پودر پروتئین یکی از رایجترین مکملهای تغذیهای در میان ورزشکاران و افرادی است که به سلامت و تناسب اندام خود اهمیت میدهند. با این حال، این سؤال برای بسیاری مطرح است که مصرف روزانه پودر پروتئین تا چه حد بیخطر است و از چه میزانی به بعد میتواند مشکلساز شود؟
پودر پروتئین در دوزهای توصیهشده برای اغلب بزرگسالان سالم بیخطر است، اما مصرف بیشازحد میتواند عوارض ایجاد کند.
آیا مصرف روزانه پودر پروتئین بیخطر است؟
بهطور کلی، مصرف روزانه پودر پروتئین برای افراد سالم و بدون بیماری زمینهای ایمن در نظر گرفته میشود، به شرطی که مقدار مصرف از حد توصیهشده فراتر نرود.
با این حال، دریافت بیشازحد پروتئین میتواند با عوارضی همراه باشد و در برخی افراد، بهویژه کسانی که مشکلات کلیوی دارند یا در معرض آن هستند، نیاز به احتیاط جدی دارد.

مقدار مجاز و محدودیت مصرف پودر پروتئین
در حال حاضر، مطالعات بلندمدت کافی برای تعیین یک «حد نهایی کاملاً ایمن» برای مصرف پودر پروتئین وجود ندارد. به همین دلیل، بهترین راهنما برچسب محصول و توصیه شرکت سازنده است.
بهطور معمول:
- مقدار توصیهشده پودرهای پروتئینی مانند وی پروتئین، ۲۰ تا ۴۰ گرم در روز است.
- مصرف بیش از ۴۰ گرم پودر پروتئین در روز با عوارضی مانند تشدید آکنه و مشکلات گوارشی ارتباط داشته است.
- برای کاهش احتمال بروز عوارض، بهتر است پروتئین مصرفی در دوزهای کوچکتر و با فاصله هر سه تا چهار ساعت در طول روز مصرف شود.
- توجه داشته باشید که بسیاری از پودرهای پروتئین حاوی افزودنیهایی مانند قند، چربی و نگهدارندهها هستند که مصرف زیاد آنها نیز میتواند بر سلامت اثر منفی بگذارد.
آیا مصرف زیاد پروتئین به کلیهها آسیب میزند؟
افرادی که به بیماری مزمن کلیوی مبتلا هستند یا در معرض خطر آن قرار دارند (مانند افراد مبتلا به دیابت)، ممکن است در صورت مصرف زیاد پروتئین، با افزایش خطر آسیب کلیوی مواجه شوند. به همین دلیل، این افراد باید پیش از مصرف مکملهای پروتئینی با پزشک یا متخصص تغذیه مشورت کنند.
در افراد سالم:
- برخی مطالعات قدیمی نگرانیهایی درباره آسیب کلیوی ناشی از مصرف بالای پروتئین مطرح کرده بودند.
- اما تحقیقات جدیدتر، بهویژه در کوتاهمدت، چنین ارتباط مستقیمی را تأیید نکردهاند.
- تاکنون شواهد کافی وجود ندارد که نشان دهد مصرف طولانیمدت پودر پروتئین در افراد سالم باعث نارسایی کلیه میشود.
با این حال، از آنجا که بیماری کلیوی در مراحل اولیه ممکن است بدون علامت باشد، مشورت با پزشک پیش از شروع مصرف منظم مکمل پروتئین، بهویژه در افراد پرخطر، توصیه میشود.
واقعاً به چه مقدار پروتئین نیاز داریم؟
پودرهای پروتئینی معمولاً برای جبران کمبود پروتئین، عضلهسازی، کاهش چربی بدن و جلوگیری از تحلیل عضلات استفاده میشوند. نیاز روزانه به پروتئین بسته به هدف فرد متفاوت است.
برای پیشگیری از کمبود پروتئین
افرادی که از طریق رژیم غذایی خود پروتئین کافی دریافت نمیکنند، ممکن است به مکمل نیاز داشته باشند.
مقدار توصیهشده پروتئین کل (از غذا و مکمل):
- حدود ۴۸ گرم در روز برای زنان
- حدود ۵۶ گرم در روز برای مردان
برای افزایش توده عضلانی
برای عضلهسازی:
- مصرف ۱.۴ تا ۲ گرم پروتئین بهازای هر کیلوگرم وزن بدن در روز توصیه میشود.
- ورزشکاران قدرتی و افرادی که تمرین مقاومتی انجام میدهند، بهویژه در دوره کاهش کالری، ممکن است به مقادیر بالاتری نیاز داشته باشند؛ حتی تا ۳.۱ گرم بهازای هر کیلوگرم وزن بدن برای حفظ حداکثری توده بدون چربی.
عوارض مصرف بیشازحد پودر پروتئین
زیادهروی در مصرف پودر پروتئین میتواند باعث بروز عوارض زیر شود:
- تشدید یا بروز آکنه: برخی مطالعات نشان دادهاند مصرف زیاد وی پروتئین ممکن است آکنه را بدتر کند.
- کمآبی بدن: دریافت بالای پروتئین نیاز بدن به آب را افزایش میدهد، زیرا دفع مواد زائد نیتروژنی مانند اوره به مایعات بیشتری نیاز دارد.
- مشکلات گوارشی: نفخ، دلدرد، یبوست یا اسهال از عوارض شایع مصرف زیاد پودر پروتئین هستند.
- تغییرات رفتاری: اگرچه شواهد قطعی نیست، اما برخی مطالعات ارتباطی میان دریافت بالای پروتئین و افزایش پرخاشگری گزارش کردهاند.
جمعبندی نهایی
پودر پروتئین میتواند ابزاری مفید برای تأمین نیازهای پروتئینی و حمایت از عضلهسازی باشد، اما فقط در صورت مصرف آگاهانه و متعادل.
برای اغلب افراد سالم، مصرف روزانه در محدوده توصیهشده ایمن است، اما زیادهروی در مصرف یا استفاده بدون توجه به شرایط پزشکی میتواند خطراتی به همراه داشته باشد.
اگر بیماری زمینهای دارید یا قصد مصرف طولانیمدت دوزهای بالا را دارید، بهترین تصمیم، مشورت با پزشک یا متخصص تغذیه است.
- Antonio J, Ellerbroek A, Silver T, et al A high protein diet has no harmful effects: a one-year crossover study in resistance-trained males. J Nutr Metab. 2016;2016:9104792. doi:10.1155/2016/9104792
- Kalantar-Zadeh K, Kramer HM, Fouque D. High-protein diet is bad for kidney health: unleashing the taboo. Nephrol Dial Transplant. 2020;35(1):1-4. doi:10.1093/ndt/gfz216
- Ko GJ, Rhee CM, Kalantar-Zadeh K, Joshi S. The effects of high-protein diets on kidney health and longevity. J Am Soc Nephrol. 2020;31(8):1667-1679. doi:10.1681/ASN.2020010028
- Patel V, Aggarwal K, Dhawan A, et al. Protein supplementation: the double-edged sword. Proc (Bayl Univ Med Cent). 2023;37(1):118-126. doi:10.1080/08998280.2023.2280417
- Jäger R, Kerksick CM, Campbell BI, et al. International Society of Sports Nutrition position stand: protein and exercise. J Int Soc Sports Nutr. 2017;14:20. doi:10.1186/s12970-017-0177-8
- Cava E, Padua E, Campaci D, Bernardi M, Muthanna FMS, Caprio M, Lombardo M. Investigating the health implications of whey protein consumption: a narrative review of risks, adverse effects, and associated health issues. Healthcare. 2024; 12(2):246. doi:10.3390/healthcare12020246
- National Institute Diabetes and Digestive and Kidney Diseases. What is chronic kidney disease in adults?
- Giglio BM, Lobo PCB, Pimentel GD. Effects of whey protein supplementation on adiposity, body weight, and glycemic parameters: a synthesis of evidence. Nutr Metab Cardiovasc Dis. 2023;33(2):258-274. doi:10.1016/j.numecd.2022.09.014
- Leidy HJ. Increased dietary protein as a dietary strategy to prevent and/or treat obesity. Mo Med. 2014;111(1):54-58
- Vasconcelos QDJS, Bachur TPR, Aragão GF. Whey protein supplementation and its potentially adverse effects on health: a systematic review. Appl Physiol Nutr Metab. 2021;46(1):27-33. doi:10.1139/apnm-2020-0370
- Cuenca-Sánchez M, Navas-Carrillo D, Orenes-Piñero E. Controversies surrounding high-protein diet intake: satiating effect and kidney and bone health. Adv Nutr. 2015;6(3):260-266. doi:10.3945/an.114.007716
- Malekahmadi M, Khayyatzadeh SS, Heshmati J, et al. The relationship between dietary patterns and aggressive behavior in adolescent girls: a cross-sectional study. Brain Behav. 2022;12(12):e2782. doi:10.1002/brb3.2782
- https://www.health.com/protein-powder-safe-dosage-11873837
