مرطوبکنندههای واژینال درمانی ایمن و غیرهورمونی هستند که با آبرسانی به بافت واژن، رطوبت مورد نیاز را تأمین میکنند. این محصولات اغلب یکی از گزینههای اولیه برای بهبود خشکی واژن در اثر تغییرات هورمونی یا مصرف برخی داروها بهشمار میروند.
خشکی واژن میتواند کیفیت زندگی جنسی و راحتی روزمره را کاهش دهد، بهویژه در دوران یائسگی یا درمانهای ضدسرطان؛ به همین دلیل مرطوبکنندههای واژینال به عنوان جایگزینی مؤثر برای درمانهای هورمونی مورد توجه قرار گرفتهاند.
انواع مرطوبکنندههای واژینال
مرطوبکنندههای واژینال محصولاتی غیرهورمونی هستند که رطوبت را به واژن بازمیگردانند. این محصولات با آبرسانی به بافت واژن، عملکرد ترشحات طبیعی واژن را شبیهسازی میکنند.4
برخی از این محصولات همچنین میتوانند پوست ناحیه ولوا (اندام تناسلی خارجی زنان) را نیز مرطوب کنند، که در بسیاری از زنان نیز دچار خشکی و تحریک میشود.
بر پایه آب
برخی از مرطوبکنندههای واژینال از آب بهعنوان عامل اصلی آبرسانی به بافتهای واژینال استفاده میکنند. این محصولات معمولاً ملایم هستند و احتمال تحریکپذیری کمتری دارند.
مواد بهکاررفته در این نوع مرطوبکنندهها بهگونهای انتخاب شدهاند که تعادل pH طبیعی واژن و همچنین توازن بین مخمرها و باکتریهای مفید واژینال را برهم نزنند.2
شیافها
شیافهای مرطوبکننده واژینال بهصورت قرص یا کپسول طراحی شدهاند که با استفاده از اپلیکاتور به داخل واژن وارد میشوند. پلیکربوفیل و اسید هیالورونیک از ترکیبات رایج این محصولات هستند.5
مواد چسبنده زیستی مانند پلیکربوفیل سطح داخلی واژن را میپوشانند و به سلولها در جذب آب کمک میکنند؛ همچنین با کاهش pH واژن به بازگشت باکتریهای مفید و پیشگیری از عفونت کمک میکنند.5
کرمها و ژلها
کرمها و ژلهای مرطوبکننده واژینال را میتوان با انگشت یا اپلیکاتور به داخل واژن اعمال کرد. برخی ژلها مانند ژل آلوئهورا در کاهش علائم آتروفی واژن نظیر خشکی و تحریکپذیری مؤثرند.6
این محصولات معمولاً حاوی مواد رطوبترسانی هستند که با جذب و اتصال به مولکولهای آب، بافت واژن را مرطوب میسازند.7
- گلیسیرین
- اسید هیالورونیک
- روغن معدنی
- اسید سوربیک
روغنهای طبیعی
میتوان از روغنهای طبیعی در نواحی اطراف یا داخل واژن برای مرطوبسازی استفاده کرد. روغن نارگیل دارای خاصیت آبرسانی بوده و بهطور کلی برای پوست بیخطر است، اگرچه مطالعات خاصی درباره کاربرد واژینال آن وجود ندارد.8
ویتامین E نیز میتواند در درمان خشکی ناشی از آتروفی واژن مؤثر باشد، و برخی شیافها حاوی ویتامین E بهتنهایی یا به همراه سایر مواد مؤثر هستند.9
توجه داشته باشید که روغنها میتوانند کاندوم را تجزیه کرده و اثر حفاظتی آن را کاهش دهند، بنابراین پیش از استفاده با پزشک مشورت کنید تا مناسبترین روانکننده برای شما تعیین شود.

Emilija Manevska / Getty Images
علائمی که باید به آنها توجه کرد
برخی نشانههای خشکی واژن شامل موارد زیر هستند:210
- ترشحات غیرطبیعی واژن
- سوزش در داخل واژن یا هنگام ادرار
- خارش یا سوزش در داخل واژن
- خونریزی خفیف بعد از رابطه جنسی
- کاهش میل جنسی
- درد هنگام رابطه جنسی
- ادرار دردناک یا مکرر
- احساس درد یا التهاب در ناحیه واژن
علل خشکی واژن چیست؟
کاهش سطح استروژن معمولترین علت خشکی واژن است که اغلب بهدلیل دوران پیشیائسگی یا یائسگی، زایمان اخیر، شیردهی یا درمانهای سرطان اتفاق میافتد.4
کمبود استروژن باعث کاهش ترشحات گردن رحم و واژن میشود که نقش اصلی در مرطوبسازی و روانسازی بافت واژن دارند، و همچنین میتواند منجر به آتروفی واژن یعنی نازک، خشک و ملتهبشدن بافتها شود.4
سایر علل خشکی واژن عبارتند از:1011
- داروهای ضد استروژن
- افسردگی یا استرس شدید
- دیابت12
- شستوشوی مکرر واژن یا استفاده از شویندههای عطری
- سندروم شوگرن، که تولید رطوبت بدن را مختل میکند13
- سیگار کشیدن
- برخی داروهای ضدافسردگی، سرماخوردگی یا آلرژی و قرصهای پیشگیری از بارداری هورمونی
- عمل جراحی برداشت تخمدان
نکاتی برای استفاده از مرطوبکنندههای واژینال
نحوه استفاده و مقدار مصرف مرطوبکننده واژینال بسته به نوع محصول میتواند متفاوت باشد، بنابراین پیش از استفاده حتماً دستورالعمل آن را مطالعه کنید. رعایت بهداشت حین استفاده نیز بسیار مهم است.
نکاتی که هنگام استفاده از مرطوبکنندههای واژینال باید در نظر گرفت شامل موارد زیر است:
- همیشه دستهای خود را قبل از استفاده بشویید و خشک کنید.
- میتوانید آن را در هر زمانی از جمله قبل از رابطه جنسی استفاده کنید تا تجربه جنسی راحتتری داشته باشید.
- حتماً مطمئن شوید که محصول انتخابی برای استفاده داخلی طراحی شده است.
- شیافها را با اپلیکاتور تمیز وارد کنید.
- مرطوبکننده را بهصورت روزانه یا حداقل هر ۲ تا ۳ روز استفاده کنید.1
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد
در صورتی که خشکی واژن با استفاده از مرطوبکنندهها برطرف نشد، حتماً با پزشک مشورت کنید. همچنین در صورت داشتن علائم اضافهای مانند موارد زیر، مراجعه به متخصص ضروری است:10
- برآمدگی یا زخم در ناحیه فرج
- سوزش
- خارش
- درد هنگام رابطه جنسی
- احساس درد یا التهاب در ناحیه واژن
مروری سریع
استفاده منظم از مرطوبکننده واژینال میتواند رطوبت لازم را به واژن بازگرداند و به کنترل خشکی کمک کند. پیش از شروع مصرف، بهتر است با پزشک مشورت کنید تا مطمئن شوید این روش برای شما مناسب و بیخطر است.
در صورتی که خشکی واژن بهبود نیافت، ممکن است علتهایی مانند استرس، دیابت یا مصرف قرصهای ضدبارداری هورمونی در میان باشد که نیاز به بررسی تخصصی دارند.
آردایت برای اطمینان از صحت محتوای خود، که در سیاست ویراستاری ما ذکر شده است، از دستورالعملهای سختگیرانهای در زمینه منبعیابی پیروی میکند . ما فقط از منابع معتبر، از جمله مطالعات بررسیشده توسط همتایان، متخصصان پزشکی دارای مجوز، بیماران با تجربه عملی و اطلاعات از مؤسسات برتر، استفاده میکنیم.
- Naumova I, Castelo-Branco C. Current treatment options for postmenopausal vaginal atrophy. Int J Womens Health. 2018;10:387-395. doi:10.2147/IJWH.S158913
- Bachmann G, Pinkerton JV. Patient education: Vaginal dryness (beyond the basics). In: Barbieri RL, Chakrabarti A, eds. UpToDate. UpToDate; 2024.
- Sarmento ACA, Kamilos MF, Costa APF, Vieira-Baptista P, Eleutério J, Gonçalves AK. Use of moisturizers and lubricants for vulvovaginal atrophy. Front Reprod Health. 2021;3:781353. doi:10.3389/frph.2021.781353
- Bleibel B, Nguyen H. Genitourinary syndrome of menopause. In: StatPearls. StatPearls Publishing; 2024.
- Cagnacci A, Barattini DF, Casolati E, Pecoroni A, Mangrella M, Patrascu LC. Polycarbophil vaginal moisturizing gel versus hyaluronic acid gel in women affected by vaginal dryness in late menopausal transition: A prospective randomized trial. Eur J Obstet Gynecol Reprod Biol. 2022;270:239-245. doi:10.1016/j.ejogrb.2022.01.021
- Poordast T, Ghaedian L, Ghaedian L, et al. Aloe vera; a new treatment for atrophic vaginitis, a randomized double-blinded controlled trial. J Ethnopharmacol. 2021;270:113760. doi:10.1016/j.jep.2020.113760
- Harwood A, Nassereddin A, Krishnamurthy K. Moisturizers. In: StatPearls. StatPearls Publishing; 2024.
- Lin TK, Zhong L, Santiago JL. Anti-inflammatory and skin barrier repair effects of topical application of some plant oils. Int J Mol Sci. 2017;19(1):70. doi:10.3390/ijms19010070
- Parnan Emamverdikhan A, Golmakani N, Tabassi SAs, Hassanzadeh M, Sharifi N, Shakeri MT. A survey of the therapeutic effects of Vitamin E suppositories on vaginal atrophy in postmenopausal women. Iran J Nurs Midwifery Res. 2016;21(5):475-481. doi:10.4103/1735-9066.193393
- MedlinePlus. Vaginal dryness.
- American College of Obstetricians and Gynecologists. Experiencing vaginal dryness? Here's what you need to know.
- National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases. Diabetes, sexual, and bladder problems.
- van Nimwegen JF, van der Tuuk K, Liefers SC, et al. Vaginal dryness in primary Sjögren's syndrome: A histopathological case–control study. Rheumatology (Oxford). 2020;59(10):2806-2815. doi:10.1093/rheumatology/keaa017
- https://www.health.com/condition/sexual-health/moisturize-your-vagina
