اختلال مصرف غذای اجتنابی/محدودکننده (ARFID) در بزرگسالان

اختلال مصرف غذای اجتنابی/محدودکننده (ARFID) یک اختلال خوردن است که باعث می‌شود فرد رژیم غذایی خود را به غذاهای خاصی محدود کند. فرد مبتلا به این اختلال ممکن است به دلایل مختلفی، از جمله مسائل حسی (Sensory Issues)، از مصرف برخی غذاها خودداری کند. برخلاف بسیاری از اختلالات خوردن دیگر، ARFID به تصویر بدنی یا نگرانی در مورد وزن ارتباطی ندارد. افراد مبتلا به این اختلال به دلیل مشکلات حسی، ترس از پیامدهای خوردن (مانند خفگی یا استفراغ)، یا عدم علاقه به غذا از غذاهای خاصی اجتناب می‌کنند. ARFID می‌تواند افراد در هر سنی را تحت تأثیر قرار دهد، اما معمولاً از دوران کودکی شروع می‌شود و گاهی تا بزرگسالی ادامه می‌یابد¹.

علائم ARFID در بزرگسالان

علائم ARFID می‌تواند بین افراد متفاوت باشد و شامل نشانه‌های روان‌شناختی، رفتاری و فیزیکی متنوعی است. این علائم ممکن است شامل موارد زیر باشند:

• بدغذایی شدید (Picky Eating) یا داشتن یک رژیم غذایی بسیار محدود.
• خوردن غذاهای یکسان در هر وعده غذایی به صورت مکرر.
• ترس از پیامدهای خوردن، مانند خفگی یا استفراغ.
• اجتناب از غذاها بر اساس ویژگی‌های حسی، مانند بافت، بو یا ظاهر.
• طولانی شدن زمان صرف غذا.
• کمبودهای تغذیه‌ای جدی و متعدد.
• عدم علاقه به خوردن غذا یا کاهش اشتها.
• اجتناب از رویدادهای اجتماعی که شامل وعده‌های غذایی هستند.
• محدود کردن مقادیر غذای مصرفی.
• کاهش وزن قابل توجه و ناخواسته.
• مشکلات گوارشی مانند یبوست و درد شکمی.
• احساس خواب‌آلودگی و بی‌حالی مزمن.
• بی‌نظمی در چرخه‌های قاعدگی (در زنان).
• داشتن موهای خشک، نازک و شکننده.
• مشکل در تمرکز و انجام وظایف شناختی.

علل ARFID در بزرگسالان

محققان علت دقیق ARFID را نمی‌دانند، اما برخی معتقدند که ترکیبی پیچیده از عوامل ژنتیکی، محیطی، نوروبیولوژیکی و روانی-اجتماعی در ایجاد آن نقش دارند². عوامل خطر خاصی ممکن است احتمال ابتلا به این بیماری را افزایش دهند. تحقیقات نشان می‌دهند که ARFID اغلب با سایر اختلالات عصبی-رشدی و روانپزشکی همراه است، از جمله:

• اختلال نقص توجه و بیش‌فعالی (ADHD).
• اختلال طیف اوتیسم (ASD).
• اختلالات اضطرابی مختلف.

تشخیص ARFID در بزرگسالان

متخصصان مراقبت‌های بهداشتی از معیارهای موجود در راهنمای تشخیصی و آماری اختلالات روانی، ویرایش پنجم متن بازبینی‌شده (DSM-5-TR) برای تشخیص ARFID استفاده می‌کنند.

معیارهای تشخیصی شامل این است که فرد مصرف غذا را بر اساس یک یا چند از سه نیروی محرک اصلی زیر محدود کند:

1. عدم علاقه به غذا یا غذا خوردن.
2. مسائل حسی مرتبط با غذا (مثل حساسیت به بافت یا بو).
3. ترس از پیامدهای خوردن (مانند خفگی یا درد).

معیارهای DSM-5-TR همچنین شامل این نکته است که دلیل اصلی محدودیت غذایی فرد نباید مربوط به مسائل تصویر بدنی یا سایر شرایط سلامتی مانند اختلالات گوارشی باشد. علاوه بر این، فرد مبتلا به ARFID غذا را تا حدی محدود یا اجتناب می‌کند که به طور قابل توجهی بر وزن، دریافت مواد مغذی و عملکرد روانی-اجتماعی او تأثیر بگذارد.

درمان ARFID در بزرگسالان

درمان ARFID ممکن است بسته به شرایط هم‌زمان (مانند ADHD یا ASD) و نیروهای محرک زمینه‌ای اختلال متفاوت باشد. اولویت اصلی متخصصان مراقبت‌های بهداشتی معمولاً کمک به فرد مبتلا به ARFID برای رسیدن و حفظ یک سطح سالم از دریافت مواد مغذی است. درمان همچنین می‌تواند به افراد کمک کند تا مسائل روان‌شناختی و رفتاری، مانند مشکلات حسی و ترس‌های مرتبط با غذا را مدیریت کنند.

یک تیم چندرشته‌ای از متخصصان ممکن است در درمان ARFID کمک کنند، از جمله:

• متخصصان سلامت روان: یک روانشناس، روانپزشک یا درمانگر یکپارچگی حسی می‌تواند علائم روان‌شناختی و رفتاری، از جمله مشکلات پردازش حسی را درمان کند. درمان ممکن است شامل روان‌درمانی و دارو باشد.
• متخصص تغذیه (Dietitian): یک متخصص تغذیه می‌تواند به فرد کمک کند تا به آرامی دامنه غذاهای “ایمن” خود را گسترش دهد.
• متخصص گوارش (Gastroenterologist): این متخصصان می‌توانند به رد کردن یا درمان شرایط گوارشی که ممکن است بر رفتارهای خوردن فرد تأثیر بگذارند، کمک کنند.

گزینه‌های درمانی ممکن است شامل موارد زیر باشد:

• نظارت پزشکی و تغذیه‌ای مداوم.
• روان‌درمانی مانند درمان شناختی-رفتاری (CBT).
• داروهای تحریک‌کننده اشتها.
• داروهایی برای درمان علائم سلامت روان هم‌زمان، مانند داروهای ضد افسردگی.
• تغذیه با لوله، در موارد بسیار شدید سوءتغذیه.

چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟

ARFID اغلب در کودکان رخ می‌دهد، اما می‌تواند بزرگسالان را نیز تحت تأثیر قرار دهد. اگر فردی مشکوک است که خود یا یکی از عزیزانش علائم ARFID را تجربه می‌کند، باید با یک متخصص مراقبت‌های بهداشتی یا متخصص سلامت روان مشورت کند. بدون درمان، ARFID می‌تواند منجر به سوءتغذیه و عوارض جدی سلامتی شود. درمان می‌تواند به فرد کمک کند تا چالش‌های روان‌شناختی، رفتاری و فیزیکی این بیماری را مدیریت کرده و کیفیت زندگی خود را بهبود بخشد.