درک عمومی از استرس اغلب منفی است و آن را عاملی مخرب برای سلامت روان و جسم میداند، اما علم روانشناسی نوعی از استرس مثبت و سازنده را به نام یواسترس (Eustress) تعریف میکند. استرس مفید میتواند با افزایش قدرت اتصالات سلولهای عصبی، تواناییهای مغزی شما را بهبود بخشد و همچنین به طور موقت سیستم ایمنی بدن را تقویت نماید. مدیریت موفقیتآمیز موقعیتهای استرسزا در کوتاهمدت، به شما کمک میکند تا انعطافپذیری لازم برای مقابله با چالشهای آینده را در خود بسازید و تمرکز و توانایی ذهنیتان را افزایش دهید.
چگونه استرس میتواند واقعاً برای شما مفید باشد؟
انجمن روانشناسی آمریکا (APA) استرس مفید، یا یواسترس، را به عنوان «پاسخ استرس مثبت شامل سطوح بهینه تحریک» تعریف میکند¹. این نوع استرس معمولاً از انجام کاری نشئت میگیرد که هم نیازمند تلاش است و هم لذتبخش یا هیجانانگیز است. یواسترس به فرد انگیزه میدهد تا با انرژی و توجه بیشتری به هدف خود برسد.
نمونههایی از فعالیتها یا رویدادهایی که ممکن است منجر به استرس مفید شوند، عبارتاند از:
- شرکت در یک رویداد ورزشی رقابتی
- برنامهریزی برای دوران بازنشستگی و شروع یک فصل جدید از زندگی
- آماده شدن برای یک سِمت شغلی جدید و چالشبرانگیز
- شروع تشکیل یک خانواده جدید
- کار بر روی تکمیل یک پروژه مهم درسی یا کاری
استرس مفید از پیشبینی یک اتفاق هیجانانگیز و مثبت ناشی میشود؛ با این حال، حتی دیسترس یا استرس منفی نیز که معمولاً با کلمه استرس به ذهن میرسد، میتواند نتایج مثبتی برای ذهن و بدن به همراه داشته باشد. در واقع، واکنشهای کوتاهمدت بدن به استرس، چه مثبت و چه منفی، میتوانند به فرد در مواجهه با یک تجربه پراسترس کمک کنند و از این رو، استرس میتواند از جهات مختلفی سودمند باشد³.
مزایای استرس برای ذهن و جسم
واکنشهای کوتاهمدت به استرس میتوانند در واقع به شما کمک کنند تا با یک تجربه استرسزا بهتر کنار بیایید. بنابراین، استرس میتواند به چند روش متمایز و ارزشمند برای بدن سودمند باشد³.
۱. کمک به افزایش توانایی مغز
عوامل استرسزای سطح پایین باعث تحریک تولید مواد شیمیایی مغزی به نام نوروتروفینها میشوند. این مواد شیمیایی برای تقویت اتصالات بین سلولهای عصبی در مغز حیاتی هستند و بهویژه عملکردهای شناختی را بهبود میبخشند. این مکانیسم ممکن است عامل اصلی باشد که فعالیتهایی مانند ورزش کردن (به عنوان یک عامل استرسزای فیزیکی) به افزایش بهرهوری و تمرکز فرد کمک میکند. همچنین یک مرور پژوهشی در سال ۲۰۱۷ نشان داد که استرس پتانسیل کمک به بهبود حافظه در کوتاهمدت را دارد، مانند زمانی که نیاز به شرکت در یک آزمون کتبی فوری وجود دارد.
۲. تقویت کوتاهمدت سیستم ایمنی
ریچارد شلتون، معاون پژوهشی دپارتمان روانپزشکی در دانشگاه آلاباما، توضیح میدهد که هنگامی که بدن به استرس پاسخ میدهد، خود را برای احتمال آسیب یا عفونت آماده میکند. یکی از راههایی که بدن این کار را انجام میدهد، تولید اینترلوکینهای اضافی است که مواد شیمیایی تنظیمکننده سیستم ایمنی هستند و حداقل یک تقویت دفاعی موقت ایجاد میکنند. تجربه استرس کوتاهمدت ممکن است حفاظت مبتنی بر ایمنی را در صورتی که فرد زخمی شود یا عفونتی داشته باشد، فراهم کند و به بدن کمک کند تا سریعتر پاسخ دهد⁵.
۳. افزایش انعطافپذیری و کنترل روانی
آموختن نحوه کنار آمدن با موقعیتهای استرسزا، مدیریت چالشهای آینده را آسانتر میسازد و به فرد امکان میدهد تا در برابر سختیها مقاومتر باشد. این مفهوم، همان ایده اصلی پشت تمرینات دشوار نیروهای ویژه است، هرچند که میتوان از تجربیات کمتر شدید نیز مطمئناً بهره برد⁶. دکتر شلتون بیان میکند که مواجهه مکرر با رویدادهای استرسزا به افراد فرصت میدهد تا حس کنترل فیزیکی و روانشناختی را در خود توسعه دهند. این امر تضمین میکند که در موقعیتهای واقعی، سیستم روانی آنها از کار نمیافتد و میتوانند عملکرد خود را حفظ کنند.
۴. ایجاد انگیزه برای موفقیت
استرس میتواند همان عاملی باشد که برای تکمیل موفقیتآمیز وظایف در محل کار به آن نیاز دارید و به عنوان یک نیروی محرک عمل کند. دکتر شلتون توضیح میدهد که به یک ضربالاجل کاری فکر کنید؛ آن ضربالاجل روبروی شما قرار دارد و رفتار شما را برای مدیریت مؤثر، سریع و مولدتر موقعیت تحریک خواهد کرد¹. به گفته این متخصص، نکته کلیدی این است که موقعیتهای استرسزا را به جای یک مانع غیرقابل عبور، به عنوان یک چالش ببینیم و با دیدگاه حل مسئله به آن نزدیک شویم.
- Chu B, Marwaha K, Sanvictores T, et al. Physiology, stress reaction. In: StatPearls. StatPearls Publishing; 2025.
- American Psychological Association. Eustress.
- MedlinePlus. Stress and your health.
- Yaribeygi H, Panahi Y, Sahraei H, Johnston TP, Sahebkar A. The impact of stress on body function: A review. EXCLI J. 2017;16:1057-1072. doi:10.17179/excli2017-480
- Dhabhar FS. The short-term stress response - Mother nature's mechanism for enhancing protection and performance under conditions of threat, challenge, and opportunity. Front Neuroendocrinol. 2018;49:175-192. doi: 10.1016/j.yfrne.2018.03.004
- Smith EN, Young MD, Crum AJ. Stress, mindsets, and success in Navy SEALs Special Warfare Training. Front Psychol. 2020;10:2962. doi:10.3389/fpsyg.2019.02962
- https://www.health.com/condition/stress/5-weird-ways-stress-can-actually-be-good-for-you
گردآوری، ترجمه و تدوین محتوای علمی در حوزه سلامت عمومی
تمام مقالات توسط دکتر فرزاد روشنضمیر بازبینی علمی میشوند.
اگر از رژیمهای تکراری نتیجه نگرفتهاید، فقط یک دوره با دکتر روشن ضمیر داشته باشید. هزینه رژیم طبق تعرفه ویزیت دکتری تخصصی در علوم پایه (PHD) پروانهدار در سال 1405، 357 هزارو 700 تومان می باشد.
جهت ارتباط در پیامرسانها به شماره زیر پیام دهید
09304881654
عضویت در کانال بله
