درد عضله گلوتئوس مدیوس میتواند ناشی از استفاده بیش از حد، کمتحرکی یا مشکلات ناحیه کمر باشد که معمولاً به صورت ناراحتی در ناحیه لگن و پهلو بروز میکند. تقویت این عضله نه تنها به کاهش درد کمک میکند بلکه از بروز آسیبهای بعدی جلوگیری کرده و استقامت لازم برای فعالیتهای روزمره را فراهم میکند. از سوی دیگر، روشهای درمانی باید بر اساس علت اصلی و شدت علائم انتخاب شوند تا روند بهبود سریعتر و کاملتر انجام گیرد.
چرا درد عضله گلوتئوس مدیوس ایجاد میشود؟
یکی از دلایل شایع بروز این درد، عدم تعادل بین قدرت عضلانی و میزان فعالیت فیزیکی است. عضله گلوتئوس مدیوس نقش کلیدی در تثبیت لگن دارد و به حفظ راستای صحیح لگن و زانو در حرکات یکطرفه مانند گام برداشتن، بالا و پایین رفتن از پله و انجام حرکات لانج کمک میکند. زمانی که این عضله قدرت و استقامت کافی نداشته باشد، سریعتر خسته میشود و این خستگی میتواند باعث درد و حساسیت در قسمت خارجی لگن شود. مطالعات بالینی نشان دادهاند که ضعف این عضله با افزایش خطر آسیبدیدگی زانو و لگن ارتباط مستقیم دارد.
در عمل جراحی تعویض کامل مفصل لگن به روش پوسترولاترال، این عضله اغلب برش داده میشود. به همین دلیل، تا زمان ترمیم کامل و بازگشت قدرت، فرد ممکن است در حین فعالیت بدنی احساس درد یا ناراحتی داشته باشد. علاوه بر این، درد میتواند به علت برش جراحی و فرآیند بهبود بافت نیز ایجاد شود. حتی اگر عضله گلوتئوس مدیوس قوی باشد، انجام فعالیت بیش از حد بدون استراحت کافی میتواند باعث التهاب تاندون و تاندونیت شود که در صورت تداوم، به بورسیت تروکانتریک منجر خواهد شد. این بیماری به دلیل اصطکاک بین تاندون و کیسههای بورسا که بهعنوان بالشتک بین تاندون و استخوان لگن عمل میکنند، ایجاد میشود.
آسیبهای شدید یا ضربه مستقیم نیز ممکن است باعث پارگی عضله یا تاندون گلوتئوس مدیوس شوند. علاوه بر این، برخی بیماران ممکن است درد ارجاعی از ناحیه کمر به این عضله داشته باشند که ناشی از مشکلات دیسک یا عصب ستون فقرات است. بر اساس شواهد نورولوژیک، فشار بر ریشههای عصبی کمری میتواند بهطور غیرمستقیم عملکرد این عضله را مختل کند.

amenic181 / Getty Images
علائم شایع درد گلوتئوس مدیوس
علائم معمول شامل درد یا حساسیت در بخش جانبی لگن است که معمولاً با حرکت پا به سمت خارج یا انجام فعالیتهایی که نیاز به تثبیت لگن دارند، تشدید میشود. حرکاتی مانند ایستادن روی یک پا، کشش پا به طرف مقابل بدن یا نشستن چهارزانو میتوانند علائم را بدتر کنند. بیماران اغلب از احساس درد هنگام خم شدن به سمت پای آسیبدیده شکایت دارند.
در مواردی که منبع درد ناحیه کمر باشد، حرکات خاص ستون فقرات میتوانند باعث افزایش علائم شوند. برخی بیماران دارای الگوی «ترجیح حرکتی» هستند که در آن خم شدن به جلو یا عقب بهطور مشخصی علائم را بهتر یا بدتر میکند. این ویژگی در تشخیص افتراقی مشکلات لگن از مشکلات ستون فقرات بسیار ارزشمند است.
کششها و تکنیکهای رهاسازی برای کاهش درد
در صورت احساس کشیدگی و سفتی عضله، کششهای هدفمند میتوانند مؤثر باشند، البته به شرطی که باعث تشدید درد نشوند:
- کشش خوابیده: به پشت بخوابید و پای خود را به سمت مقابل بدن بکشید تا بخش خارجی لگن کشیده شود.
- کشش ایستاده: یک پا را پشت پای دیگر قرار دهید و به جلو خم شوید تا کشش در ناحیه لگن احساس شود.
- ماساژ ملایم: با فشار ملایم بر بخش جانبی لگن و عضله گلوتئوس مدیوس، تنش عضلانی را کاهش دهید.
اگر علت درد بورسیت تروکانتریک باشد، کشش ممکن است باعث فشار بیشتر بر بورسا و تشدید علائم شود. در این موارد، تمرکز بیشتر باید بر کاهش التهاب و پرهیز از حرکات تحریککننده باشد.
مداخلات پزشکی و توانبخشی
در موارد درد شدید یا مزمن، پزشک ممکن است داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی (NSAIDs)، شلکنندههای عضلانی یا مسکنها را تجویز کند. در شرایطی که التهاب شدید باشد، تزریق کورتیکواستروئید میتواند به کاهش سریع علائم کمک کند. این روش درمانی بهویژه در بیماران مبتلا به بورسیت مقاوم به درمان دارویی بسیار مؤثر است.
فیزیوتراپی نیز نقش کلیدی در بازگرداندن عملکرد صحیح این عضله دارد. تمرینات تقویتی اصلاحی میتوانند از فشار بیشازحد بر عضله جلوگیری کرده و استقامت لازم برای حرکات روزانه و ورزشی را فراهم کنند. در موارد پارگی شدید عضله یا تاندون، جراحی ترمیمی برای اتصال مجدد الیاف عضلانی و تاندونی به یکدیگر انجام میشود تا امکان ترمیم کامل فراهم شود.
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟
برای ارزیابی اولیه درد لگن، بهتر است ابتدا به پزشک مراقبتهای اولیه مراجعه کنید تا علت اصلی شناسایی و سایر مشکلات احتمالی排除 شوند. اگر درد منشأ عضلانی داشته باشد، فیزیوتراپیست میتواند با ارائه تمرینات اصلاحی، عضله را تقویت و خطر آسیب مجدد را کاهش دهد. در کنار آن، روشهای طب مکمل مانند طب سوزنی و ماساژ درمانی نیز میتوانند در کاهش فشار و بهبود جریان خون مؤثر باشند. ترکیب این روشها با برنامه تمرینی علمی میتواند بازتوانی را تسریع کند.
نکات کلیدی
- تقویت عضله گلوتئوس مدیوس برای کاهش درد و افزایش استقامت ضروری است.
- کشش و ماساژ این عضله تنها در صورتی باید انجام شود که باعث تسکین علائم شود.
- در دردهای شدید ممکن است نیاز به مصرف دارو یا تزریق کورتیزون باشد.
- پیشگیری از بروز مجدد درد، نیازمند تعادل میان فعالیت و استراحت، و انجام تمرینات تقویتی منظم است.
آردایت برای اطمینان از صحت محتوای خود، که در سیاست ویراستاری ما ذکر شده است، از دستورالعملهای سختگیرانهای در زمینه منبعیابی پیروی میکند . ما فقط از منابع معتبر، از جمله مطالعات بررسیشده توسط همتایان، متخصصان پزشکی دارای مجوز، بیماران با تجربه عملی و اطلاعات از مؤسسات برتر، استفاده میکنیم.
- Chamberlain R. Hip Pain in Adults: Evaluation and Differential Diagnosis. Am Fam Physician. 2021 Jan 15;103(2):81-89. Erratum in: Am Fam Physician. 2021 Mar 1;103(5):263.
- Moretti VM, Post ZD. Surgical Approaches for Total Hip Arthroplasty. Indian J Orthop. 2017 Jul-Aug;51(4):368-376. doi: 10.4103/ortho.IJOrtho_317_16
- Ohio State University Wexner Medical Center. Greater trochanteric pain syndrome clinical practice guideline.
- Kameda M, Tanimae H, Kihara A, Matsumoto F. Does low back pain or leg pain in gluteus medius syndrome contribute to lumbar degenerative disease and hip osteoarthritis and vice versa? A literature review. J Phys Ther Sci. 2020 Feb;32(2):173-191. doi: 10.1589/jpts.32.173.
- Yarznbowicz R, Tao M. Directional preference constructs for patients' low back pain in the absence of centralization. J Man Manip Ther. 2018 Dec;26(5):281-291. doi: 10.1080/10669817.2018.1505329.
- Ladurner A, Fitzpatrick J, O'Donnell JM. Treatment of Gluteal Tendinopathy: A Systematic Review and Stage-Adjusted Treatment Recommendation. Orthop J Sports Med. 2021 Jul 29;9(7):23259671211016850. doi: 10.1177/23259671211016850
- https://www.verywellhealth.com/gluteus-medius-pain-7966730
