steatotic Liver Disease Patients. Biomedicines. November 20, 2023.
- Gregory S. Lifestyle Do’s and Don’ts When Managing MASLD, MASH and Liver Health. Mayo Clinic. July 25, 2024.
- AACE Patient Guide to Metabolic Dysfunction–Associated Steatotic Liver Disease (MASLD) and Metabolic Dysfunction–Associated Steatohepatitis (MASH). American Association of Clinical Endocrinology.
- Treatment for MASLD and MASH. American Liver Foundation. June 12, 2025.
- 8 Lifestyle Changes to Help Manage MASH. Cleveland Clinic. February 26, 2025.
- Aerobic Exercise Training Leads to MASH Resolution as Defined by the MASH Resolution Index Without Body Weight Loss. Gastroenterology & Hepatology. December 20, 2024.
- Zeng J et al. Therapeutic Management of Metabolic Dysfunction Associated Steatotic Liver Disease. United European Gastroenterology Journal. January 9, 2024.
- Simple Ways to Make Your Coffee Healthier. Kaiser Permanente. March 28, 2023.
- https://www.everydayhealth.com/liver-disease/metabolic-associated-steatohepatitis-treatment/
گردآوری، ترجمه و تدوین محتوای علمی در حوزه سلامت عمومی
تمام مقالات توسط دکتر فرزاد روشنضمیر بازبینی علمی میشوند.
اگر از رژیمهای تکراری نتیجه نگرفتهاید، فقط یک دوره با دکتر روشن ضمیر داشته باشید. هزینه رژیم طبق تعرفه ویزیت دکتری تخصصی در علوم پایه (PHD) پروانهدار در سال 1405، 357 هزارو 700 تومان می باشد.
جهت ارتباط در پیامرسانها به شماره زیر پیام دهید
09304881654
عضویت در کانال بله
