نارسایی قلبی زمانی رخ میدهد که قلب نتواند خون را بهطور کارآمد در سراسر بدن پمپاژ کند و این مشکل میتواند طیف گستردهای از علائم مانند تنگی نفس، خستگی، سرفه و ضعف عمومی ایجاد نماید. در برخی بیماران، تهوع نیز مشاهده میشود که میتواند کیفیت زندگی آنها را بهشدت کاهش دهد و نیازمند بررسی دقیق علت باشد.
برخی علل تهوع مانند عوارض جانبی داروها شناختهشده هستند، اما سایر دلایل همچنان در حال بررسی علمی هستند و محققان ارتباط پیچیده بین قلب و دستگاه گوارش را بهطور مداوم مطالعه میکنند. این ارتباط به دلیل تأثیر نارسایی قلبی بر خونرسانی و عملکرد اندامهای گوارشی اهمیت زیادی دارد.
نارسایی قلب راست و تهوع
در بیماران با نارسایی قلب راست، خون در وریدهای بدن تجمع یافته و این احتقان بهویژه در کبد، رودهها و اندامهای تحتانی رخ میدهد و میتواند علائم گوارشی متعددی ایجاد کند. این مشکل اغلب با احساس تهوع، کاهش اشتها، سیری زودرس و حتی درد شکمی همراه است و در موارد شدیدتر نیازمند درمان فوری خواهد بود.
در مقابل، نارسایی قلب چپ بیشتر منجر به تجمع خون در ریهها و ایجاد تنگی نفس میشود، اما در بسیاری از موارد این دو نوع نارسایی بهطور همزمان وجود دارند و علائم ترکیبی در بیمار مشاهده میگردد که مدیریت آنها را پیچیدهتر میکند. همین همزمانی علائم باعث میشود بیماران طیف وسیعی از مشکلات تنفسی و گوارشی را تجربه کنند.

medicalnewstoday
تخلیه کند معده و التهاب مزمن
نارسایی قلبی میتواند باعث گاستروپارزی یا تخلیه کند معده شود که به دلیل احتقان عروقی در دستگاه گوارش رخ میدهد و با احساس تهوع و سیری زودرس ارتباط دارد. این پدیده باعث میشود غذا مدت طولانیتری در معده باقی بماند و علائم گوارشی تشدید شوند.
از سوی دیگر، التهاب مزمن در بیماران قلبی شایع است و میتواند بر پوشش رودهها تأثیر گذاشته و علائم گوارشی را بدتر کند و حتی به آسیب بافتی منجر شود. کاهش خونرسانی به رودهها نیز این التهاب را تشدید کرده و خطر عوارض گوارشی را افزایش میدهد.
عوارض جانبی داروهای قلبی
برخی داروهای مورد استفاده در درمان نارسایی قلبی ممکن است تهوع ایجاد کنند و این عارضه معمولاً در شروع مصرف دارو بیشتر است و به مرور زمان کاهش مییابد. این اثرات معمولاً ناشی از سازگاری بدن با دارو هستند و ممکن است نیاز به تنظیم دوز یا تغییر دارو داشته باشند.
داروهایی که بیشتر با تهوع مرتبط هستند شامل موارد زیر میشوند و پزشک میتواند با تغییر دارو یا افزودن داروی ضدتهوع این مشکل را مدیریت کند:
- دیگوکسین (Lanoxin)
- هیدرالازین (Apresoline)
- ایزوسورباید دینیترات (Isordil)
- ترکیب ایزوسورباید-هیدرالازین (BiDil)
اقدامات سبک زندگی برای کاهش تهوع
برخی اقدامات ساده میتوانند تهوع ناشی از نارسایی قلبی را کاهش دهند، از جمله مصرف وعدههای کوچک و سبک در طول روز و نوشیدن مایعات بین وعدههای غذایی برای حفظ هیدراتاسیون مناسب. این اقدامات به کاهش فشار بر دستگاه گوارش و بهبود علائم کمک میکنند.
نشستن به حالت عمودی پس از غذا، بالابردن سر و قفسه سینه هنگام خواب و پرهیز از غذاهای پرادویه، چرب و فرآوریشده از دیگر توصیههای مؤثر هستند. برخی بیماران از زنجبیل تازه در چای یا غذا استفاده میکنند، اما مصرف مکملهای زنجبیل باید تحت نظر پزشک باشد زیرا ممکن است با داروهای قلبی تداخل ایجاد کند.
روشهای مکملی
روشهای مکملی مانند طب فشاری (Acupressure) که در منزل قابل انجام است میتواند در کاهش تهوع نقش داشته باشد و مطالعات علمی اثربخشی نسبی آن را در برخی بیماران نشان دادهاند. این روشها معمولاً در کنار درمانهای اصلی استفاده میشوند و جایگزین درمان دارویی نیستند.
تهوع مداوم میتواند منجر به کاهش دریافت غذایی و بروز کاشکسی قلبی یا همان تحلیل شدید بافت عضلانی شود که در مراحل پیشرفته نارسایی قلبی مشاهده میشود. این عارضه با کاهش وزن شدید و ضعف جسمی همراه است و پیامدهای جدی برای بقا دارد.
چه زمانی به پزشک مراجعه کنیم
بیمارانی که دچار درد شدید یا مداوم شکمی، استفراغ مکرر، ناتوانی در مصرف دارو یا مایعات و یا تنگی نفس و تورم جدید میشوند باید فوراً به پزشک مراجعه کنند. این علائم میتوانند نشانه تشدید بیماری یا بروز عوارض خطرناک باشند و نیازمند ارزیابی اورژانسی هستند.
مداخله پزشکی سریع میتواند از پیشرفت عوارض و کاهش کیفیت زندگی جلوگیری کند و احتمال بهبود علائم را افزایش دهد. پزشکان معمولاً با بررسی دقیق علائم، تنظیم داروها و ارائه راهکارهای تغذیهای مناسب به کنترل تهوع کمک میکنند.
آردایت برای اطمینان از صحت محتوای خود، که در سیاست ویراستاری ما ذکر شده است، از دستورالعملهای سختگیرانهای در زمینه منبعیابی پیروی میکند . ما فقط از منابع معتبر، از جمله مطالعات بررسیشده توسط همتایان، متخصصان پزشکی دارای مجوز، بیماران با تجربه عملی و اطلاعات از مؤسسات برتر، استفاده میکنیم.
- Acupressure for nausea and vomiting. (2022).
https://www.mskcc.org/cancer-care/patient-education/acupressure-nausea-and-vomiting - Common side effects of heart failure medications. (n.d.).
https://www.floyd.org/medical-services/heart-care/Pages/heart-failure-medications.aspx - Heart failure: Symptoms. (2022).
https://www.nhlbi.nih.gov/health/heart-failure/symptoms - Medication side effects: How to deal with them. (2022).
https://www.bhf.org.uk/informationsupport/heart-matters-magazine/medical/drug-cabinet/medication-side-effects-tips#whattodo - https://www.medicalnewstoday.com/articles/nausea-and-heart-failure
