فواید بالقوه علف مرغ برای سلامتی

گیاه چیک‌وید (Chickweed) که در فارسی به آن علف مرغ نیز گفته می‌شود، یک گیاه علفی و خودرو است که معمولاً به عنوان علف هرز در باغ‌ها رشد می‌کند. این گیاه از خانواده میخک و بومی اروپا است

علف مرغ، با نام علمی Stellaria media، به نام های دیگری مانند حشیشه القزاز، علف جوجه و تاج مرغ نیز شناخته می شود. این گیاه بومی اروپا و آسیا است و به عنوان یک علف هرز در مزارع، باغ ها و زمین های بایر در سراسر جهان یافت می شود.

اگرچه گیاه علف مرغ در طب سنتی برای درمان بیماری‌های پوستی و تنفسی استفاده شده و مطالعات آزمایشگاهی نشان داده‌اند که ممکن است برای شرایطی مانند دیابت، چاقی و التهاب مفید باشد، اما هیچ شواهد قطعی درباره اثربخشی آن در انسان وجود ندارد. این کمبود شواهد باعث شده که هنوز از علف مرغ به‌عنوان یک درمان قطعی یا رایج استفاده نشود.

از آنجایی که اطلاعات محدودی درباره دوز مناسب و تداخلات احتمالی این گیاه با داروها و سایر مواد وجود دارد، علف مرغ در حال حاضر به‌عنوان یک گزینه درمانی توصیه نمی‌شود و مصرف آن باید با احتیاط فراوان صورت گیرد. در واقع برای استفاده ایمن از آن نیاز به بررسی دقیق‌تری توسط دانشمندان و پزشکان وجود دارد.

🍏

اگر به دنبال رژیم متناسب با شرایط خودتان هستید...

اطلاعات این مقاله جنبه آموزشی دارد؛ اما برنامه غذایی هر فرد بهتر است متناسب با شرایط، هدف و نیازهای خودش تنظیم شود.

آشنایی با رژیم تخصصی دکتر روشن‌ضمیر ←

کاربردهای علف مرغ

در محیط آزمایشگاهی، علف مرغ نشان داده که دارای خاصیت ضدالتهابی و ضدویروسی است¹. اما هنوز هیچ مطالعه بالینی معتبری در انسان برای اثبات این فواید صورت نگرفته است.

عصاره‌ها یا آب تهیه‌شده از علف مرغ و ترکیبات موجود در آن در شرایط آزمایشگاهی و مدل‌های حیوانی برای شرایط زیر مورد بررسی قرار گرفته‌اند:

هپاتیت B: علف مرغ در مطالعه‌ای در لوله آزمایش فعالیت ضدویروسی در برابر ویروس هپاتیت B از خود نشان داد¹.
چاقی: موش‌هایی که عصاره علف مرغ دریافت کردند، کاهش اشتها و جذب چربی را تجربه کردند².
دیابت: عصاره برگ علف مرغ باعث کاهش قند خون و HbA1c در مدل‌های دیابتی حیوانی شد³.
مشکلات قلبی در بیماران دیابتی: چای علف مرغ در موش‌های دیابتی قند خون را کاهش نداد اما از کاردیومیوپاتی محافظت کرد⁴.
اضطراب: عصاره علف مرغ در موش‌ها اثری مشابه داروی دیازپام (داروی ضد اضطراب از خانواده بنزودیازپین‌ها) نشان داد³.
التهاب: مطالعات نشان داده‌اند که علف مرغ می‌تواند در موارد التهاب پوست، مفاصل و عفونت‌های دستگاه تنفسی مؤثر باشد⁵.
تحریک پوستی: استفاده موضعی از علف مرغ به‌صورت ضماد، تورم و خارش را کاهش داد و موجب تسکین شد⁶.
عفونت‌ها: علف مرغ با باکتری‌هایی مانند استافیلوکوک اورئوس (عامل عفونت‌های پوستی)، اشریشیا کلی (عامل بیماری‌های گوارشی) و کلبسیلا پنومونیه (عامل ذات‌الریه) مقابله می‌کند³.

نکته مهم این است که تمام این مطالعات در مراحل آزمایشگاهی یا حیوانی انجام شده‌اند. این بدان معناست که نتایج آن‌ها الزاماً قابل تعمیم به انسان نیست و باید با احتیاط تفسیر شوند.

بنابراین انجام کارآزمایی‌های بالینی انسانی با طراحی دقیق برای بررسی اثربخشی و ایمنی علف مرغ ضروری است. تنها پس از این مرحله است که می‌توان مصرف این گیاه را به‌عنوان گزینه درمانی توصیه کرد.

اطلاعات مکمل علف مرغ

مواد مؤثر: ساپونین‌ها، فنول‌ها، تانن‌ها و فلاونوئیدها²
نام علمی: Stellaria media
وضعیت قانونی: مکمل بدون نسخه در ایالات متحده
دوز پیشنهادی: نامشخص
ملاحظات ایمنی: اطلاعاتی برای مصرف در کودکان، دوران بارداری یا شیردهی موجود نیست

Verywell / Anastasia Tretiak

عوارض جانبی علف مرغ

دانش فعلی درباره ایمنی علف مرغ بسیار محدود است و مصرف آن ممکن است با عوارضی همراه باشد. بنابراین، باید نسبت به هرگونه واکنش غیرعادی یا ناخواسته پس از مصرف هوشیار بود.

عوارض شایع

برخی از عوارض جانبی معمول مصرف علف مرغ عبارت‌اند از³:

سرگیجه
احساس ضعف
سردرد
درماتیت تماسی (راش پوستی ناشی از تماس یا آلرژی)
اریتم مولتی‌فرم (واکنش ایمنی شدید پوستی)
اسهال
تهوع

در یک مطالعه مشخص شد که بیش از ۲٪ از افراد یک منطقه به علف مرغ آلرژی دارند⁷. اگر به گیاهان خانواده میخکیان حساسیت دارید، از مصرف آن پرهیز کنید.

عوارض شدید

عوارض جانبی جدی‌تر علف مرغ شامل موارد زیر است³:

تنگی نفس یا دشواری در تنفس
سیانوز (رنگ آبی لب‌ها یا ناخن‌ها ناشی از کمبود اکسیژن)
درد بارداری

در صورت بروز هر یک از این علائم، فوراً به مراکز درمانی مراجعه کرده یا با اورژانس تماس بگیرید. این علائم ممکن است خطرناک باشند و نیاز به رسیدگی فوری پزشکی دارند.

احتیاط‌های لازم

به‌دلیل فقدان اطلاعات ایمنی کافی، مصرف علف مرغ برای گروه‌های زیر توصیه نمی‌شود:

کودکان
افراد باردار یا شیرده

نیتریت‌های موجود در علف مرغ می‌توانند باعث بروز عوارضی مانند سرگیجه، ضعف و مشکلات تنفسی شوند³. همچنین برخی گروه‌های سنی و فیزیولوژیکی در برابر این اثرات آسیب‌پذیرتر هستند⁸:

نوزادان زیر ۶ ماه
افراد باردار

مقدار مجاز مصرف علف مرغ

از آن‌جایی که تحقیقات انسانی بسیار محدود است، هیچ دوز استانداردی برای مصرف علف مرغ وجود ندارد. بنابراین تنها راهنما، دستورالعمل‌های درج‌شده روی بسته‌بندی مکمل‌هاست.

همیشه مکمل‌ها را در جای خشک و خنک، دور از دسترس کودکان و حیوانات نگهداری کنید. پس از یک سال یا طبق توصیه شرکت سازنده، محصول را دور بیندازید.

در صورت مصرف بیش از حد چه می‌شود؟

هرگز علف مرغ را بیش از میزان توصیه‌شده توسط سازنده مصرف نکنید. مصرف بیش از حد آن ممکن است منجر به بروز عوارض شدید زیر شود³:

استفراغ
درد معده
آبی شدن لب‌ها یا ناخن‌ها (سیانوز)

در صورت مشاهده این علائم، فوراً با مرکز کنترل مسمومیت به شماره ۱۲۲ تماس بگیرید یا به نزدیک‌ترین اورژانس مراجعه نمایید. رسیدگی فوری می‌تواند از عوارض جدی جلوگیری کند.

تداخلات دارویی

اطلاعات کافی درباره تداخل احتمالی علف مرغ با سایر مکمل‌ها، داروهای بدون نسخه یا داروهای تجویزی وجود ندارد. اما بر اساس آزمایشات حیوانی، ممکن است علف مرغ با داروهای زیر تداخل داشته باشد³:

بنزودیازپین‌ها مانند دیازپام: به‌دلیل خاصیت ضد اضطرابی علف مرغ، احتمال افزایش اثر آرام‌بخش وجود دارد.
داروهای دیابت: ممکن است موجب افت قند خون (هیپوگلیسمی) شود، چرا که علف مرغ نیز سطح قند خون را کاهش می‌دهد.

در صورت مصرف هر دارویی، پیش از استفاده از علف مرغ با پزشک خود مشورت کنید. بررسی ترکیب مکمل‌ها با تغذیه و داروهای مصرفی برای پیشگیری از تداخلات خطرناک بسیار ضروری است.

مکمل‌های مشابه

مکمل‌هایی که ممکن است در کنترل دیابت مفید باشند شامل موارد زیر هستند⁹:

نیکوتین‌آمید
جینسنگ
شنبلیله
ویتامین D
کرومیوم
دارچین

مکمل‌هایی که ممکن است در کاهش اضطراب مؤثر باشند عبارت‌اند از¹⁰:

آشواگاندا
گالفیما
اسطوخودوس

منابع مصرف علف مرغ

علف مرغ را می‌توان مستقیماً از گیاه برداشت کرد یا به‌صورت مکمل مصرف نمود. راه‌های گنجاندن این گیاه در رژیم غذایی عبارت‌اند از:

منابع غذایی: علف مرغ به‌صورت خام در سالاد یا به‌صورت چای گیاهی مصرف می‌شود¹⁴.
مکمل‌ها: علف مرغ به‌صورت کپسول، عصاره، پودر، پماد و مرهم در داروخانه‌ها و فروشگاه‌های مکمل به‌فروش می‌رسد.

در ایالات متحده، سازمان غذا و دارو (FDA) مکمل‌های غذایی را مانند داروهای تجویزی کنترل نمی‌کند. بنابراین برخی محصولات ممکن است با ترکیبات متفاوت از آنچه در برچسب نوشته شده ارائه شوند.

در هنگام انتخاب مکمل، محصولاتی را خریداری کنید که توسط نهادهای مستقلی مانند NSF، USP یا ConsumerLab آزمایش و تأیید شده‌اند. برای راهنمایی شخصی، با پزشک، داروساز یا متخصص تغذیه مشورت کنید.

دکتر فرزاد روشن ضمیر

دکتر روشن ضمیر هستم، متخصص تغذیه و رژیم درمانی (PhD). اگر از رژیم‌های تکراری نتیجه نگرفته‌اید، فقط یک دوره با من داشته باشید. هزینه رژیم طبق تعرفه ویزیت دکتری تخصصی در علوم پایه (PHD) پروانه‌دار در سال 1405، 357 هزارو 700 تومان می باشد.

جهت ارتباط در پیام‌رسان‌ها به شماره زیر پیام دهید

09304881654

برای دریافت آموزش‌های روزانه عضو کانال بله شوید: