ارتباط بین فنترمین (Phentermine) و نارسایی قلبی

فنتِرمین دارویی است که به‌طور گسترده برای کاهش وزن به کار می‌رود، اما برخی شواهد نشان می‌دهند که ممکن است با نارسایی قلبی و دیگر عوارض قلبی‌عروقی در ارتباط باشد. گزارش‌های نادری از بروز بیماری دریچه‌ای قلب و همچنین فشار خون ریوی در افرادی که از این دارو استفاده کرده‌اند، وجود دارد. این عوارض می‌توانند بسیار خطرناک و در مواردی تهدیدکننده حیات باشند.¹

فنتِرمین چیست؟

فنتِرمین یک داروی محرک سیستم عصبی مرکزی (مغز و نخاع) است که با کاهش اشتها به کاهش وزن کمک می‌کند. این دارو برای نخستین بار در سال ۱۹۵۹ وارد بازار شد و در دهه ۱۹۸۰، پژوهشگران دریافتند که ترکیب فنتِرمین با داروی دیگر به نام فِن‌فلورامین (Fenfluramine) اثر هم‌افزایی قوی در مهار اشتها دارد. ترکیب این دو دارو با نام فن-فن (Fen-Phen) به‌سرعت به یکی از درمان‌های اصلی چاقی تبدیل شد.²

اما تحقیقات بعدی نشان داد که فِن‌فلورامین و ترکیب آن با فنتِرمین باعث افزایش خطر فشار خون ریوی و آسیب دریچه‌های قلب می‌شود. در نتیجه، سازمان غذا و داروی آمریکا (FDA) در سال ۱۹۹۷ مصرف فِن‌فلورامین را ممنوع کرد؛ با این حال، مصرف کوتاه‌مدت فنتِرمین به تنهایی همچنان مجاز باقی ماند.³

ارتباط بین فنتِرمین (Phentermine) و نارسایی قلبی

آیا فنتِرمین می‌تواند موجب نارسایی قلبی شود؟

فنتِرمین گاهی به‌صورت تنها و گاهی در ترکیب با داروی توپیرامات (Topiramate) تجویز می‌شود. میزان خطر عوارض قلبی بسته به نوع مصرف متفاوت است.⁴

۱. فنتِرمین به‌تنهایی

اگرچه شواهد مستقیم اندک است، اما متخصصان نمی‌توانند ارتباط بین فنتِرمین و بیماری دریچه‌ای قلب را به‌طور کامل رد کنند. گزارش‌هایی از بروز این عارضه در برخی بیماران وجود دارد، به‌ویژه در موارد مصرف طولانی‌مدت یا دوز بالا.⁵

۲. ترکیب فنتِرمین و توپیرامات

مصرف ترکیبی فنتِرمین با توپیرامات می‌تواند ضربان قلب را تا ۲۰ تپش در دقیقه افزایش دهد. برای مثال، اگر ضربان استراحت فردی ۷۵ باشد، در اثر مصرف دارو ممکن است تا ۹۵ افزایش یابد. با وجود این، در بروشور این دارو به خطر خاصی برای بیماری دریچه‌ای قلب اشاره نشده است.⁶

با این حال، این ترکیب ممکن است با برخی داروها، به‌ویژه مهارکننده‌های بازجذب سروتونین (SSRIs) تداخل خطرناکی ایجاد کند و منجر به سندروم سروتونین شود؛ وضعیتی بالقوه کشنده که با تب، تشنج و بی‌قراری شدید همراه است.⁷

عوامل خطر برای نارسایی قلبی ناشی از فنتِرمین

افرادی که به بیماری‌های قلبی‌عروقی مبتلا هستند، در معرض خطر بالاتری برای بروز عوارض جانبی قرار دارند و نباید فنتِرمین مصرف کنند. این گروه شامل افراد زیر است:⁸

بیماران مبتلا به نارسایی احتقانی قلب
افراد دارای بیماری عروق کرونر
سابقه سکته مغزی
اختلال در ریتم قلب (آریتمی)
فشار خون کنترل‌نشده یا شدید

ایمنی مصرف فنتِرمین

فنتِرمین ممکن است خطر بروز فشار خون ریوی را افزایش دهد — اختلالی نادر اما بسیار خطرناک که می‌تواند منجر به نارسایی قلبی یا مرگ شود. در صورت بروز علائمی مانند تنگی نفس، درد قفسه سینه، غش یا ورم پاها، مصرف دارو باید فوراً متوقف گردد.⁹

علاوه بر عوارض قلبی، فنتِرمین می‌تواند اثرات جانبی دیگری نیز داشته باشد:¹⁰

کاهش هوشیاری و توانایی در انجام فعالیت‌های خطرناک مانند رانندگی
ایجاد تحمل دارویی (نیاز به دوز بالاتر برای اثر مشابه)
احتمال وابستگی و سوءمصرف به دلیل شباهت شیمیایی با آمفتامین
تداخل خطرناک با الکل و برخی داروهای ضدافسردگی (SSRIs)
نیاز به احتیاط ویژه در مصرف طولانی‌تر از چند هفته، زیرا مطالعات کافی درباره ایمنی طولانی‌مدت وجود ندارد

جایگزین‌های فنتِرمین برای کاهش وزن

۱. طب سوزنی (Acupuncture)

در یک مرور علمی در سال ۲۰۱۸ که شامل ۲۱ مطالعه و ۱۳۸۹ شرکت‌کننده بود، مشخص شد که طب سوزنی می‌تواند به‌صورت ایمن و مؤثر در کاهش وزن نقش داشته باشد، هرچند نیاز به مطالعات بلندمدت‌تر وجود دارد.¹¹

۲. رژیم مدیترانه‌ای

در مقابل رژیم‌های زودگذر، رژیم مدیترانه‌ای گزینه‌ای پایدار و غنی از مواد مغذی است. این رژیم شامل میوه‌ها، سبزیجات، غلات کامل، مغزها، روغن زیتون و ماهی‌های چرب است. پژوهش سال ۲۰۱۰ نشان داد که پیروی از این رژیم می‌تواند از افزایش وزن مرتبط با سن پیشگیری کند و به دلیل طعم‌پذیری بالا، ماندگاری بیشتری در سبک زندگی دارد.¹²

۳. داروهای دیگر ضدچاقی

در صورت عدم تحمل فنتِرمین، پزشک ممکن است داروهای دیگری تجویز کند، از جمله:¹³

اورلیستات (Xenical): کاهش جذب چربی در دستگاه گوارش
نالترکسون-بوپروپیون (Contrave): کاهش اشتها و افزایش احساس سیری
لیرگلوتاید (Saxenda) و سماگلوتاید (Wegovy): تقلید از هورمون‌های کنترل‌کننده اشتها
ستملانوتاید (Imcivree): افزایش متابولیسم و کاهش اشتها

همه این داروها دارای عوارض جانبی بالقوه هستند و تنها باید زیر نظر پزشک مصرف شوند.

۴. جراحی کاهش وزن

افرادی با شاخص توده بدنی (BMI) بالای ۳۵ ممکن است کاندیدای جراحی کاهش وزن باشند. یکی از روش‌های رایج، جراحی باریاتریک است که با کوچک کردن معده موجب کاهش مصرف غذا می‌شود. این روش دارای خطرات کوتاه‌مدت و بلندمدت است و تنها زمانی توصیه می‌شود که سایر روش‌های درمانی مؤثر نباشند.¹⁴

نتیجه‌گیری

فنتِرمین ممکن است با عوارض نادری مانند آسیب دریچه‌های قلب و فشار خون ریوی مرتبط باشد. این دارو تنها باید برای مدت کوتاه و تحت نظارت دقیق پزشک مصرف شود. افرادی که هر نوع بیماری قلبی یا ریوی دارند، باید از مصرف آن خودداری کنند. پیش از شروع درمان، لازم است بیمار تمام داروها، مکمل‌ها و شرایط سلامتی خود را با پزشک در میان بگذارد تا از بروز تداخلات خطرناک جلوگیری شود.¹⁵

سؤالات متداول (FAQ)

آیا فنتِرمین می‌تواند به دریچه‌های قلب آسیب برساند؟

اگرچه این مورد نادر است، اما گزارش‌هایی از آسیب دریچه‌ای قلب در مصرف‌کنندگان فنتِرمین وجود دارد. خطر در مصرف طولانی‌مدت یا دوزهای بالا بیشتر است.¹⁶

آیا مصرف همزمان فنتِرمین با داروهای ضدافسردگی بی‌خطر است؟

خیر، زیرا ترکیب فنتِرمین با داروهای SSRI ممکن است موجب سندروم سروتونین شود که تهدیدکننده حیات است.¹⁷

چه کسانی نباید فنتِرمین مصرف کنند؟

افراد مبتلا به بیماری‌های قلبی، ریوی، فشار خون بالا یا سابقه سکته نباید این دارو را مصرف کنند. همچنین در دوران بارداری و شیردهی، مصرف آن ممنوع است.¹⁸

آیا فنتِرمین برای استفاده طولانی‌مدت ایمن است؟

خیر، تأییدیه FDA تنها برای مصرف کوتاه‌مدت این دارو صادر شده است و شواهد کافی برای ایمنی مصرف بیش از ۶ ماه وجود ندارد.¹⁹

چه جایگزین‌های طبیعی برای فنتِرمین وجود دارد؟

رژیم مدیترانه‌ای، ورزش منظم، خواب کافی و طب سوزنی از روش‌های ایمن‌تر و پایدارتر برای کنترل وزن محسوب می‌شوند.²⁰

واحد محتوای علمی rdiet.ir

گردآوری، ترجمه و تدوین محتوای علمی در حوزه سلامت عمومی

تمام مقالات توسط دکتر فرزاد روشن‌ضمیر بازبینی علمی می‌شوند.

اگر از رژیم‌های تکراری نتیجه نگرفته‌اید، فقط یک دوره با دکتر روشن ضمیر داشته باشید. هزینه رژیم طبق تعرفه ویزیت دکتری تخصصی در علوم پایه (PHD) پروانه‌دار در سال 1405، 357 هزارو 700 تومان می باشد.

جهت ارتباط در پیام‌رسان‌ها به شماره زیر پیام دهید

09304881654

برای دریافت آموزش‌های روزانه عضو کانال بله شوید: