کاتاترنیا، یا ناله شبانه، یک اختلال نادر خواب است که باعث ناله غیرارادی در هنگام خواب میشود. دستگاه فشار مثبت مداوم راه هوایی (CPAP) میتواند به کنترل دفعات وقوع کاتاترنیا در طول خواب کمک کند.
شما معمولاً کاتاترنیا را در طول مرحله خواب رِم (REM) و هنگام بازدم تجربه خواهید کرد. کاتاترنیا باعث نالههای طولانی و غیرارادی در حین خواب میشود؛ این وضعیت نادر اغلب به اشتباه با خروپف یا آپنه خواب تشخیص داده میشود.
📢 علائم رایج کاتاترنیا چیست؟
ناله کردن در حین خواب، علامت اصلی و مشخصه کاتاترنیا است¹. این اختلال اغلب در دوران نوجوانی یا اوایل بزرگسالی ایجاد میشود. کاتاترنیا نادر است و احتمالاً کمتر از میزان واقعی گزارش میشود؛ زیرا افراد ممکن است صداهای آن را با آپنه انسدادی خواب، حرف زدن در خواب، خروپف یا سایر اختلالات تنفسی مرتبط با خواب اشتباه بگیرند².
🔊 صدای کاتاترنیا چگونه است؟
صداهای کاتاترنیا با خروپف تفاوت دارند، زیرا منحصراً در حین بازدم ایجاد میشوند. ناله صدایی متمایز ایجاد میکند، شبیه به اینکه چیزی مانع خروج هوا از گلو میشود². تنفس طبیعی ممکن است بین نالهها رخ دهد، اما در برخی مواقع، نالهها به صورت پیوسته اتفاق میافتند. این نویزها میتوانند بلند باشند و بین ۴۰ دسیبل (یک جیرجیرک) تا ۱۲۰ دسیبل (یک اره برقی) متغیر باشند³.
افراد مبتلا به کاتاترنیا اغلب به طور کامل از این صداها بیاطلاع هستند. آنها عموماً زمانی از نالههای شبانه خود مطلع میشوند که همسر، اعضای خانواده یا دوستشان به آن اشاره میکند².
😴 سایر علائم کاتاترنیا ممکن است شامل موارد زیر باشد:
- خوابآلودگی و خستگی در طول روز: تقریباً ۴۵ درصد از افراد مبتلا به کاتاترنیا در طول روز احساس خوابآلودگی میکنند⁴.
- شرمساری یا استرس: افراد اغلب از اینکه سروصدای آنها باعث ناراحتی همسر یا شریک خوابشان شود، میترسند. ناله یا مویه کردن در حین خواب ممکن است باعث شرمساری اجتماعی شده و به طور منفی بر روابط تأثیر بگذارد².
🤔 علت بروز کاتاترنیا چیست؟
کاتاترنیا آنقدر نادر است که کارشناسان هنوز به طور دقیق نمیدانند چه چیزی باعث آن میشود. برخی شواهد نشان میدهد که ناله از حنجره، که حاوی تارهای صوتی است، سرچشمه میگیرد². دکتر سروش زاغی، متخصص گوش و حلق و بینی و جراح خواب، توضیح داد که هر صدایی به دلیل لرزش ساختارها ایجاد میشود. در خروپف، چیزی که میلرزد پشت گلو است، اما در کاتاترنیا، تارهای صوتی لرزش دارند و صدا از جعبه صوتی میآید.
افراد مبتلا به کاتاترنیا معمولاً قبل از ایجاد یک صدای طولانی ناله یا مویه هنگام بازدم، یک نفس عمیق به داخل میکشند⁴. کاتاترنیا معمولاً در طول خواب رِم (REM) رخ میدهد، که دورهای از خواب است که در آن خاطرات و رؤیاها تثبیت میشوند⁴. اگرچه نادر است، اما کاتاترنیا ممکن است در طول سایر دورههای خواب نیز اتفاق بیفتد.
📈 عوامل خطر:
عوامل خطر برای پاراسومنیاها، که گروهی از اختلالات خواب شامل ناله شبانه هستند، شامل موارد زیر است⁵:
- سابقه خانوادگی ابتلا به پاراسومنیاها
- سایر اختلالات خواب (مانند آپنه انسدادی خواب و سندرم پای بیقرار)
- اختلالات روانپزشکی
- کمبود خواب
- استفاده از آرامبخشها
دکتر زاغی اظهار داشت که کاتاترنیا میتواند شامل چندین اختلال مختلف با علل متفاوت باشد.
🩺 تشخیص بیماری
پزشکان ممکن است کاتاترنیا را بر اساس علائم شما تشخیص دهند. انجام پلیسومنوگرافی یا مطالعه خواب میتواند سایر مشکلات تنفسی یا اختلالات خواب را رد کند².
یک مطالعه خواب چندین عملکرد بدن را در حین خواب اندازهگیری میکند⁶:
- جریان هوا
- سطح اکسیژن خون
- وضعیت بدن
- امواج مغزی (EEG)
- تنفس
- فعالیت الکتریکی عضلات
- حرکت چشم
- ضربان قلب
شما میتوانید مطالعه خواب را در یک مرکز خواب یا در خانه انجام دهید. در صورتی که بیماریهای دیگری مانند بیماری قلبی یا ریوی و یا اختلالات خواب نداشته باشید، ممکن است بتوانید از تست خانگی استفاده کنید². برای انجام این آزمایش در مرکز خواب، شما حدود دو ساعت قبل از زمان خواب معمول خود به مرکز میرسید. در آنجا، الکترودهایی در نزدیکی پلکها، چانه و پوست سر شما متصل میشوند تا عملکردهای بدن شما را اندازهگیری کنند. دوربینهای فیلمبرداری و سایر مانیتورها نیز ممکن است هرگونه سروصدا و حرکتی را که در حین خواب ایجاد میکنید، ثبت کنند⁶.
💊 رویکردهای درمانی
کاتاترنیا یک بیماری بیضرر است و بیشتر افراد مبتلا به این اختلال، خواب کاملاً مناسبی دارند. اگر کاتاترنیا بر کیفیت خواب شما یا همسرتان تأثیر میگذارد، میتوانید اقداماتی را انجام دهید². دکتر زاغی بیان کرد که با وجود اینکه این مشکل میتواند آزاردهنده باشد، اما نحوه درمان قطعی آن به درستی مشخص نیست.
🛌 راهکارهای احتمالی:
- استفاده از نویز سفید: از دستگاه نویز سفید برای مسدود کردن صداها استفاده کنید⁴.
- تنها خوابیدن: در نظر بگیرید که در اتاقی جداگانه از دیگران بخوابید².
- استفاده از دستگاه CPAP: دستگاههای فشار مثبت مداوم راه هوایی (CPAP) با استفاده از فشار ملایم هوا به باز نگه داشتن مجاری تنفسی کمک میکنند⁷. دستگاههای CPAP ممکن است به کنترل دفعات وقوع کاتاترنیا کمک کنند.
- استفاده از گوشگیر: از همسر یا شریک خواب خود بخواهید از گوشگیر استفاده کند².
🛡️ نحوه پیشگیری
در مورد اینکه آیا میتوان از کاتاترنیا پیشگیری کرد، کمبود تحقیقات وجود دارد. داروهای خوابآور، مانند آمبین (زولپیدم) و لونستا (اسزوپیکلون)، ممکن است از کاتاترنیا جلوگیری کنند⁴⁸. با این حال، تحقیقات بیشتری برای اثبات این موضوع لازم است. این داروها نیاز به نسخه پزشک دارند و باید دقیقاً طبق دستور مصرف شوند⁸.
🩺 شرایط مرتبطی که باید مراقب آنها بود
کاتاترنیا عموماً باعث عوارض جدی نمیشود، اما افراد مبتلا به آن ممکن است بیشتر در معرض ابتلا به سایر شرایط باشند².
🤒 شایعترین شرایط مرتبط با کاتاترنیا عبارتند از:
- اضطراب و افسردگی: تقریباً ۴۵ درصد از افراد مبتلا به کاتاترنیا ممکن است به دلیل نگرانی از ایجاد مزاحمت برای شریک خواب خود دچار اضطراب و استرس شوند².
- خستگی: حدود ۷۷ درصد از افراد، احساس خستگی مفرط را گزارش میکنند². افراد مبتلا به کاتاترنیا ممکن است پس از بیدار شدن احساس شادابی نکنند، که این امر منجر به خستگی شدید میشود.
- بیخوابی (Insomnia): بیخوابی در حدود ۴۵ درصد از افراد مبتلا به این عارضه رخ میدهد². افراد مبتلا به بیخوابی در به خواب رفتن یا حفظ خواب مشکل دارند⁹.
- شب ادراری (Nocturia): بیش از نیمی از افراد نیز شب ادراری را گزارش میکنند، که نیاز مکرر به ادرار کردن در شب است¹⁰².
- سایر پاراسومنیاها: حدود ۵۷ درصد از افراد، سایر پاراسومنیاها مانند حرف زدن در خواب، راهرفتن در خواب و دندان قروچه را نیز تجربه میکنند².
🫂 کنار آمدن با کاتاترنیا در زندگی روزمره
جدا از اینکه ناله و مویه در خواب یک آزار بالقوه است، جای نگرانی جدی ندارد. برخلاف آپنه انسدادی خواب، افراد مبتلا به کاتاترنیا افت سطح اکسیژن در طول خواب را تجربه نمیکنند¹¹. در آپنه انسدادی خواب، کاهش اکسیژن میتواند به اندامها آسیب برساند. اگر شما یا شریک خوابتان علائم کاتاترنیا را دارید، توصیه میشود به یک پزشک متخصص خواب مراجعه کنید.
- Dias C, Sousa L, Batata L, et al. CPAP treatment for catathrenia. Rev Port Pneumol. 2017;23(2):101-104. doi:10.1016/j.rppnen.2016.12.008
- Alonso J, Camacho M, Chhetri DK, et al. Catathrenia (nocturnal groaning): A social media survey and state-of-the-art review. J Clin Sleep Med. 2017;13(4):613-622. doi:10.5664/jcsm.6556
- Yu M, Lu Y, Zhang W, et al. Preliminary analysis of salivary microbiota in catathrenia (Nocturnal groaning) using machine learning algorithms. Journal of Oral Microbiology. 2025;17(1):2489613. doi:10.1080/20002297.2025.2489613
- Drakatos P, Higgins S, Duncan I, et al. Catathrenia, a REM predominant disorder of arousal?. Sleep Med. 2017;32:222-226. doi:10.1016/j.sleep.2016.06.010
- Bollu PC, Goyal MK, Thakkar MM, et al. Sleep medicine: Parasomnias. Mo Med. 2018;115(2):169-175.
- MedlinePlus. Polysomnography.
- Gómez T, Casal A, De Miguel MDPC, et al. Catathrenia resolved with the lowest CPAP pressure settings. Pulmonology. 2020;26(2):107-110. doi:10.1016/j.pulmoe.2019.07.010
- MedlinePlus. Medicines for sleep.
- MedlinePlus. Insomnia.
- MedlinePlus. Urinating more at night.
- National Heart, Lung, and Blood Institute. Sleep apnea - living with.
- https://www.health.com/condition/sleep/catathrenia
گردآوری، ترجمه و تدوین محتوای علمی در حوزه سلامت عمومی
تمام مقالات توسط دکتر فرزاد روشنضمیر بازبینی علمی میشوند.
اگر از رژیمهای تکراری نتیجه نگرفتهاید، فقط یک دوره با دکتر روشن ضمیر داشته باشید. هزینه رژیم طبق تعرفه ویزیت دکتری تخصصی در علوم پایه (PHD) پروانهدار در سال 1405، 357 هزارو 700 تومان می باشد.
جهت ارتباط در پیامرسانها به شماره زیر پیام دهید
09304881654
عضویت در کانال بله
