سطح TSH: محدوده طبیعی، پایین و بالا

سطح هورمون محرک تیروئید (TSH) در بدن برای بسیاری از عملکردهای حیاتی، از جمله متابولیسم، مدیریت وزن، تنظیم دمای بدن و حفظ قدرت عضلات اهمیت دارد. اگر سطح TSH خیلی پایین یا خیلی بالا باشد، می‌تواند منجر به بروز مشکلات مختلفی در سلامت بدن شود.12 یک ارائه‌دهنده خدمات بهداشتی می‌تواند سطح TSH شما را با آزمایش خون اندازه‌گیری کند.2

TSH چیست؟

غده هیپوفیز که غده‌ای به اندازه نخود در مغز است، TSH را ترشح می‌کند که به آن تیروتروپین نیز گفته می‌شود. این هورمون به تنظیم مقدار هورمون‌هایی که غده تیروئید ترشح می‌کند کمک می‌کند. همان‌طور که از نام این هورمون مشخص است، TSH غده تیروئید را تحریک می‌کند تا هورمون‌های تیروئیدی را آزاد کند.32

TSH و هورمون‌های تیروئید یکسان نیستند، بلکه TSH محرک ترشح آن‌هاست. هورمون‌های تیروئیدی شامل موارد زیر هستند:1

تری‌یدوتیرونین (T3) و تیروکسین (T4): این هورمون‌ها نحوه استفاده بدن از انرژی را تنظیم کرده و عملکردهای مختلفی را در بدن کنترل می‌کنند.
کلسی‌تونین: این هورمون با جلوگیری از تجزیه بافت استخوانی به حفظ سطح کلسیم بدن کمک می‌کند.

غده هیپوفیز و غده تیروئید با همکاری یکدیگر سطح هورمون‌های تیروئید در خون را حفظ می‌کنند. هر زمان که هیپوفیز مقدار بیشتری TSH ترشح کند، تیروئید نیز مقدار بیشتری هورمون تولید می‌کند. سطح TSH می‌تواند در اثر بیماری‌های مختلف افزایش یا کاهش یابد. در برخی موارد، سطح TSH حتی پیش از بروز علائم بیماری تغییر می‌کند.4

🍏

اگر به دنبال رژیم متناسب با شرایط خودتان هستید...

اطلاعات این مقاله جنبه آموزشی دارد؛ اما برنامه غذایی هر فرد بهتر است متناسب با شرایط، هدف و نیازهای خودش تنظیم شود.

آشنایی با رژیم تخصصی دکتر روشن‌ضمیر ←

Boy_Anupong / Getty Images

آزمایش سطح TSH چیست؟

آزمایش TSH اولین تست غربالگری برای بررسی اختلالات مشکوک تیروئید است.23

ممکن است در شرایط زیر نیاز به آزمایش‌های منظم TSH داشته باشید:2

اگر قبلاً برای سطوح بالای هورمون‌های تیروئیدی تحت درمان قرار گرفته‌اید
اگر غده تیروئیدتان برداشته شده است (تیروئیدکتومی)
اگر داروهای جایگزین هورمون تیروئیدی مصرف می‌کنید، چون تولید طبیعی بدن شما ناکافی بوده است
برای تشخیص توده‌های مشکوک در تیروئید نیز ممکن است این آزمایش تجویز شود.2

معمولاً نیاز به آمادگی خاصی برای این آزمایش وجود ندارد. با این حال، برخی داروها مانند بیوتین و استروئیدها می‌توانند بر نتایج آزمایش تیروئید تأثیر بگذارند، بنابراین بهتر است چند روز قبل از آزمایش از مصرف آن‌ها خودداری شود.2

اگر همزمان سایر آزمایش‌های خونی دارید، ممکن است نیاز به ناشتایی داشته باشید. برای اطمینان، با پزشک خود مشورت کنید.2

سطح TSH: نرمال، پایین و بالا

محدوده نرمال TSH به عوامل مختلفی از جمله سن، جنس و نژاد بستگی دارد.5

به طور کلی، محدوده نرمال TSH بین 0.4 تا 4.0 واحد بین‌المللی در هر میلی‌لیتر (mUI/mL) است.6 هر عددی که به‌طور قابل‌توجهی پایین‌تر یا بالاتر از این محدوده باشد معمولاً نشان می‌دهد که تیروئید شما مقدار خیلی زیاد یا خیلی کمی هورمون تولید می‌کند.

سطح پایین TSH

زمانی که سطح TSH کمتر از 0.4 mUI/mL باشد، معمولاً به معنی وجود مقدار بیش از حد هورمون‌های تیروئیدی در خون است که به آن پرکاری تیروئید گفته می‌شود. در موارد نادر، خطای آزمایشگاهی، اثر داروهایی مانند بیوتین یا استروئیدها، یا مشکلی در غده هیپوفیز می‌تواند نتایج را تحت تأثیر قرار دهد.7

زمانی که سطح هورمون تیروئیدی بالا باشد، هیپوفیز مقدار کمتری TSH ترشح می‌کند تا از تولید بیشتر این هورمون‌ها جلوگیری کند.8

پرکاری تیروئید فعالیت فرایندهای بدنی را افزایش می‌دهد و ممکن است علائمی مانند تعریق زیاد، افزایش اشتها، تپش قلب، کاهش وزن، اضطراب و اسهال ایجاد کند.8

سطح پایین TSH تنها نشان‌دهنده احتمال پرکاری تیروئید است، اما علت آن را مشخص نمی‌کند. برای تشخیص دقیق، به آزمایش‌های بیشتری نیاز است.2 برخی از دلایل شایع پرکاری تیروئید شامل موارد زیر هستند:87

بیماری گریوز (Graves’ disease): این بیماری خودایمنی شایع‌ترین علت پرکاری تیروئید است که به بافت تیروئید حمله می‌کند.
التهاب تیروئید (تیروئیدیت): این وضعیت ممکن است در اثر دارو، عفونت ویروسی یا بارداری ایجاد شود.
گواتر چندگره‌ای سمی: این بیماری شامل بزرگ شدن غده تیروئید است و در افراد مسن، شایع‌ترین علت پرکاری تیروئید به شمار می‌رود.

سطح TSH ممکن است در سه ماهه اول بارداری به طور طبیعی اندکی کاهش یابد. انجام آزمایش‌های تکمیلی می‌تواند نشان دهد که این کاهش موقتی بوده یا نشانه بیماری است.2

سطح بالای TSH

زمانی که سطح TSH بالاتر از 4.0 mUI/mL باشد، معمولاً به معنی کم‌کاری تیروئید است که در آن غده تیروئید مقدار کافی هورمون تولید نمی‌کند. در این شرایط، هیپوفیز مقدار زیادی TSH ترشح می‌کند تا تیروئید را تحریک به تولید بیشتر هورمون کند.3

کم‌کاری تیروئید فعالیت بسیاری از فرایندهای بدن را کاهش می‌دهد و ممکن است باعث علائمی مانند افزایش وزن، خستگی، یبوست و اختلال در تمرکز شود.3

برخی از بیماری‌هایی که ممکن است باعث افزایش TSH شوند عبارت‌اند از:239

بیماری هاشیموتو (Hashimoto’s disease): این بیماری خودایمنی شایع‌ترین علت کم‌کاری تیروئید است و به غده تیروئید حمله می‌کند.
التهاب تیروئید (تیروئیدیت)
پرتودرمانی تیروئید
جراحی تیروئید

در افراد بالای ۸۰ سال، ممکن است سطح TSH به طور طبیعی بالاتر باشد، حتی بدون وجود بیماری تیروئیدی.2

درمان سطح غیرطبیعی TSH

اگر سطح TSH شما غیرطبیعی باشد، پزشک احتمالاً آزمایش‌های بیشتری تجویز می‌کند تا علت افزایش یا کاهش آن را تشخیص دهد. پس از مشخص شدن علت، درمان مناسب برای تولید زیاد یا کم هورمون تیروئید آغاز می‌شود.10

درمان سطح پایین TSH

روش درمان پرکاری تیروئید بستگی به علت زمینه‌ای افزایش تولید هورمون‌های تیروئیدی دارد.8

دارو: داروهای ضد تیروئید با کاهش میزان تولید هورمون توسط تیروئید عمل می‌کنند.7
درمان با ید رادیواکتیو: در مواردی که بیماری گریوز باعث کاهش TSH شده است، درمان محبوبی استفاده از ید رادیواکتیو برای نابودی سلول‌های تیروئیدی بیش‌فعال است.8
جراحی: در موارد شدید پرکاری تیروئید، جراحی برای برداشتن تیروئید ممکن است انجام شود.8

اگر تیروئید شما از طریق ید رادیواکتیو نابود یا با جراحی برداشته شود، نیاز به مصرف قرص‌های جایگزین هورمون تیروئید خواهید داشت.7

پزشک ممکن است برای کنترل علائم، داروهایی مانند مسدودکننده‌های بتا تجویز کند که می‌توانند علائمی مانند تعریق و ضربان سریع قلب را مهار کنند.7

درمان سطح بالای TSH

درمان کم‌کاری تیروئید معمولاً شامل هورمون‌درمانی جایگزین (HRT) است. در این روش، هورمون تیروئید به صورت قرص مصرف می‌شود تا سطح هورمون‌ها در بدن به حالت نرمال برسد و علائم کاهش یابد.11

پزشک معمولاً توصیه می‌کند که قرص را هر روز صبح قبل از صبحانه یا سه ساعت بعد از شام مصرف کنید. همچنین ممکن است تزریق هورمون نیز انجام شود.4

برای بررسی اثربخشی درمان، آزمایش خون پیگیری لازم است. زمانی که دوز مناسب پیدا شود، نیاز به آزمایش‌های دوره‌ای برای پایش سطح هورمون‌ها خواهید داشت.9

مرور سریع

TSH هورمونی است که از غده هیپوفیز مغز ترشح می‌شود. TSH باعث تحریک غده تیروئید برای آزادسازی هورمون‌های تیروئیدی می‌شود که عملکردهای حیاتی مانند متابولیسم را کنترل می‌کنند.

آزمایش TSH میزان این هورمون را در خون اندازه‌گیری می‌کند. زمانی که سطح TSH از محدوده نرمال خارج شود، ممکن است نشان‌دهنده وجود بیماری‌های تیروئیدی مانند پرکاری یا کم‌کاری تیروئید باشد که قابل درمان هستند.

سطوح غیرطبیعی TSH بسته به علت زمینه‌ای و شدت علائم ممکن است نیاز به درمان داشته باشند یا نداشته باشند. برای تصمیم‌گیری در مورد درمان، با پزشک خود مشورت کنید و در صورت لزوم آزمایش‌های تکمیلی انجام دهید.

واحد محتوای علمی rdiet.ir

گردآوری، ترجمه و تدوین محتوای علمی در حوزه سلامت عمومی

تمام مقالات توسط دکتر فرزاد روشن‌ضمیر بازبینی علمی می‌شوند.

اگر از رژیم‌های تکراری نتیجه نگرفته‌اید، فقط یک دوره با دکتر روشن ضمیر داشته باشید. هزینه رژیم طبق تعرفه ویزیت دکتری تخصصی در علوم پایه (PHD) پروانه‌دار در سال 1405، 357 هزارو 700 تومان می باشد.

جهت ارتباط در پیام‌رسان‌ها به شماره زیر پیام دهید

09304881654

برای دریافت آموزش‌های روزانه عضو کانال بله شوید: