غدد لنفاوی گردنی، گرههای کوچکی هستند که در ناحیه گردن قرار دارند. تورم غدد لنفاوی گردنی ممکن است نشانهای از یک عفونت نزدیک، مانند عفونت گوش یا سایر بیماریهای سیستمیک باشد.
سیستم لنفاوی شبکهای از اندامها و بافتها است که به حمایت از عملکرد ایمنی بدن کمک میکند. غدد لنفاوی ساختارهای ریز و لوبیا شکل هستند که به عنوان فیلتر در این سیستم عمل میکنند. آنها قبل از بازگشت پاتوژنها به جریان خون، ویروسها، باکتریها و قارچها را به دام انداخته و آنها را تخریب میکنند.
تورم غدد لنفاوی معمولاً نشاندهنده عفونت است، اما میتواند نتیجه یک وضعیت التهابی، یک بیماری خودایمنی، واکنش به یک دارو یا سرطان باشد. گاهی اوقات نیز تورم بدون هیچ دلیل مشخصی رخ میدهد. تورم در غدد لنفاوی گردنی ممکن است نشاندهنده وجود مشکل در ناحیه سر، گردن، گلو یا خود سیستم لنفاوی باشد.
این مقاله علل بالقوه تورم غدد لنفاوی گردنی را بررسی میکند و اطلاعاتی در مورد گزینههای درمانی و زمان مناسب برای مراجعه به پزشک ارائه میدهد.
علائم
غدد لنفاوی بخشی حیاتی از سیستم ایمنی بدن هستند. هنگامی که سیستم ایمنی در حال دفاع از بدن در برابر یک عفونت موضعی است، غدد لنفاوی میتوانند بزرگ شوند. غدد لنفاوی گردنی در جلوی گردن، کنارهها و پشت گردن قرار دارند. آنها معمولاً قطری کمتر از ۱ سانتیمتر دارند. اگر بزرگتر از این مقدار باشند، میتواند نشانه عفونت یا سایر مشکلات سلامتی باشد، مانند:
- عفونت گوش
- عفونت دندان یا آبسه
- عفونت پوستی در ناحیه سر و گردن
- آکنه یا التهاب شدید پوست
- عفونت غدد بزاقی
- التهاب ناشی از استفاده از رنگ مو یا بستن سفت موها (مانند بافتهای محکم)
- کووید-۱۹
- سرماخوردگی یا آنفولانزا
- ورم لوزه (تونسیلیت)
- تب غدهای (مونونوکلئوز)
- برخی از انواع سرطان
بسته به محل وقوع عفونت، غدد لنفاوی زیر چانه، زیر بازوها و اطراف کشاله ران نیز ممکن است متورم شوند. اگر غدد لنفاوی گردنی متورم شده باشند، فرد ممکن است بتواند آنها را هنگام لمس احساس کند. با این حال، پزشک هنگام معاینه فیزیکی ناحیه گردن، ممکن است بتواند یک یا چند برجستگی را در زیر پوست حس کند.
علائم دقیقی که ممکن است همراه با غدد لنفاوی متورم رخ دهد، به علت اصلی آن بستگی دارد. اما علائم شایع عفونت عبارتاند از:
- تب یا لرز
- احساس عمومی ناخوشی که به عنوان کسالت شناخته میشود
- خستگی و کوفتگی
- بدن درد
- درد یا حساسیت در اطراف گرههای متورم
علل تورم غدد لنفاوی
بسیاری از بیماریها میتوانند باعث تورم غدد لنفاوی گردن شوند که هر کدام علائم خاص خود را دارند.
برخی از علل احتمالی عبارتاند از:
- عفونتها (شایعترین علت)
- بیماریهای خودایمنی (مانند لوپوس یا آرتریت روماتوئید)
- شرایط التهابی
- تومور یا سرطان
- شرایط ژنتیکی موجود از بدو تولد
- استفاده از دارو یا قرار گرفتن در معرض سموم
در اینجا نگاهی دقیقتر به چند نمونه از این علل میاندازیم:
عفونتها
عفونتها شایعترین علت تورم غدد لنفاوی در هر نقطه از بدن هستند. هنگامی که عفونتی در جایی از بدن رخ میدهد، غدد لنفاوی در آن ناحیه با گلبولهای سفید خون (مانند لنفوسیتها و ماکروفاژها) پر میشوند. سپس این گلبولهای سفید شروع به تخریب پاتوژنهای مسئول عفونت میکنند. تجمع و تکثیر این سلولهای ایمنی در غدد لنفاوی، باعث تورم و بزرگ شدن آنها میشود.
برخی از عفونتهای رایجی که ممکن است منجر به تورم غدد لنفاوی گردن شوند عبارتاند از:
- سرماخوردگی معمولی
- گلودرد استرپتوکوکی یا التهاب لوزه
- عفونتهای گوش و سینوس
- عفونتهای دندانی و لثه
علائم اضافی عفونت به بیماری خاص بستگی دارد، اما ممکن است شامل موارد زیر باشد:
- گلو درد
- سرفه
- گوش درد
- تب
- خستگی
غدد لنفاوی که به دلیل عفونت متورم میشوند ممکن است هنگام لمس دردناک باشند. آنها معمولاً پس از رفع عفونت اولیه، به اندازه معمول خود باز میگردند.
اچآیوی (HIV)
تورم غدد لنفاوی (لنفادنوپاتی) در مراحل اولیه یا حاد عفونت HIV شایع است. در این مرحله، بدن با تولید گسترده سلولهای ایمنی، مبارزه با ویروس را آغاز میکند.
تحقیقات نشان میدهد که ویروس در حدود ۳ تا ۶ روز پس از عفونت به غدد لنفاوی مجاور میرسد. علائم قابل توجه در حدود دو سوم افراد در عرض ۲ تا ۴ هفته رخ میدهد. این علائم شامل تورم در غدد لنفاوی است. تورم میتواند هر غده لنفاوی را تحت تأثیر قرار دهد، اما معمولاً در غدد لنفاوی گردنی رخ میدهد.
یک مطالعه در سال ۲۰۱۶ ناهنجاریهای غدد لنفاوی را در ۱۰۰ فرد مبتلا به HIV و غدد لنفاوی متورم بررسی کرد. از شرکتکنندگان، ۶۰٪ تورم در غدد لنفاوی گردن داشتند.
سایر علائم مرحله اولیه یا حاد HIV عبارتند از:
- گلو درد
- زخمهای دهان و مری
- عرق شبانه
- دردهای عضلانی و مفصلی
- تب و لرز
- خستگی شدید
- بثورات (راش) پوستی
سرطان
تورم غدد لنفاوی گردنی گاهی اوقات میتواند نشانه سرطان باشد؛ بهویژه اگر تورم سخت، بدون درد و طولانیمدت باشد.
سرطانهایی که میتوانند باعث تورم در غدد لنفاوی شوند عبارتند از:
- لنفوم هوچکین: که معمولاً ابتدا در ناحیه گردن ظاهر میشود و اغلب بزرگسالان جوان را تحت تأثیر قرار میدهد.
- لوسمی لنفوسیتی مزمن (CLL): نوعی سرطان خون که ممکن است باعث تورم غدد لنفاوی در گردن، بالای استخوان ترقوه و زیر بازوها شود.
- لنفوم غیر هوچکین: که میتواند در غدد لنفاوی در هر نقطه از بدن ایجاد شود و در میان افراد مسن (۶۴ تا ۷۴ سال) شایعتر است.
- سایر سرطانها: به ویژه سرطانهای سر و گردن (مانند سرطان دهان، حلق یا تیروئید) که میتوانند به غدد لنفاوی گردنی سرایت (متاستاز) کنند.
علائم دیگری که ممکن است با این شرایط رخ دهد عبارتند از:
- تب با علت نامشخص
- عرق شبانه شدید
- خستگی مزمن
- کاهش وزن غیر قابل توضیح و ناخواسته
اگر فرد به دنبال درمان زودرس باشد، چشمانداز و پیشآگهی اکثر سرطانها بهتر است.
عوارض جانبی دارویی
به ندرت، تورم غدد لنفاوی میتواند به عنوان یک عارضه جانبی ناشی از مصرف دارو رخ دهد. وقتی علت دارو باشد (لنفادنوپاتی ناشی از دارو)، تورم ممکن است در هر یک از گرهها، از جمله غدد لنفاوی گردن، ایجاد شود.
داروها و سمومی که میتوانند باعث تورم غدد لنفاوی شوند عبارتند از:
- آلوپورینول (زیلوپریم): که برای نقرس استفاده میشود.
- آتنولول (تنورمین): که برای فشار خون و بیماریهای قلبی استفاده میشود.
- کاپتوپریل (کاپوتن): یک مهارکننده آنزیم مبدل آنژیوتانسین (ACE) که برای فشار خون بالا استفاده میشود.
- کاربامازپین (تگرتول): یک داروی ضد تشنج و صرع.
- سفالوسپورینها: مانند سفالکسین (Keflex)، که نوعی آنتیبیوتیک است.
- پنیسیلین
- فنیتوئین (دیلانتین): که برای مدیریت تشنج استفاده میشود.
- سولفونامیدها: مانند سولفاسالازین (آزولفیدین)، که یک داروی ضد روماتیسمی اصلاحکننده بیماری (DMARD) است و برای درمان آرتریت پسوریاتیک و سایر شرایط التهابی مزمن استفاده میشود.
تشخیص
پزشک معمولاً با لمس (پالپیشن) گردن فرد میتواند تورم غدد لنفاوی گردن را تشخیص دهد. آنها ممکن است آزمایشهای اضافی را برای یافتن دلیل اصلی ایجاد تورم انجام دهند.
پزشک احتمالاً در مورد موارد زیر سؤال خواهد کرد:
- علائم دیگر و زمان شروع آنها
- سابقه پزشکی شخصی و خانوادگی، از جمله سابقه سرطان یا بیماریهای خودایمنی
- داروهای مورد استفاده و قرار گرفتن در معرض سموم احتمالی
- عادات سبک زندگی (مانند مصرف دخانیات)
- سفر اخیر یا مواجهه اخیر با افراد دیگری که ممکن است یک بیماری عفونی داشته باشند
آنها همچنین ممکن است آزمایشهای تشخیصی زیر را برای یافتن دلیل تورم تجویز کنند:
- آزمایش خون (مانند شمارش کامل خون، آزمایشهای کبدی و ویروسی)
- کشت گلو (در صورت مشکوک بودن به عفونتهای باکتریایی)
- سونوگرافی (برای مشاهده ساختار داخلی گرهها)
- سیتی اسکن یا امآرآی
- اشعه ایکس از قفسه سینه یا ناحیه مورد نظر
در صورت لزوم و در صورت وجود شک بالینی به بدخیمی، پزشک ممکن است نمونهبرداری (بیوپسی) از غدد لنفاوی گردنی را برای بررسی وجود سلولهای سرطانی یا سایر علل غیرعفونی نیز انجام دهد.
درمانها
گزینههای درمانی برای غدد لنفاوی متورم کاملاً به علت زمینهای بستگی دارد.
علل عفونی
تورم غدد لنفاوی معمولاً در نتیجه عفونتهای ویروسی رایج رخ میدهد. در چنین مواردی، غده لنفاوی باید پس از رفع عفونت به اندازه معمول خود بازگردد. غدد لنفاوی متورم معمولاً نیازی به درمان مستقیم ندارند مگر اینکه دردناک باشند.
با این حال، درمانهای خانگی زیر ممکن است به کاهش ناراحتی کمک کند:
- استفاده از کمپرس گرم و مرطوب چند بار در روز
- مصرف داروهای ضدالتهابی غیراستروئیدی بدون نسخه (NSAIDs) مانند ایبوپروفن (در صورت عدم منع مصرف)
- استراحت زیاد و مصرف مایعات کافی
در صورت تداوم علائم یا بدتر شدن آنها با وجود درمان خانگی، فرد باید به پزشک خود مراجعه کند. در صورت وجود علائم عفونت باکتریایی، پزشک ممکن است آنتیبیوتیک تجویز کند.
اچآیوی
فرد مبتلا به HIV ممکن است داروهای ضد رتروویروسی (ART) برای مدیریت ویروس دریافت کند. این داروها میزان ویروس را در خون و مایعات بدن فرد کاهش میدهند. این داروها میتوانند بار ویروسی را تا جایی کاهش دهند که غیرقابل تشخیص باشد (Undetectable). در این صورت، فرد دیگر قادر به انتقال بیماری نخواهد بود. بسیاری از مردم در صورت دریافت درمان مناسب، اکنون میتوانند زندگی طولانی و فعالی با HIV داشته باشند.
سرطان
درمان سرطان به عوامل مختلفی بستگی دارد، از جمله:
- نوع و تهاجمی بودن سرطان
- مرحله سرطان (میزان گسترش آن)
- سلامت کلی فرد و سن او
گزینههای درمانی احتمالی عبارتند از:
- شیمیدرمانی
- پرتو درمانی
- ایمونوتراپی (درمان با استفاده از سیستم ایمنی بدن)
- جراحی برای برداشتن گرهها یا تومور اولیه
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟
در بیشتر موارد، تورم غدد لنفاوی گردنی نشان میدهد که بدن در حال مبارزه با یک عفونت موقت است. عفونتها اغلب بدون درمان خاصی از بین میروند و بعد از رفع عفونت، گره باید به اندازه معمول خود بازگردد.
اما فرد باید در صورت تجربه هر یک از موارد زیر به دنبال مشاوره پزشکی باشد:
- علائم شدید: مانند درد شدید، تب بالا، یا مشکل در بلع و تنفس.
- تورمی که بیش از ۲ هفته طول بکشد.
- علائم سیستمیک اضافی: مانند تعریق شبانه شدید و تب مداوم.
- تورم بدون علائم دیگر عفونت: که ممکن است نشانه سرطان یا یک بیماری خودایمنی باشد.
- تورم سخت و بدون درد در غدد لنفاوی، که نگرانکننده تلقی میشود.
- تغییر سریع در اندازه غدد لنفاوی.
- تورم در بیش از یک ناحیه از غدد لنفاوی، مانند گردن و کشاله ران به طور همزمان (لنفادنوپاتی منتشر).
خلاصه
تورم غدد لنفاوی گردنی یک عارضه شایع است. در بیشتر موارد، این تورم پاسخی موقتی به یک عفونت است، اما میتواند نشانهای از یک بیماری زمینهای جدیتر نیز باشد. اگر تورم ادامه یابد، بدتر شود، یا اگر علائم نگرانکنندهای را تجربه میکنید، باید به پزشک خود مراجعه کنید. پزشک علت را بررسی کرده و یک دوره درمانی مناسب را توصیه خواهد کرد.
گردآوری، ترجمه و تدوین محتوای علمی در حوزه سلامت عمومی
تمام مقالات توسط دکتر فرزاد روشنضمیر بازبینی علمی میشوند.
اگر از رژیمهای تکراری نتیجه نگرفتهاید، فقط یک دوره با دکتر روشن ضمیر داشته باشید. هزینه رژیم طبق تعرفه ویزیت دکتری تخصصی در علوم پایه (PHD) پروانهدار در سال 1405، 357 هزارو 700 تومان می باشد.
جهت ارتباط در پیامرسانها به شماره زیر پیام دهید
09304881654
عضویت در کانال بله
