DHEA چیست؟
هورمون DHEA، که با نام آندروستنولون نیز شناخته میشود، یکی از پیشسازهای اصلی هورمونهای استروئیدی در بدن است. این ماده توسط غدد فوقکلیوی و کبد تولید میشود و نقش مهمی در ساخت هورمونهای جنسی مانند تستوسترون و استروژن دارد.
سطح DHEA معمولاً در اواسط دهه ۲۰ زندگی به اوج خود میرسد و سپس با افزایش سن کاهش چشمگیری مییابد. این کاهش در مردان اغلب با افت سطح تستوسترون همراه است که ممکن است باعث بروز علائم مرتبط با کمبود هورمون جنسی شود.
Johner Images/Hans Berggren/Brand X Pictures/Getty Images
مزایای احتمالی مکملهای DHEA
مکملهای DHEA عمدتاً توسط مردان به عنوان جایگزین بدون نسخه برای تستوسترون مصرف میشوند. برخی از شرایطی که تصور میشود DHEA در بهبود آنها مؤثر باشد، در ادامه معرفی میشوند.
با اینکه برخی افراد این مکمل را برای درمان اختلالات مختلف مصرف میکنند، اما شواهد علمی قوی برای اثبات مزایای آن وجود ندارد. با این حال، تحقیقات اولیه درباره برخی فواید احتمالی آن در حال انجام است.
- کاهش میل جنسی: بعضی از کارشناسان معتقدند DHEA میتواند میل جنسی را افزایش دهد، اما مطالعات در مردان چنین نتیجهای را اثبات نکردهاند. انجمن غدد درونریز اعلام کرده است که شواهد قویای برای تأیید اثربخشی DHEA در اختلال عملکرد جنسی وجود ندارد.4,5
- افسردگی: سطح پایین DHEA با افزایش خطر افسردگی مرتبط است. یک مرور مطالعاتی در سال ۲۰۱۸ نشان داد که مکملهای DHEA ممکن است یکی از گزینههای غیر دارویی مفید برای درمان افسردگی خفیف باشند، اگرچه نیاز به تحقیقات بیشتر احساس میشود.6,7
- اختلال نعوظ: اگرچه درمان با تستوسترون ممکن است به بهبود عملکرد نعوظ در مردانی که دچار کمکاری بیضه هستند کمک کند، اما شواهد نشان میدهد که مصرف DHEA به تنهایی چنین تأثیری ندارد.4
- چاقی: برخی مطالعات بیان میکنند که DHEA با مهار آنزیم گلوکز-۶-فسفات دهیدروژناز میتواند به کاهش چربی بدن کمک کند. با این حال، هنوز مشخص نیست که این اثرات در سطح سلولی به کاهش واقعی چربی بدن در انسان منجر میشود یا خیر.8
- عملکرد ورزشی: برخی افراد برای افزایش عضله و بهبود عملکرد ورزشی از DHEA استفاده میکنند. با این حال، مؤسسه ملی سلامت اعلام کرده است که شواهد علمی برای حمایت از این کاربرد وجود ندارد.2
- نارسایی غدد فوق کلیوی: برخی مطالعات نشان میدهند که افراد مبتلا به بیماری آدیسون ممکن است از درمان با DHEA بهرهمند شوند. با وجود این، نتایج این مطالعات متناقض بوده و دوز مؤثر ثابتی برای این منظور شناسایی نشده است.9
- دیابت نوع ۲: سطح پایین DHEA با مقاومت به انسولین مرتبط است که میتواند خطر ابتلا به دیابت نوع ۲ را افزایش دهد. مطالعات حیوانی نشان دادهاند که DHEA ممکن است این اثر را معکوس کند، اما هنوز در مطالعات انسانی تأیید نشده است.9
- بیماری عروق کرونر قلب: سطح پایین DHEA ممکن است خطر بیماری قلبی را از طریق افزایش کلسترول LDL (بد) در خون افزایش دهد. نه تنها شواهدی از کاهش LDL با DHEA وجود ندارد، بلکه برخی مطالعات نشان میدهند که این مکمل ممکن است سطح HDL (خوب) را نیز کاهش دهد.10
- مشکلات شناختی: سطح پایین DHEA با کاهش عملکرد شناختی و زوال عقل در بیماران آلزایمر مرتبط شده است. با این حال، تحقیقات در مورد تأثیر DHEA بر حافظه و شناخت متناقض بوده و حتی در برخی زنان باعث بدتر شدن عملکرد حافظه شده است.6,11
- ضدپیری: مکملهای DHEA به دلیل اثر احتمالی بر تستوسترون، با اثرات ضدپیری بازاریابی میشوند. برخی مطالعات در حیوانات نشان دادهاند که DHEA میتواند طول عمر موشها را تا ۵۰٪ افزایش دهد، اما چنین اثری در انسان مشاهده نشده است.12,4
دوز مصرف و عوارض جانبی
برای مصرف DHEA هیچ دوز توصیهشدهای بهصورت رسمی وجود ندارد. با این حال، مصرف کوتاهمدت این مکمل در دوزهای تا ۵۰ میلیگرم روزانه به مدت حداکثر دو سال در مطالعات ایمن گزارش شده است.1
عوارض جانبی DHEA وابسته به دوز مصرفی هستند و ممکن است شامل موارد زیر باشند:13
- دلدرد یا ناراحتی معده
- پوست چرب
- آکنه
- بیقراری یا اضطراب
- تحریکپذیری
- بیخوابی
- ریزش موی الگوی مردانه
ایمنی مصرف DHEA در دوزهای بالاتر یا در کودکان، زنان باردار یا شیرده تأیید نشده و این گروهها باید از مصرف آن اجتناب کنند.1
تداخلات دارویی و هشدارها
DHEA ممکن است به دلیل تأثیر بر هورمونها یا نحوه تجزیهاش در کبد، با برخی داروها تداخل داشته باشد. برای پیشگیری از این تداخلات، قبل از شروع مصرف DHEA، حتماً پزشک خود را از تمام داروها و مکملهایی که مصرف میکنید آگاه سازید.
برخی از داروهایی که ممکن است با DHEA تداخل داشته باشند عبارتاند از:1
- داروهای رقیقکننده خون (ضدانعقادها)
- مهارکنندههای آروماتاز که برای درمان سرطانهای حساس به استروژن استفاده میشوند
- Faslodex (فولوسترانت) برای درمان برخی از سرطانهای پستان
- Halcion (تریازولام) برای درمان بیخوابی
- Nolvadex (تاموکسیفن) برای درمان سرطانهای حساس به استروژن
همچنین نگرانیهایی درباره مصرف DHEA در افراد مبتلا به اختلال دوقطبی، بیماری کبدی یا شرایط هورمونحساس مانند سرطان پروستات وجود دارد.1
نتیجهگیری
DHEA نوعی هورمون است که بهصورت مکمل عرضه میشود و تصور میشود دارای اثرات ضدپیری و فوایدی در درمان افسردگی، اختلال نعوظ، بیماریهای قلبی و دیابت باشد. با این حال، شواهد علمی کافی برای تأیید این فواید وجود ندارد.
اگرچه DHEA در مصرف کوتاهمدت تا دوز روزانه ۵۰ میلیگرم ایمن تلقی میشود، اما همچنان لازم است پیش از مصرف با پزشک مشورت شود، بهویژه در افرادی که دارو مصرف میکنند یا بیماریهای زمینهای دارند.
آردایت برای اطمینان از صحت محتوای خود، که در سیاست ویراستاری ما ذکر شده است، از دستورالعملهای سختگیرانهای در زمینه منبعیابی پیروی میکند . ما فقط از منابع معتبر، از جمله مطالعات بررسیشده توسط همتایان، متخصصان پزشکی دارای مجوز، بیماران با تجربه عملی و اطلاعات از مؤسسات برتر، استفاده میکنیم.
- MedlinePlus. DHEA.
- National Institutes of Health Office of Dietary Supplements. Dietary supplements for exercise and athletic performance.
- Mallick M, Camacho CB, Daher J, El Khoury D. Dietary supplements: a gateway to doping? Nutrients. 2023;15(4):881. doi:10.3390/nu15040881
- Walther A, Seuffert J. Testosterone and dehydroepiandrosterone treatment in ageing men: are we all set? World J Mens Health. 2020;38(2):178-190. doi:10.5534/wjmh.190006
- Wierman ME, Kiseljak-Vassiliades K. Should dehydroepiandrosterone be administered to women? J Clin Endocrinol Metab. 2022 Mar 7;107(6):1679–1685. doi: 10.1210/clinem/dgac130
- Nenezic N, Kostic S, Strac DS, et al. Dehydroepiandrosterone (DHEA): pharmacological effects and potential therapeutic application. Mini Rev Med Chem. 2022 Oct 20;23:941-952. doi:10.2174/1389557522666220919125817
- Peixoto C, Grande AJ, Mallmann MB, Nardi AE, Cardoso A, Veras AB. Dehydroepiandrosterone (DHEA) for depression: a systematic review and meta-analysis. CNS Neurol Disord Drug Targets. 2018;17(9):706-711. doi:10.2174/1871527317666180817153914
- Wang F, He Y, O. Santos H, Sathian B, C. Price J, Diao J. The effects of dehydroepiandrosterone (DHEA) supplementation on body composition and blood pressure: a meta-analysis of randomized clinical trials. Steroids. 2020;163:108710. doi:10.1016/j.steroids.2020.108710
- Bennett G, Cussen L, O’Reilly MW. The role for long-term use of dehydroepiandrosterone in adrenal insufficiency. Curr Opin Endocrinol Diabetes Obesity. 2022;29(3):284-293. doi:10.1097/MED.0000000000000728
- Qin Y, Santos HO, Khani V, Tan SC, Zhi Y. Effects of dehydroepiandrosterone (DHEA) supplementation on the lipid profile: a systematic review and dose-response meta-analysis of randomized controlled trials. Nutr Metabol Cardiovas Dis. 2020 Aug 28;30(9);1465-1475. doi:10.1016/j.numecd.2020.05.015
- De Menezes KJ, Peixoto C, Nardi AE, Carta MG, Machado S, Veras AB. Dehydroepiandrosterone, its sulfate and cognitive functions. Clin Pract Epidem Med Health. 2016;12(1):24-37. doi:10.2174/1745017901612010024
- Liu JK. Antiaging agents: safe interventions to slow aging and healthy life span extension. Nat Prod Bioprospect. 2022;12:18. doi:10.1007/s13659-022-00339-y
- Li Y, Ren J, Li N, et al. A dose-response and meta-analysis of dehydroepiandrosterone (DHEA) supplementation on testosterone levels: perinatal prediction of randomized clinical trials. Exp Gerontol. 2020;141:111110. doi:10.1016/j.exger.2020.111110
- https://www.verywellhealth.com/can-dhea-increase-mens-testosterone-levels-89137
گردآوری، ترجمه و تدوین محتوای علمی در حوزه سلامت عمومی
تمام مقالات توسط دکتر فرزاد روشنضمیر بازبینی علمی میشوند.
اگر از رژیمهای تکراری نتیجه نگرفتهاید، فقط یک دوره با دکتر روشن ضمیر داشته باشید. هزینه رژیم طبق تعرفه ویزیت دکتری تخصصی در علوم پایه (PHD) پروانهدار در سال 1405، 357 هزارو 700 تومان می باشد.
جهت ارتباط در پیامرسانها به شماره زیر پیام دهید
09304881654
عضویت در کانال بله
