شاید همیشه نشنوید که افراد رژیم کتوژنیک و درمان جایگزینی تستوسترون (TRT) را با هم ترکیب می‌کنند. در بسیاری از موارد، رژیم کتوژنیک برای کاهش وزن و کنترل قند خون دنبال می‌شود، در حالی که TRT برای مردان و در برخی موارد برای زنان در دوران یائسگی که با سطح تستوسترون غیرطبیعی پایین دست و پنجه نرم می‌کنند، تجویز می‌شود. رژیم کتوژنیک و TRT ممکن است دو موضوع جداگانه به نظر برسند، اما در واقع، فردی که از درمان جایگزینی تستوسترون استفاده می‌کند، می‌تواند از رژیم کتوژنیک برای به حداکثر رساندن نتایج خود و کاهش احتمال مشکلات سلامتی ناشی از تستوسترون پایین بهره ببرد. در ادامه به بررسی این موضوع خواهیم پرداخت که آیا کتوژنیک برای تستوسترون مفید است، درمان تستوسترون چگونه عمل می‌کند و چرا کتوژنیک به عنوان یک تغییر در سبک زندگی، می‌تواند یک مکمل مناسب برای جایگزینی هورمونی باشد.
آیا رژیم کتوژنیک برای تستوسترون مناسب است؟
همان‌طور که در یک کارآزمایی کنترل‌شده تصادفی نشان داده شد، رژیم کتوژنیک کم‌کربوهیدرات و پرچرب می‌تواند سطح تستوسترون را بهبود بخشد¹. در این مطالعه، مردان دانشجو به دو گروه تقسیم شدند؛ گروهی که از رژیم کتوژنیک و گروهی که از رژیم غذایی سنتی غربی پیروی کردند. هر دو گروه در یک برنامه تمرین مقاومتی شرکت داشتند. نتایج در گروه رژیم کتوژنیک، افزایش قابل توجهی در تستوسترون کل (۱۱۸ نانوگرم در دسی‌لیتر) بین هفته‌های صفر تا ۱۱ نشان داد¹.
علاوه بر این، محققان تغییرات مطلوبی را در ترکیب بدنی شرکت‌کنندگان مشاهده کردند. مطالعه دیگری که بر روی مردان سالم میانسال انجام شد، نشان داد که رژیم کم‌چرب به طور قابل توجهی غلظت تستوسترون سرم را کاهش می‌دهد² . این موضوع به این واقعیت اشاره دارد که چربی غذایی برای تولید هورمون‌ها مورد نیاز است. به عنوان یک رژیم پرچرب، کتوژنیک می‌تواند گزینه‌ای برای بهبود سطح تستوسترون باشد.
درمان جایگزینی تستوسترون چیست؟
درمان جایگزینی تستوسترون (TRT) که به آن درمان جایگزینی آندروژن (ART) نیز گفته می‌شود، نوعی درمان در مردان است که شامل تجویز تستوسترون به صورت تزریقی، کاشتنی، قرص، ژل، کرم یا چسب می‌شود. لازم به ذکر است که اگرچه سطح تستوسترون در مردان با افزایش سن، از حدود ۴۰ سالگی شروع به کاهش می‌کند، اما این بدان معنا نیست که آن‌ها همیشه به TRT نیاز دارند.
پزشک شما به احتمال زیاد این درمان را توصیه می‌کند اگر نتایج آزمایش خون شما نشان دهد که به هیپوگنادیسم مبتلا هستید، به این معنی که بیضه‌های شما تستوسترون کمی تولید می‌کنند. در حالی که میزان طبیعی تستوسترون برای مردان بین ۳۰۰ تا ۱۰۰۰ نانوگرم در دسی‌لیتر است، هیپوگنادیسم کمتر از ۳۰۰ نانوگرم در دسی‌لیتر خوانده می‌شود³. علائم تستوسترون پایین شامل خستگی، کاهش میل جنسی، خلق‌وخوی افسرده و ریزش مو است. با درمان تستوسترون، این علائم می‌توانند بهبود یابند.
قبلاً اشاره شد که افزایش سن با کاهش سطح تستوسترون مرتبط است، اما عوامل دیگری نیز ممکن است در آن نقش داشته باشند. اگر اضافه وزن یا چاقی دارید، از داروهای ضدافسردگی استفاده می‌کنید، یا دچار سندرم متابولیک هستید (فشار خون بالا، تری‌گلیسیرید بالا، HDL پایین، چاقی شکمی)، خطر ابتلا به تستوسترون پایین افزایش می‌یابد.
چرا ترکیب کتوژنیک و TRT مؤثر است؟
دلیل اینکه رژیم کتوژنیک به خوبی با TRT ترکیب می‌شود این است که به طور طبیعی تستوسترون را تقویت می‌کند. کتوژنیک به عنوان یک رژیم ضدالتهاب و با گلیسمی پایین، همچنین می‌تواند به کاهش عوارض جانبی احتمالی TRT کمک کند، از جمله آکنه، پوست چرب، احتباس مایعات و نوسانات خلقی. علاوه بر کاهش احتمالی برخی از این عوارض جانبی TRT، کتوژنیک و TRT در زمینه‌های زیر اثرات هم‌افزایی دارند:
توده عضلانی
توده عضلانی بیشتر به معنای چربی کمتر بدن و بهبود حساسیت به انسولین است. بر اساس یک مطالعه که بر روی مردان مسن انجام شد، تزریق تستوسترون انانتات منجر به بهبود در توده بدنی بدون چربی و قدرت عضلانی شد⁴. در مورد تأثیر رژیم کتوژنیک بر توده بدنی بدون چربی، تحقیقات بر روی مردانی که تمرین مقاومتی انجام می‌دادند، نشان می‌دهد که در مقایسه با رژیم غذایی سنتی غربی، رژیم کتوژنیک نتایج بهتری تولید می‌کند⁵.
سطح انرژی
یکی دیگر از مزایای مشاهده شده با درمان جایگزینی تستوسترون، افزایش انرژی است. نتایج یک نظرسنجی آنلاین با گزارش شخصی نشان داد که ۵۲.۳ درصد از شرکت‌کنندگان به بهبود انرژی به عنوان یکی از اثرات رایج مصرف تستوسترون تجویزی اشاره کردند⁶. در همین حال، ۴۱.۹ درصد ذکر کردند که میل جنسی یا لیبیدو آن‌ها بهبود یافته است.
همچنین مشخص شده است که رژیم کتوژنیک، سطوح انرژی پایدارتر و با دوام بیشتری تولید می‌کند. اثر تثبیت‌کننده قند خون ناشی از حذف کربوهیدرات‌ها، از احساس سستی و مه‌آلودگی مغزی جلوگیری می‌کند، که بسیاری از افراد کم‌تحرک که از رژیم‌های پرکربوهیدرات پیروی می‌کنند، آن را تجربه می‌کنند. علاوه بر این، کتون‌های تولید شده توسط کبد در غیاب کربوهیدرات‌ها، به عنوان یک منبع سوخت جایگزین عمل می‌کنند که می‌توانید در هر زمانی از آن استفاده کنید⁷ ⁸.
از TRT از طریق رژیم کتوژنیک بیشترین بهره را ببرید
از آنجا که رژیم کتوژنیک سطح تستوسترون را به طور طبیعی افزایش می‌دهد و می‌تواند به طور بالقوه با برخی از عوارض جانبی TRT مقابله کند، می‌تواند توسط کسانی که در حال حاضر از TRT استفاده می‌کنند یا در فکر دریافت آن هستند، مورد استفاده قرار گیرد. برای به حداکثر رساندن مزایای درمان تستوسترون، تنها به خوردن غذاهای سالم کم‌کربوهیدرات و پرچرب و پیروی از دوز صحیح TRT تجویز شده توسط پزشک اکتفا نکنید.
تمرینات و رفتارهای دیگری که از تستوسترون سالم حمایت می‌کنند را نیز در آغوش بگیرید. مثال‌هایی از این موارد شامل وزنه‌برداری (تمرین مقاومتی)، خواب کافی هر شب و کنترل استرس هستند. با ترکیب این عوامل، می‌توان به طور جامع‌تری سلامت هورمونی و بدنی را ارتقا داد.
Wilson, J. M., Lowery, R. P., Roberts, M. D., Sharp, M. H., Joy, J. M., Shields, K. A., Partl, J. M., Volek, J. S., & D'Agostino, D. P. (2020). Effects of Ketogenic Dieting on Body Composition, Strength, Power, and Hormonal Profiles in Resistance Training Men. Journal of strength and conditioning research, 34(12), 3463–3474. https://doi.org/10.1519/JSC.0000000000001935
2. Hämäläinen, E. K., Adlercreutz, H., Puska, P., Pietinen, P. (1983). Decrease of serum total and free testosterone during a low-fat high-fibre diet. Journal of Steroid Biochemistry, 18(3), 369–370. https://doi.org/10.1016/0022-4731(83)90117-6
3. Sizar O, Schwartz J. Hypogonadism. [Updated 2022 Jun 27]. In: StatPearls [Internet]. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing; 2023 Jan-. Available from: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK532933/
4. Ferrando, A. A., Sheffield-Moore, M., Yeckel, C. W., Gilkison, C., Jiang, J., Achacosa, A., Lieberman, S. A., Tipton, K., Wolfe, R. R., & Urban, R. J. (2002). Testosterone administration to older men improves muscle function: molecular and physiological mechanisms. American journal of physiology. Endocrinology and metabolism, 282(3), E601–E607. https://doi.org/10.1152/ajpendo.00362.2001
5. Rauch, J. T., Silva, J. E., Lowery, R. P., McCleary, S. A., Shields, K. A., Ormes, J. A., Sharp, M. H., Weiner, S. I., Georges,, J. I., Volek, J. S., D’agostino, D. P., & Wilson, J. M. (2014). The effects of ketogenic dieting on skeletal muscle and fat mass. Journal of the International Society of Sports Nutrition, 11(Suppl 1), P40. https://doi.org/10.1186/1550-2783-11-S1-P40
6. Straftis, A. A., & Gray, P. B. (2019). Sex, Energy, Well-Being and Low Testosterone: An Exploratory Survey of U.S. Men's Experiences on Prescription Testosterone. International journal of environmental research and public health, 16(18), 3261. https://doi.org/10.3390/ijerph16183261
7. Murray, A. J., Knight, N. S., Cole, M. A., Cochlin, L. E., Carter, E., Tchabanenko, K., Pichulik, T., Gulston, M. K., Atherton, H. J., Schroeder, M. A., Deacon, R. M., Kashiwaya, Y., King, M. T., Pawlosky, R., Rawlins, J. N., Tyler, D. J., Griffin, J. L., Robertson, J., Veech, R. L., & Clarke, K. (2016). Novel ketone diet enhances physical and cognitive performance. FASEB journal : official publication of the Federation of American Societies for Experimental Biology, 30(12), 4021–4032. https://doi.org/10.1096/fj.201600773R
8. Stubbs, B. J., Cox, P. J., Evans, R. D., Santer, P., Miller, J. J., Faull, O. K., Magor-Elliott, S., Hiyama, S., Stirling, M., & Clarke, K. (2017). On the metabolism of exogenous ketones in humans. Frontiers in Physiology, 8. https://doi.org/10.3389/fphys.2017.00848
9. https://ketogenic.com/keto-and-trt-testosterone-replacement-therapy-how-they-complement-each-other/
دکتر روشن ضمیر هستم، متخصص تغذیه و رژیم درمانی (PhD). اگر از رژیم‌های تکراری نتیجه نگرفته‌اید، فقط یک دوره با من داشته باشید. هزینه رژیم طبق تعرفه ویزیت دکتری تخصصی در علوم پایه (PHD) پروانه‌دار در سال 1405، 357 هزارو 700 تومان می باشد.
جهت ارتباط در پیام‌رسان‌ها به شماره زیر پیام دهید
09304881654
عضویت در کانال بله
