درمان متمرکز بر هیجان (Emotion-Focused Therapy – EFT) نوعی رواندرمانی گفتوگومحور است که به افراد، زوجها و خانوادهها کمک میکند احساسات دشوار را پردازش کرده و روابط سالمتر و ایمنتری بسازند.
این شیوه درمانی به افراد کمک میکند احساسات خود را شناسایی و درک کنند، سپس به شکلی سالمتر به آنها پاسخ دهند؛ بهطوریکه اعتماد دوباره ایجاد شود، روابط تقویت گردد و سلامت روان حمایت شود.
در ادامه میخوانید که درمان متمرکز بر هیجان چیست، چه زمانی استفاده میشود، چه فوایدی دارد و در یک جلسه چه انتظاری باید داشته باشید.
درمان EFT چگونه کار میکند؟
درمان متمرکز بر هیجان (EFT) معمولاً در سه مرحله اصلی انجام میشود که هر کدام شامل گامهای ساختاریافتهای برای هدایت افراد، زوجها یا خانوادهها در مسیر درمان است.
مرحله ۱: ارزیابی و کاهش تنش
- شناسایی چرخههای منفی: درمانگر به شناسایی الگوهای تکرارشونده تعارض کمک میکند و نشان میدهد چگونه واکنشهای هر فرد چرخه را ادامه میدهد.
- توجه به هیجانهای اصلی: به جای ماندن در خشم یا دور شدن، از فرد حمایت میشود تا احساسات زیرین مانند ترس، غم یا نیاز به نزدیکی را تشخیص دهد.
- بازنگری در مسئله: تمرکز از سرزنش یکدیگر به سمت دیدن چرخه منفی بهعنوان چالش مشترک تغییر میکند.
مرحله ۲: بازسازی تعاملات
- بیان احساسات آسیبپذیر: با حمایت درمانگر، افراد تمرین میکنند که درباره ترسها و نیازهای عمیقتر خود در محیطی امن صحبت کنند.
- تمرین پاسخهای جدید: افراد روشهای تازهای از ارتباط را امتحان میکنند، مانند گوش دادن همدلانه به جای دفاعی رفتار کردن یا عقبنشینی، تا اعتماد دوباره ساخته شود و تعارض کاهش یابد.
- پذیرش نقشهای سالمتر: الگوهای قدیمی مانند کنارهگیری یا سرزنش جای خود را به رفتارهایی میدهند که اعتماد را بازسازی کرده و پیوند عاطفی را تقویت میکند.
مرحله ۳: تثبیت
- حفظ الگوهای جدید: افراد، زوجها یا خانوادهها این شیوههای تازه مانند گفتوگوی باز و گوش دادن همدلانه را به زندگی روزمره میآورند تا طبیعی شوند.
- تمرین الگوهای تازه: آنها مهارتهای آموختهشده در درمان را در موقعیتهای واقعی به کار میبرند تا تغییرات پایدار بماند.
- بازنویسی داستان: آنها شروع میکنند به دیدن چالشهای گذشته بهعنوان موانعی که با هم پشت سر گذاشتهاند، که باعث عمیقتر شدن حس نزدیکی و امنیت میشود.
از طریق این سه مرحله، EFT به افراد کمک میکند چرخههای منفی را تغییر دهند، هیجانهای اصلی را کشف کنند و الگوهای تازهای از ارتباط را بسازند که ایمنتر و حمایتکنندهتر باشند.
چه زمانی از EFT استفاده میشود؟
یک درمانگر ممکن است EFT را برای زوجها، خانوادهها و افرادی توصیه کند که احساس میکنند توسط هیجانات غافلگیر شدهاند، از عزیزان خود فاصله گرفتهاند یا در چرخههای دردناک گرفتار شدهاند.
- زوجها: درمان متمرکز بر هیجان زوجی (EFCT) به شرکا کمک میکند تعارض را کاهش دهند، اعتماد را بازسازی کنند و پیوندهای عاطفی قوی بسازند. تحقیقات نشان داده است که این روش صمیمیت را بهبود میبخشد و از زوجهایی که با ناراحتی، تروما یا بیماریهای مزمن مواجه هستند، حمایت میکند.
- خانوادهها: درمان متمرکز بر هیجان خانوادگی (EFFT) به تقویت پیوند والد-فرزند و کاهش تعارض کمک میکند. یک مطالعه مقدماتی در سال ۲۰۲۳ نشان داد که این روش از دلبستگی ایمنتر و تنظیم هیجانی سالمتر در خانوادهها حمایت میکند.
- افراد (EFIT): درمان متمرکز بر هیجان میتواند به افراد مبتلا به افسردگی، اضطراب و علائم مرتبط با تروما کمک کند. مطالعهای در سال ۲۰۲۵ بهبود متوسطی در علائم سلامت روان نشان داد، هرچند مشکلات مربوط به روابط کمتر بهبود یافتند.
اگر به EFT فکر میکنید، بهتر است با یک متخصص سلامت روان مشورت کنید. آنها میتوانند تعیین کنند که آیا این درمان برای نیازها و شرایط شما مناسب است یا خیر.
فواید EFT چیست؟
درمان متمرکز بر هیجان (EFT) چندین مزیت دارد، از جمله:
- افزایش آگاهی هیجانی: EFT به شما کمک میکند احساسات را شناسایی و نامگذاری کنید به جای اینکه آنها را سرکوب کنید. یک مطالعه در سال ۲۰۲۳ روی افرادی که علائم جسمانی داشتند نشان داد که ۱۲ جلسه EFT توانایی تنظیم هیجان و راهبردهای مقابلهای آنها را نسبت به گروه انتظار بهبود داد.
- روابط سالمتر: زوجها اغلب پس از EFT گزارش میدهند که اعتماد، نزدیکی و همکاری بیشتری دارند. یک مرور مطالعاتی در سال ۲۰۲۴ نشان داد که حدود ۷۰٪ از زوجها از ناراحتیهای رابطهای رهایی یافتند.
- کاهش علائم افسردگی و اضطراب: در درمان فردی، مطالعات نشان میدهد EFT میتواند افسردگی، اضطراب و علائم مرتبط با تروما را کاهش دهد. یک کارآزمایی تصادفی در سال ۲۰۲۵ نشان داد که افرادی که EFT دریافت کردند پس از ۱۵ هفته کاهش قابل توجهی در ناراحتی کلی و اضطراب داشتند.
- پذیرش بیشتر خود: تحقیقات سال ۲۰۲۲ نشان داد که در درمان متمرکز بر هیجان، بسیاری از افراد کمتر از خود انتقاد میکنند و بیشتر با خود مهربان میشوند، بهویژه زمانی که با «منتقد درونی» خود مواجه شده و پاسخهای مراقبتی تمرین میکنند.
در طول جلسه چه انتظاری باید داشته باشید؟
یک جلسه درمان متمرکز بر هیجان معمولاً تا یک ساعت طول میکشد. بیشتر برنامهها کوتاهمدت هستند، معمولاً ۸ تا ۲۰ جلسه، هرچند این موضوع بسته به اهداف و چالشهای هر فرد میتواند متفاوت باشد.
هدف ایجاد فضایی حمایتی است که در آن احساس امنیت کنید و بتوانید هیجاناتی را که بیان آنها دشوار است، ابراز کنید. در یک جلسه معمول EFT میتوانید انتظار داشته باشید:
- تعیین اهداف: در ابتدای جلسه، درمانگر میپرسد که دوست دارید روی چه چیزی تمرکز کنید، مثلاً تعارض با شریک زندگی یا اضطراب شدید. زوجها یا خانوادهها توافق میکنند که سرزنش را متوقف کرده و به چرخه نگاه کنند نه به فرد مقابل.
- شناسایی چرخه: شما لحظات دشوار را مرحلهبهمرحله مرور میکنید تا محرکها، نشانههای بدنی و احساسات را تشخیص دهید. درمانگر کمک میکند چرخه واکنشها را ببینید. دیدن چرخه بهعنوان مشکل (نه فرد مقابل) به کاهش سرزنش کمک میکند.
- کاوش احساسات زیرین: آهستهتر پیش رفتن باعث میشود احساسات اصلی مانند غم، ترس یا نیاز به آرامش را شناسایی کنید. درمانگر به شما کمک میکند این احساسات عمیقتر را بشناسید و به شکلی ایمن با آنها مواجه شوید.
- اشتراکگذاری و ارتباط: شما تمرین میکنید که احساسات عمیقتر خود را بیان کنید. شرکا یا اعضای خانواده یاد میگیرند که با همدلی پاسخ دهند نه با حالت دفاعی. در درمان فردی، این کار میتواند شامل تکنیک «دو صندلی» باشد، جایی که با منتقد درونی خود گفتوگو میکنید و خودگویی مثبت تمرین میکنید.
- ایجاد تجربیات جدید: از طریق ایفای نقش یا کار «دو صندلی»، شما راههای سالمتر پاسخ دادن را امتحان میکنید. این لحظات، مانند درخواست اطمینان به جای حمله، به ایجاد الگوهای تازه و روابط قویتر کمک میکنند.
- تمرین خارج از جلسه: درمانگران اغلب ابزارهای سادهای مانند گفتوگوهای ساختاریافته یا بررسیهای کوتاه خانگی را پیشنهاد میدهند تا روند پیشرفت ادامه پیدا کند.
اگر به درمان متمرکز بر هیجان (EFT) علاقهمند هستید، گزینههای مقرونبهصرفه شامل کلینیکهای آموزشی، برنامههای اجتماعی یا درمان آنلاین هستند.
جمعبندی
درمان متمرکز بر هیجان به افراد، خانوادهها و زوجها کمک میکند از میان احساسات دشوار عبور کنند و روابط خود را بهبود ببخشند.
EFT معمولاً سه مرحله دارد: ارزیابی، بازسازی و تثبیت؛ هرکدام با گامهای مشخص. تحقیقات نشان داده که این روش میتواند مؤثر باشد، اما برای همه مناسب نیست.
اگر به EFT فکر میکنید، با یک متخصص سلامت روان صحبت کنید. او میتواند به شما کمک کند تصمیم بگیرید آیا این درمان برای نیازهای شما مناسب است یا خیر.
آردایت برای اطمینان از صحت محتوای خود، که در سیاست ویراستاری ما ذکر شده است، از دستورالعملهای سختگیرانهای در زمینه منبعیابی پیروی میکند . ما فقط از منابع معتبر، از جمله مطالعات بررسیشده توسط همتایان، متخصصان پزشکی دارای مجوز، بیماران با تجربه عملی و اطلاعات از مؤسسات برتر، استفاده میکنیم.
- Bailey G, et al. (2022). Qualitative analysis of chair tasks in emotion-focused therapy video sessions.
https://www.mdpi.com/1660-4601/19/19/12942 - Bodenmann G, et al. (2020). Cognitive-behavioral and emotion-focused couple therapy: Similarities and differences.
https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC9645475/ - Conradi HJ, et al. (2023). Effectiveness and feasibility of structured emotionally focused family therapy for parents and adolescents: Protocol of a within-subjects pilot study.
https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC10289383/ - Edwards C, et al. (2024). The transition to teletherapy: Experiences of emotionally focused therapists.
https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/famp.13068 - Fang M, et al. (2023). The therapeutic alliance in couple therapy: Patterns by treatment and sex in a randomized controlled trial of emotionally focused therapy and treatment as usual.
https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/famp.12892 - Kramer U, et al. (2025). Effectiveness of emotion-focused therapy: Main results of a practice–research network study.
https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/10503307.2025.2454455 - Sivandian M, et al. (2025). The effectiveness of emotion-focused therapy on emotion regulation and coping strategies of women with somatic symptom.
https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC12200023/ - Spengler PM, et al. (2024). A comprehensive meta-analysis on the efficacy of emotionally focused couple therapy.
https://psycnet.apa.org/doiLanding?doi=10.1037%2Fcfp0000233 - What is emotionally focused therapy (EFT)? (n.d.).
https://iceeft.com/what-is-eft-public/ - Wiebe SA, et al. (2025). A randomized controlled trial of emotionally focused individual therapy (EFIT) for depression and anxiety.
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/40638305/ - https://www.healthline.com/health/eft-therapy
گردآوری، ترجمه و تدوین محتوای علمی در حوزه سلامت عمومی
تمام مقالات توسط دکتر فرزاد روشنضمیر بازبینی علمی میشوند.
اگر از رژیمهای تکراری نتیجه نگرفتهاید، فقط یک دوره با دکتر روشن ضمیر داشته باشید. هزینه رژیم طبق تعرفه ویزیت دکتری تخصصی در علوم پایه (PHD) پروانهدار در سال 1405، 357 هزارو 700 تومان می باشد.
جهت ارتباط در پیامرسانها به شماره زیر پیام دهید
09304881654
عضویت در کانال بله
