مردان تا چه سنی به رشد کامل قدی می‌رسند؟ ۴ عامل مؤثر بر رشد

قد نهایی مردان تحت تأثیر مجموعه‌ای از عوامل ژنتیکی و محیطی است. بیشتر مردان تا حدود ۱۸ سالگی به قد نهایی خود می‌رسند، اما در موارد نادر، ممکن است رشد آن‌ها تا اوایل دهه ۲۰ ادامه یابد. عواملی مانند تغذیه نامتعادل، وضعیت اقتصادی، و برخی بیماری‌ها می‌توانند در رشد نهایی تأثیرگذار باشند.¹²³

سن توقف رشد در مردان

بلوغ در پسران معمولاً از ۹ تا ۱۴ سالگی آغاز می‌شود و تا حدود ۱۶ تا ۱۸ سالگی ادامه دارد. در این دوره، جهش رشدی یا «اوج سرعت رشد» معمولاً بین ۱۲ تا ۱۵ سالگی اتفاق می‌افتد و پسران به طور میانگین سالانه حدود ۱۱ سانتی‌متر قد می‌کشند.⁴ با پایان بلوغ، صفحات رشد استخوان‌ها که از غضروف تشکیل شده‌اند، به تدریج بسته می‌شوند و رشد متوقف می‌گردد. این فرآیند معمولاً بین ۱۴ تا ۱۹ سالگی رخ می‌دهد.⁵

با این حال، زمان پایان بلوغ در همه افراد یکسان نیست. در برخی افراد، بلوغ زودتر یا دیرتر اتفاق می‌افتد، بنابراین ممکن است رشد قد تا حدود ۱۸ تا ۲۰ سالگی ادامه یابد.⁶ در موارد نادر، تأخیر طبیعی در بسته شدن صفحات رشد یا وجود بیماری‌هایی مانند «ژیگانتیسم» می‌تواند موجب رشد بیشتر تا دهه سوم زندگی شود.⁷⁸

مردان تا چه سنی به رشد کامل قدی می‌رسند؟ ۴ عامل مؤثر بر رشد

عوامل مؤثر بر رشد قدی

قد نهایی مردان حاصل تعامل عوامل ژنتیکی و محیطی است. عواملی چون وراثت خانوادگی، وضعیت تغذیه، کیفیت خواب و برخی شرایط پزشکی می‌توانند نقش تعیین‌کننده‌ای در رشد قدی داشته باشند.⁹¹⁰

🍏

اگر به دنبال رژیم متناسب با شرایط خودتان هستید...

اطلاعات این مقاله جنبه آموزشی دارد؛ اما برنامه غذایی هر فرد بهتر است متناسب با شرایط، هدف و نیازهای خودش تنظیم شود.

آشنایی با رژیم تخصصی دکتر روشن‌ضمیر ←

۱. عوامل ژنتیکی و محیطی

ویژگی‌های چندژنی: قد تحت کنترل چندین ژن از هر دو والد است. پژوهش‌ها نشان می‌دهند حدود ۸۰ تا ۹۰ درصد تفاوت‌های قدی ناشی از ژنتیک است.¹⁰
تغذیه: کمبود مواد مغذی، به‌ویژه در دوران کودکی یا بارداری، می‌تواند رشد را مختل کرده و موجب کوتاه‌قدی شود.¹
خواب: خواب ناکافی در دوران بلوغ ممکن است تأثیر منفی بر رشد بگذارد، هرچند شواهد علمی در این زمینه متناقض است.⁹
داروها: داروهای محرک مانند داروهای ADHD ممکن است به طور موقت رشد را کند کنند، هرچند اثر نهایی بر قد هنوز قطعی نیست.¹¹
وضعیت اقتصادی: کودکان خانواده‌های مرفه‌تر معمولاً تغذیه بهتری دارند و کمتر دچار سوءتغذیه می‌شوند، که این امر رشد سالم‌تر را ممکن می‌سازد.¹²

۲. بیماری‌ها و شرایط مؤثر بر رشد

اختلالات ژنتیکی: برخی بیماری‌های ژنتیکی مانند «سندرم مارفان» موجب بلندی قد می‌شوند، در حالی که اختلالاتی مثل «سندرم داون» یا «ترنر» رشد را محدود می‌کنند.¹⁰
اختلالات غدد درون‌ریز: بیماری‌هایی مانند کم‌کاری تیروئید یا کم‌کاری هیپوفیز با کاهش ترشح هورمون رشد، روند رشد را کند می‌کنند.
بیماری‌های مزمن: ابتلا به سرطان، بیماری قلبی یا آرتریت ممکن است مانع رشد طبیعی بدن شود.
دیسپلازی اسکلتی: مجموعه‌ای از اختلالات استخوانی (حدود ۴۰۰ نوع مختلف) مانند تنگی کانال نخاع یا کیفوز می‌تواند موجب کاهش رشد استخوان‌ها شود.¹³
بلوغ زودرس: آغاز زودهنگام بلوغ (قبل از ۹ سالگی) باعث رشد سریع اولیه و سپس توقف زودرس رشد می‌شود و در نهایت قد کوتاه‌تری به‌جا می‌گذارد.²

ادامه رشد پس از ۱۸ سالگی

اگرچه بیشتر مردان بین ۱۴ تا ۱۹ سالگی به رشد نهایی می‌رسند، برخی ممکن است به دلایل خاصی تا دهه ۲۰ رشد کنند.¹⁴ از جمله دلایل آن می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

کمبود آنزیم آروماتاز: در برخی مردان، تأخیر در تبدیل هورمون‌ها باعث بسته شدن دیرتر صفحات رشد می‌شود و رشد قد ادامه می‌یابد.⁷
ژیگانتیسم: این بیماری نادر ناشی از افزایش بیش‌ازحد هورمون رشد است و معمولاً تا حدود ۲۳ سالگی ادامه می‌یابد.⁸
هموکروماتوز: تجمع آهن در اندام‌ها می‌تواند رشد غیرطبیعی استخوانی ایجاد کند.¹⁵
آکرومگالی: در این بیماری نادر، غده هیپوفیز هورمون رشد را بیش از حد ترشح می‌کند و باعث بزرگ شدن اندام‌هایی مانند دست، پا و بینی می‌شود.¹⁶

چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟

رشد هر فرد با سرعت و الگوی متفاوتی انجام می‌شود، اما در صورت بروز نشانه‌هایی از تأخیر یا اختلال رشد باید به پزشک مراجعه کرد.¹⁷ این نشانه‌ها شامل رشد کمتر از ۴ سانتی‌متر در سال، شروع بلوغ قبل از ۹ سالگی، عدم رشد بیضه‌ها تا ۱۴ سالگی، نبود تغییر در صدا تا ۱۵ سالگی، یا تفاوت قابل‌توجه در قد نسبت به همسالان است.¹⁸

در صورت درمان‌نکردن، این مشکلات می‌توانند منجر به کوتاهی قد، مشکلات روانی و اجتماعی، یا تأخیر رشد شوند.² مراجعه زودهنگام به پزشک متخصص غدد یا رشد می‌تواند از عوارض آینده پیشگیری کند.

جمع‌بندی سریع

رشد قدی در مردان عمدتاً در دوران بلوغ (۹ تا ۱۴ سالگی) اتفاق می‌افتد و معمولاً تا ۱۸ سالگی کامل می‌شود.² با این حال، برخی ممکن است به دلیل بلوغ دیررس یا شرایط خاص پزشکی تا اوایل دهه ۲۰ رشد کنند. ژنتیک بیشترین نقش را دارد، اما تغذیه، خواب، سلامت عمومی و وضعیت اقتصادی نیز در تعیین قد نهایی بی‌تأثیر نیستند.¹⁷

سوالات متداول

آیا می‌توان صفحات رشد را دوباره فعال کرد؟

خیر. پس از بسته شدن کامل صفحات رشد استخوان‌ها، امکان بازگشت رشد وجود ندارد. تنها در موارد نادر و بیماری‌هایی مانند ژیگانتیسم، رشد غیرطبیعی ادامه می‌یابد.

چگونه بفهمم رشد من تمام شده است؟

پایان رشد معمولاً با توقف افزایش قد، تغییرات صدا و بلوغ کامل جنسی همراه است. پزشک می‌تواند با بررسی رادیولوژی استخوان‌ها بسته‌شدن صفحات رشد را تأیید کند.

میانگین قد مردان چقدر است؟

بر اساس داده‌های «مرکز کنترل و پیشگیری از بیماری‌های آمریکا» (CDC)، میانگین قد مردان آمریکایی ۱۷۵ سانتی‌متر (۵ فوت و ۹ اینچ) است. این آمار بر پایه بررسی بیش از ۱۸ هزار نفر بین سال‌های ۲۰۱۵ تا ۲۰۱۸ به‌دست آمده است.²⁰

واحد محتوای علمی rdiet.ir

گردآوری، ترجمه و تدوین محتوای علمی در حوزه سلامت عمومی

تمام مقالات توسط دکتر فرزاد روشن‌ضمیر بازبینی علمی می‌شوند.

اگر از رژیم‌های تکراری نتیجه نگرفته‌اید، فقط یک دوره با دکتر روشن ضمیر داشته باشید. هزینه رژیم طبق تعرفه ویزیت دکتری تخصصی در علوم پایه (PHD) پروانه‌دار در سال 1405، 357 هزارو 700 تومان می باشد.

جهت ارتباط در پیام‌رسان‌ها به شماره زیر پیام دهید

09304881654

برای دریافت آموزش‌های روزانه عضو کانال بله شوید: