قهوه برای خیلیها بخش ثابت روز است، اما روش دمکردن آن میتواند روی سلامت قلب اثر بگذارد. همه قهوهها از نظر تأثیر بر کلسترول یکسان نیستند و تفاوت اصلی به نحوه فیلتر شدن آن برمیگردد. اگر کلسترول خون برایتان مهم است، انتخاب روش دمآوری اهمیت پیدا میکند.
چرا نوع فیلتر مهم است؟
در دانه قهوه ترکیباتی طبیعی وجود دارد که میتوانند سطح کلسترول بد خون را بالا ببرند. این مواد چربیمانند در صورت ورود بیشتر به بدن، زمینه رسوب چربی در دیواره رگها را فراهم میکنند و در درازمدت به سلامت قلب آسیب میزنند.
فیلترهای کاغذی بخش عمده این ترکیبات را به دام میاندازند. به همین دلیل قهوهای که از صافی کاغذی عبور کرده، از نظر اثر بر کلسترول انتخاب سالمتری محسوب میشود.

کدام روشهای دمآوری بهترند؟
روشهایی که از فیلتر کاغذی استفاده میکنند، مانند قهوه دمی دستی یا دستگاههایی که فیلتر یکبارمصرف دارند، کمترین مقدار از این ترکیبات افزایشدهنده کلسترول را وارد نوشیدنی میکنند. در این روشها مایع قهوه از لایهای عبور میکند که مواد ناخواسته را تا حد زیادی حذف میکند.
در مقابل، روشهایی مثل فرنچ پرس، قهوه جوشانده سنتی یا قهوه ترک، فیلتر کاغذی ندارند. در نتیجه مقدار بیشتری از این ترکیبات در فنجان نهایی باقی میماند.
یافتههای پژوهشی چه میگویند؟
بررسیهایی که روشهای مختلف دمآوری را مقایسه کردهاند نشان دادهاند قهوههای بدون فیلتر بیشترین مقدار مواد بالا برنده کلسترول را دارند. قهوههای عبور کرده از فیلتر کاغذی کمترین مقدار را نشان دادهاند.
حتی در مورد برخی دستگاههای قهوهساز اداری گزارش شده که فیلتر داخلی آنها کارایی کامل ندارد. جایگزین کردن چند فنجان قهوه تهیهشده با این دستگاهها با قهوه فیلتر کاغذی میتواند در بلندمدت به کاهش خطر بیماری قلبی کمک کند.
آیا باید قهوه بدون فیلتر را کاملاً کنار گذاشت؟
همه چیز به مقدار مصرف و شرایط بدنی فرد بستگی دارد. نوشیدن گهگاهی قهوه بدون فیلتر برای بسیاری از افراد سالم مشکل جدی ایجاد نمیکند، اما مصرف روزانه و زیاد آن ممکن است روی چربی خون اثر بگذارد.
برخی راهنماهای تغذیهای در کشورهای شمال اروپا حتی توصیه میکنند افرادی که نگران کلسترول هستند، مصرف قهوه بدون فیلتر را محدود کنند. اگر سابقه کلسترول بالا یا بیماری قلبی دارید، بهتر است انتخاب نوع قهوه را جدیتر بگیرید.
فواید قهوه فیلترشده
انتخاب روش سالمتر دمآوری به معنی حذف فواید قهوه نیست. قهوه همچنان حاوی آنتیاکسیدانها و ترکیبات مفیدی است که با کاهش خطر برخی بیماریها مرتبط دانسته شدهاند.
مصرف متعادل قهوه فیلترشده در بسیاری از بررسیها با کاهش خطر بیماری قلبی، برخی سرطانها، سکته مغزی و اختلالات شناختی همراه بوده است. یعنی میتوان هم از طعم قهوه لذت برد و هم انتخابی هوشمندانه برای سلامت داشت.
چند نکته کاربردی
- اگر در محل کار از دستگاه قهوه استفاده میکنید، بررسی کنید آیا از فیلتر کاغذی استفاده میشود یا نه.
- در خانه میتوانید از ابزارهای دمی دستی با فیلتر کاغذی بهره ببرید.
- زیادهروی در مصرف قهوه، حتی نوع فیلترشده، توصیه نمیشود.
- افزودن مقدار زیاد شکر و خامههای پرچرب میتواند اثرات مفید قهوه را کاهش دهد.
جمعبندی
روش دمکردن قهوه میتواند تفاوت واقعی در اثر آن بر کلسترول خون ایجاد کند. قهوه عبور کرده از فیلتر کاغذی مقدار بسیار کمتری از ترکیبات بالا برنده کلسترول دارد و انتخاب بهتری برای سلامت قلب است.
با یک تغییر ساده در روش دمآوری، میتوان بدون حذف قهوه از برنامه روزانه، از قلب و عروق بهتر محافظت کرد.
پرسشهای متداول
آیا اسپرسو هم قهوه بدون فیلتر محسوب میشود؟
اسپرسو از فیلتر کاغذی عبور نمیکند، اما مقدار ترکیبات آن بسته به دستگاه و روش تهیه متفاوت است. مصرف متعادل معمولاً مشکلساز نیست، اما برای افراد با کلسترول بالا بهتر است زیادهروی نشود.
آیا قهوه فوری هم مشکل دارد؟
قهوه فوری معمولاً مقدار کمتری از ترکیبات افزایشدهنده کلسترول دارد، اما کیفیت آن بین برندها متفاوت است.
اگر کلسترولم طبیعی است باز هم لازم است نوع قهوه را عوض کنم؟
برای افراد سالم الزام قطعی وجود ندارد، اما استفاده از فیلتر کاغذی یک انتخاب پیشگیرانه و کمهزینه برای حفظ سلامت قلب در درازمدت است.
- Moeenfard M, Alves A. New trends in coffee diterpenes research from technological to health aspects. Food Res Int. 2020;134:109207. doi:10.1016/j.foodres.2020.109207
- Guercia E, Berti F, De Zorzi R, et al. On the cholesterol raising effect of coffee diterpenes cafestol and 16-O-methylcafestol: interaction with farnesoid X receptor. Int J Mol Sci. 2024;25(11):6096. doi:10.3390/ijms25116096
- Orrje E, Fristedt R, Rosqvist F, Landberg R, Iggman D. Cafestol and kahweol concentrations in workplace machine coffee compared with conventional brewing methods. Nutr Metab Cardiovasc Dis. Published online February 20, 2025. doi:10.1016/j.numecd.2025.103933
- American Heart Association. Atherosclerotic cardiovascular disease (ASCVD).
- Tverdal A, Selmer R, Cohen JM, Thelle DS. Coffee consumption and mortality from cardiovascular diseases and total mortality: does the brewing method matter?. Eur J Prev Cardiol. 2020;27(18):1986-1993. doi:10.1177/2047487320914443
- Nordic Council of Ministers. Nordic Nutrition Recommendations 2023: recommendations.
- Johns Hopkins Medicine. 9 Reasons why (the right amount of) coffee is good for you.
- https://www.verywellhealth.com/healthiest-way-to-brew-coffee-for-cholesterol-11897507
