آیا نارکولپسی همان راه‌رفتن در خواب است؟

راه‌رفتن در خواب در نارکولپسی

نارکولپسی و راه‌رفتن در خواب دو تشخیص متفاوت هستند، اما ممکن است هم‌زمان در یک فرد دیده شوند. گاهی رفتارهای خودکار در افراد مبتلا به نارکولپسی با علائم راه‌رفتن در خواب اشتباه گرفته می‌شوند.

این تشابه به این دلیل رخ می‌دهد که هر دو حالت شامل حرکات یا فعالیت‌هایی در هنگام خواب یا نیمه‌خواب هستند، که فرد پس از آن هیچ‌گونه خاطره‌ای از آن‌ها ندارد. به همین دلیل، تمایز میان آن‌ها نیاز به بررسی دقیق کلینیکی دارد.

نارکولپسی و راه رفتن در خواب چه ارتباطی با هم دارند؟

healthline

نارکولپسی به‌عنوان نشانه‌ای از راه‌رفتن در خواب

راه‌رفتن در خواب، که با عنوان «سومنابولیسم» نیز شناخته می‌شود، نوعی پاراسومنیا است. پاراسومنیاها مجموعه‌ای از اختلالات خواب هستند که با تجربیات و رفتارهای غیرمعمول در زمان خواب مشخص می‌شوند.

این رفتارها می‌توانند شامل رؤیاها، حرف‌زدن در خواب، حرکات بدنی یا واکنش‌های احساسی شدید باشند که در طول چرخه خواب اتفاق می‌افتند. از آن‌جا که راه‌رفتن در خواب در مرحله خواب غیر REM رخ می‌دهد، در نسخه تجدیدنظرشده پنجمین ویرایش «راهنمای تشخیصی و آماری اختلالات روانی» (DSM-5-TR) به‌عنوان «اختلال برانگیختگی از خواب غیر REM، نوع راه‌رفتن در خواب» طبقه‌بندی شده است.

🍏

اگر به دنبال رژیم متناسب با شرایط خودتان هستید...

اطلاعات این مقاله جنبه آموزشی دارد؛ اما برنامه غذایی هر فرد بهتر است متناسب با شرایط، هدف و نیازهای خودش تنظیم شود.

آشنایی با رژیم تخصصی دکتر روشن‌ضمیر ←

شیوع و گروه‌های سنی درگیر

راه‌رفتن در خواب در کودکان شایع‌تر از بزرگسالان است. برآورد می‌شود که تا ۱۵٪ از کودکان حداقل یک بار این وضعیت را تجربه می‌کنند، در حالی که فقط ۲ تا ۴ درصد از بزرگسالان با این اختلال زندگی می‌کنند¹.

این اختلاف به‌دلیل رشد ناکامل سیستم عصبی در کودکان و ویژگی‌های خاص مراحل خواب در سنین پایین است. در اغلب موارد، این اختلال با رشد کودک کاهش می‌یابد یا از بین می‌رود.

تفاوت‌های اصلی میان نارکولپسی و راه‌رفتن در خواب

راه‌رفتن در خواب و نارکولپسی یکسان نیستند. نارکولپسی یک اختلال خواب مزمن است که به دو نوع اصلی تقسیم می‌شود²:

نارکولپسی نوع ۱ (همراه با کاتاپلکسی و/یا سطح پایین هیپوکرتین)
نارکولپسی نوع ۲ (سطح طبیعی هیپوکرتین و بدون کاتاپلکسی)

هیپوکرتین ماده‌ای شیمیایی در مغز است که به تنظیم چرخه خواب و بیداری کمک می‌کند و در هیپوتالاموس تولید می‌شود. کاتاپلکسی به حملات ناگهانی ضعف عضلانی اطلاق می‌شود که اغلب به‌دنبال هیجانات قوی اتفاق می‌افتد.

در نارکولپسی، مغز در تنظیم چرخه خواب-بیداری دچار مشکل می‌شود و این مسئله باعث خواب تکه‌تکه می‌گردد. پیامد این وضعیت خواب‌آلودگی شدید روزانه (EDS) و بروز علائم دیگری مانند فلج خواب و کاتاپلکسی است.

شیوع نارکولپسی

برآورد می‌شود که حدود ۱۴ نفر از هر ۱۰۰٬۰۰۰ نفر به نارکولپسی نوع ۱ مبتلا هستند، و حدود ۶۵ نفر از هر ۱۰۰٬۰۰۰ نفر با نارکولپسی نوع ۲ زندگی می‌کنند³. این آمار نشان‌دهنده نادر بودن این اختلال در جمعیت عمومی است.

با این حال، تشخیص دقیق آن به دلیل تشابه علائم با دیگر اختلالات خواب، همچون راه‌رفتن در خواب یا بی‌خوابی، ممکن است دشوار باشد و نیاز به بررسی دقیق تخصصی دارد.

آیا راه‌رفتن در خواب در افراد مبتلا به نارکولپسی رایج است؟

راه‌رفتن در خواب در نارکولپسی بیشتر از جمعیت عمومی نیست. مطالعه‌ای در سال ۲۰۲۲ نشان داد که شیوع راه‌رفتن در خواب در افراد مبتلا به نارکولپسی مشابه افراد بدون این اختلال است.

نویسندگان این مطالعه نتیجه‌گیری کردند که این هم‌پوشانی ممکن است صرفاً اتفاقی باشد. به‌عبارت دیگر، همزمانی این دو اختلال ضرورتاً نشان‌دهنده رابطه علت و معلولی نیست.

تفاوت راه‌رفتن در خواب و رفتارهای خودکار در نارکولپسی

گاهی اوقات راه‌رفتن در خواب با رفتارهایی که در نارکولپسی با عنوان «رفتارهای خودکار» شناخته می‌شوند، اشتباه گرفته می‌شود. این رفتارها شامل انجام حرکات یا فعالیت‌هایی در حین ورود به خواب هستند، گویی فرد روی حالت «خلبان خودکار» قرار دارد.

برای مثال، فرد ممکن است در حالی که نیمه‌خواب است یا چشمانش بسته است، همچنان راه برود یا صحبت کند. هم راه‌رفتن در خواب و هم رفتارهای خودکار ممکن است با فقدان کامل حافظه نسبت به آنچه رخ داده همراه باشند.

آیا افرادی که در خواب راه می‌روند دچار نارکولپسی هستند؟

راه‌رفتن در خواب و نارکولپسی دو تشخیص جداگانه هستند. این دو اختلال می‌توانند در کنار هم بروز کنند، اما همه افراد مبتلا به نارکولپسی راه‌رفتن در خواب را تجربه نمی‌کنند و راه‌رفتن در خواب به‌تنهایی به‌معنای ابتلا به نارکولپسی نیست.

این نکته اهمیت دارد که برای تشخیص صحیح، تفاوت‌های بالینی این دو اختلال توسط متخصص خواب بررسی شود. زیرا درمان و مداخلات مورد نیاز برای هر یک متفاوت خواهد بود.

مکانیسم‌ها و عوامل خطر مشترک

علت دقیق راه‌رفتن در خواب مشخص نیست، اما پژوهش‌ها نشان می‌دهند که تغییر جریان خون به مغز در هنگام خواب ممکن است مناطقی از مغز را که مسئول حرکت هستند فعال کند، در حالی که سایر بخش‌های مغز همچنان در خواب باقی می‌مانند.

این وضعیت باعث می‌شود فرد بدون آگاهی کامل، حرکات پیچیده‌ای را انجام دهد. عوامل خطر راه‌رفتن در خواب عبارتند از⁴:

سن (در کودکان شایع‌تر است)
برخی داروها
بیماری‌های تحلیل‌برنده عصبی

عوامل خطر نارکولپسی

علت‌های نارکولپسی نیز کاملاً مشخص نیستند. نارکولپسی نوع ۱ با سطوح پایین هیپوکرتین در مغز مرتبط است که بیداری را تحریک کرده و مرحله خواب REM را تنظیم می‌کند.

علت‌های نارکولپسی نوع ۲ کمتر واضح هستند و احتمالاً شامل تعامل پیچیده‌ای از ژنتیک، عوامل محیطی و پاسخ‌های ایمنی می‌شود. عوامل خطر نارکولپسی شامل⁵:

داشتن خویشاوند نزدیک مبتلا به نارکولپسی
تجربه آسیب مغزی
زندگی با یک بیماری خودایمنی

چگونه باید همزمان با هر دو اختلال زندگی کرد

درمان افرادی که به‌طور هم‌زمان با نارکولپسی و راه‌رفتن در خواب زندگی می‌کنند، هر دو وضعیت را در نظر می‌گیرد و نیازمند رویکردی چندرشته‌ای است.

تیم پزشکی ممکن است شامل موارد زیر باشد:

پزشک متخصص خواب
متخصص مغز و اعصاب
متخصص رفتارهای خواب
پزشک عمومی

رویکردهای درمانی برای نارکولپسی و راه‌رفتن در خواب

این متخصصان با همکاری یکدیگر، برنامه درمانی جامعی را برای تثبیت خواب و کاهش علائم هر دو اختلال تدوین می‌کنند. نارکولپسی اغلب نیاز به دارو برای کنترل خواب‌آلودگی روزانه و تنظیم چرخه‌های خواب دارد.

همچنین ممکن است پزشک تغییرات سبک زندگی، بهداشت خواب و روان‌درمانی را برای تقویت عادت‌های مفید و مقابله با علائم توصیه کند. در حال حاضر، هیچ داروی تأییدشده‌ای توسط FDA برای راه‌رفتن در خواب وجود ندارد⁶.

ایمنی و مطالعات موردی

درمان راه‌رفتن در خواب بیشتر بر اقدامات ایمنی برای پیشگیری از صدمات ناخواسته (مانند قفل‌کردن در و پنجره‌ها) و بهبود کیفیت خواب متمرکز است. یک مطالعه موردی قدیمی در سال ۲۰۱۸ نشان داد که داروی سدیم اکسیبات که برای درمان نارکولپسی استفاده می‌شود، در مردی ۴۴ ساله با هر دو اختلال، علائم را کاهش داده است.

با این حال، این دارو انتخاب اصلی برای درمان راه‌رفتن در خواب نیست و استفاده از آن باید تحت نظارت دقیق پزشک باشد. هدف اصلی کاهش خطرات و ارتقای کیفیت خواب است.

جمع‌بندی

راه‌رفتن در خواب و نارکولپسی دو اختلال مجزا هستند و به‌صورت مستقل تشخیص داده می‌شوند. با وجود نادر بودن، این دو می‌توانند به‌صورت هم‌زمان بروز کنند و در برخی موارد، رفتارهای خودکار ناشی از نارکولپسی با راه‌رفتن در خواب اشتباه گرفته می‌شوند.

در صورت هم‌زمانی این دو وضعیت، برنامه درمانی جامع ممکن است شامل دارودرمانی، روان‌درمانی، اقدامات ایمنی و رعایت بهداشت خواب باشد. مراجعه به پزشک متخصص خواب برای تشخیص و درمان مناسب بسیار توصیه می‌شود.

واحد محتوای علمی rdiet.ir

گردآوری، ترجمه و تدوین محتوای علمی در حوزه سلامت عمومی

تمام مقالات توسط دکتر فرزاد روشن‌ضمیر بازبینی علمی می‌شوند.

اگر از رژیم‌های تکراری نتیجه نگرفته‌اید، فقط یک دوره با دکتر روشن ضمیر داشته باشید. هزینه رژیم طبق تعرفه ویزیت دکتری تخصصی در علوم پایه (PHD) پروانه‌دار در سال 1405، 357 هزارو 700 تومان می باشد.

جهت ارتباط در پیام‌رسان‌ها به شماره زیر پیام دهید

09304881654

برای دریافت آموزش‌های روزانه عضو کانال بله شوید: